ColumnJan Beuving

We moeten digitale dijkwachters worden

Het meervoud van bitcoin is bitcoins, maar, zoals met veel (munt)eenheden: als er een getal voor staat om een hoeveelheid aan te geven, vervalt het meervoud. Zodoende is 3 kilo kaas iets anders dan 3 kilo’s kaas. In dat laatste geval versta ik het als drie kaasporties van 1 kilo. Wonderlijk genoeg gebeurt het niet bij voetbalvelden, toch de maat van alle dingen bij grote oppervlaktes, want je hoort nooit dat er een bosbrand is ter grootte van 4 voetbalveld – dat wordt altijd meervoud. Terwijl het wel ‘een perceel ter grootte van 2 hectare’ is. Maar een theaterkaartje is 15 euro, niet 15 euro’s, en je moet cybercriminelen die je universiteit gegijzeld hebben uitkopen met 30 bitcoin, niet bitcoins. Het overkwam de Universiteit Maastricht eind vorig jaar. 30 bitcoin kwam toen overeen met 197.000 euro.

Het is verleidelijk om er een taalspel van te maken, maar te vrezen valt dat deze klinkende munt toekomstmuziek zal zijn: een organisatie wordt gehackt door criminelen, en kan zijn digitale vrijheid alleen terugkopen met geld. 197.000 euro lijkt me in dit geval nog een schijntje. Terecht stelde de Universiteit Maastricht dat het alternatief – een maand geen onderwijs, verdwenen bestanden, nieuwe hard- en software – veel duurder zou zijn geweest. Of het moreel ook juist is om criminelen losgeld te betalen, is een dilemma waar ik gelukkig niet in hoefde te adviseren. Wel is de ­romantiek er een beetje af – vroeger zat twee ton nog weleens in een sporttas die moest worden achtergelaten bij een prullenbak naast een ­telefooncel.

In het tijdbestek van één generatie is ons doen en laten volkomen ­gedigitaliseerd, en afhankelijk geworden van internet. De krant die u leest, was zonder internet niet ­gedrukt. De melk die u koopt, was zonder computers niet ‘georderpickt’. De precisieoperatie die u het leven redt, kan niet uitgevoerd worden zonder digitale systemen. Internet is, zeker voor mensen onder de 35, een eerste levensbehoefte geworden. Als je dierbare vriendinnen in de trein geen wifi hebben, dan breekt de pleuris pas echt uit.

 Wie een dictatuur wil uitroepen, moet het internet in handen krijgen

Nick Bos, vicepresident van het Maastrichtse universiteitsbestuur, wilde op het symposium over de ­cyberaanval niet over dat geld praten, maar het over de inhoud hebben. Welnu, de inhoud lijkt me als volgt: wie een dictatuur wil uitroepen, moet zorgen dat hij het internet in handen krijgt. Mensen zullen namelijk alles doen om er maar ­gebruik van te kunnen blijven maken. Kijk naar ons: we bestellen in een café een kop koffie, en de tweede vraag is wat de wificode is. We whatsappen en googelen ons een ­ongeluk, meestal met een broertje dood aan alle Big Brothers. Want de mogelijkheden van internet zijn zo fantastisch dat we er verslaafd aan zijn. We zien het, maar doorgronden het niet.

Hoe wapenen we ons tegen iets wat we niet snappen? De oplossing kwam deze week ook uit Limburg: dijkbewaking. Het is hoogwater in de Maas. Ik hoorde een dijkgraaf vertellen dat het waterschap Limburg vrijwillige dijkwachters heeft, die de dijken inspecteren. Dit land is verweven met water. Het stroomt door onze geschiedenis. Waterschappen zijn eeuwenoude bestuursorganen die ontstaan zijn uit de realiteit van water in ons leven. Ik denk dat we dat met het niet te keren digitale tij ook moeten doen.

Het verschil is dat water al vanaf het ontstaan van de aarde het land teistert, waar het internet ons als een springvloed overvallen heeft. Daardoor is een zee ontstaan waarop het heerlijk surfen is, maar wie leert ons waar de digitale muien zijn? Dat zal op school moeten beginnen. Digitale veiligheid zal een vak moeten worden, net zo belangrijk als Nederlands en Engels. We moeten allemaal dijkwachter worden.

Maar misschien ben ik te pessimistisch. Wie weet komt die internetdictator van een koude kermis thuis, omdat we na een poosje afkicken juist saamhorig worden. De posterijen zullen weer floreren. Mensen zoeken elkaar weer in levenden lijve op. Vragen de weg weer omdat er geen Google Maps is. Gaan zelf naar de winkel. Bezorgbusjes blijven ­ongebruikt staan. Stikstofuitstoten dalen. De natuur zal zich herstellen. Zelfs Elfstedentochten worden weer georganiseerd. Iets wat dan zeker trending topic zou zijn geweest.

Jan Beuving is wiskundige en cabaretier. Hij speelt in zijn column met natuurwetenschappen en taal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden