Ig-Nobelprijs

Zijn pizza's gezond? Drie wetenschappelijke onderzoeken die even grappig als serieus zijn

Beeld Colourbox

Donderdagavond werden in Boston voor de 29ste keer de zogeheten Ig Nobelprijzen uitgereikt, voor wetenschappelijk onderzoek dat ‘eerst aan het lachen maakt en dan tot nadenken stemt’. Drie uitgelichte winnaars om te illustreren hoe meligheid en ernst om voorrang streden. 

Voedingsonderzoek moet altijd met een korreltje zout worden genomen. Claims dat tomaten beschermen tegen kanker of dat chocola goed is voor de lijn houden in een tweede studie zelden stand.

Dat gegeven heeft de Italiaanse farmacoloog Silvano Gallus er niet van weerhouden om met enige regelmaat de gezondheidsaspecten van de culinaire trots van zijn thuisland te onderzoeken. Gallus onderzocht of de pizza bescherming bood tegen kanker, of pizza-eters minder vaak een hartinfarct kregen. Of ze langer leefden zelfs.

Zo nu en dan vond Gallus een klein effect. Van pizza slibden de aderen niet dicht. En wie er regelmatig een at, had een kleinere kans op darmkanker. Maar, gaf hij toe, de effecten waren klein en wellicht had hij slechts de heilzaamheid van het mediterrane dieet ontdekt.

Marc Abrahams, de grote initiator van de Ig Nobelprijs, ontdekte een dieper verband in de bevindingen van Gallus. “Hoe klein het gezondheidsvoordeel ook is en hoe betrouwbaar het werk van Gallus ook moge zijn, zijn conclusies gelden alleen voor pizza’s die in Italië zijn gebakken en gegeten.”

Dat vond Abrahams wel een Ig Nobelprijs waard.

Besmettelijk geld

Ziektekiemen verspreiden zich veelal door de lucht, via versproeide neusdruppels. Soms springen ze over bij een handdruk of via een deurklink. Zouden ze ook geld gebruiken? Als er iets is dat vaak van de ene naar de andere hand gaat, zijn het wel bankbriefjes. In hoeverre spelen die een rol bij uitbraken, vroegen Nederlandse microbiologen zich af. Hoe lang overleven resistente bacteriën op een euro- of dollarbiljet?

De microbiologen verzamelden allerlei biljetten en besmetten die met resistente bacteriën, zoals de MRSA en de VRE. Daarna moesten proefpersonen het geld door hun handen halen.

De verschillen waren groot. Op de Kroatische kuna overleefde geen enkele bacterie, maar op sommige briefjes van de Roemeense leu wist de MRSA zich meer dan 24 uur te handhaven. Vooral op polymeerbiljetten (met plastic verstevigd) vonden de bacteriën het goed toeven. Volgens de onderzoekers is dat een goede reden om de euro en de dollar, die door veel landen reizen, niet te plastificeren.

Na afloop van het experiment zijn de biljetten gedesinfecteerd en weer in omloop gebracht.

Vrolijke glimlach

Het was een klassieker uit de psychologie. Charles Darwin zelf had niet alleen geopperd dat emoties gepaard gingen met gelaatsuitdrukkingen, maar dat die expressies ook weer invloed hadden op de emotie. De glimlach zelf maakte volgens Darwin iemand ook vrolijk.

Ruim een eeuw later, eind jaren tachtig, bedacht de Duitse psycholoog Fritz Strack een proef om de hypothese van Darwin te testen. Hij liet mensen een potlood tussen hun tanden klemmen. Daardoor krulden hun mondhoeken omhoog. En inderdaad: deze proefpersonen vonden cartoons die ze kregen voorgeschoteld grappiger dan mensen die het potlood met hun lippen vasthielden. Bij die laatsten bleef de mond strak staan.

Maar een paar jaar geleden kwam de psychologie onder vuur te liggen. Veel klassiekers vielen bij een herhalingsexperiment door de mand. Zo ook de potloodtest van Strack. Tand of lip, glimlach of niet, het maakt voor het geluksgevoel niet uit.

In diverse media werd met Strack afgerekend, maar in Boston werd hij donderdagavond geëerd. Strack had namelijk zijn klassieker zelf voor de herhalingstest voorgedragen. Zoveel moed, dat kon het Ig-Nobelcomité wel waarderen.

Lees ook: 

Het onderzoek dat vorig jaar werd bekroond

Over chimpansees die mensen nabootsen en patiënten die in een achtbaan van hun nierstenen werden verlost.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden