Muggenvragen

Wanted in Wageningen: dode steekmuggen

Een bioloog in Salt Lake City onderzoekt een mug.  Beeld AP
Een bioloog in Salt Lake City onderzoekt een mug.Beeld AP

Sommige muggen kunnen de winter zonder problemen overleven en gaan ook dan op zoek naar bloed. Wageningen University wil ze graag per post ontvangen.

Een lange vooruit wijzende zuigsnuit, de vleugels langer dan het achterlijf en een omhoogstekend borststukje. Het zijn de drie kenmerken die de steekmug onderscheiden van andere muggen. “Kijk, hier heb ik al een lookalike te pakken”, zegt bioloog Arnold van Vliet, terwijl hij foto’s bekijkt van ingezonden exemplaren. Sinds 16 februari ontvangt hij namens Wageningen University een paar weken lang envelopjes met inhoud. Als de inzenders zich aan de instructies houden, zit er een flessendopje in, gewikkeld in folie. Daarin ligt een dode mug ligt. Die mug is in dat geval ook geregistreerd op Muggenradar.nl.

Door muggen te verzamelen proberen Van Vliet en zijn collega’s een beter beeld te krijgen van overwinterende steekmuggen. In 2014 werd dat ook al eens gedaan, maar sinds die tijd zijn er in Nederland nogal wat muggenvragen bijgekomen. Vorig jaar werd bijvoorbeeld voor het eerst in Nederland bij zeven mensen in de buurt van Utrecht en Arnhem het westnijlvirus aangetoond, dat door huissteekmuggen wordt overgedragen van vogels op mensen.

Als dit virus bij zeven mensen is vastgesteld, hebben waarschijnlijk meer mensen het opgelopen, denkt Van Vliet. Het wordt niet altijd opgemerkt, omdat slechts 1 procent van de geïnfecteerden ernstige klachten ontwikkelt. In zo’n 80 procent van de gevallen verloopt een infectie zonder symptomen, 20 procent krijgt griepachtige klachten.

Sterfte onder merels

Muggen prikken er vooral ’s zomers op los, maar kunnen ook in de winter huishouden. De Wageningse wetenschappers willen nu weten welke soorten muggen in de winter voorkomen in welke gebieden van Nederland, wiens bloed ze drinken en of ze besmet zijn met ziekteverwekkers zoals het westnijlvirus of het usutuvirus, dat tot ziekte en sterfte onder merels leidt.

Niet alle Nederlandse muggen blijven in de winter actief, vertelt Van Vliet. De Culex pipiens pipiens, die vooral vogelbloed drinkt, gaat in winterrust, maar zoogdierenbloedliefhebber Culex pipiens molestus, die dus ook graag mensen prikt, verschanst zich in kelders, kruipruimtes of plekken waar een laagje water staat. Wie op de kaart van de Wageningse Muggenradar kijkt, waar het publiek de mate van muggenoverlast kan melden, ziet dat er op dit moment vooral in lagergelegen gebieden overlast is. “Het kan goed zijn dat daar juist water staat in de kruipruimtes van huizen”, aldus Van Vliet.

De Wageningse onderzoeker verwacht heel wat molestus-muggen toegestuurd te krijgen, maar hij heeft een bijzondere interesse in een hybride variant. De pipiens en molestus kunnen namelijk met elkaar kruisen. Juist die hybride variant houdt van vogels én mensen, en heeft daarmee alles in huis om het westnijlvirus over te kunnen brengen.

Klimaatverandering

Hoe hoger de temperatuur, hoe beter de virusoverdracht verloopt, zegt Van Vliet, maar hij is heel benieuwd of hij het virus ook in de wintermuggen aantreft. “Want een mug die het virus eenmaal bij zich draagt, raakt het niet meer kwijt.” In Zuid-Europa zijn de afgelopen jaren verschillende grotere uitbraken van westnijlkoorts geweest.

Door het veranderende klimaat trekt het virus noordwaarts. Het was voor Van Vliet één van de redenen om Muggenradar te beginnen in 2016. De gegevens over Nederlandse muggen worden onder meer gebruikt voor het internationale One Health Pact, dat onderzoekt welk effect veranderingen in milieu en klimaat hebben op de verspreiding van muggen en het risico op ziekte-uitbraken.

Lees ook:

Het Consult: Waarom moet die mug nou altijd mij hebben?

Tijdens onze nachtrust, althans de momenten of uren in slaap, komt de mug af op de lucht die wij uitademen en die een tijdje als een luchtbel om ons heen blijft zweven. Daarin zitten tal van vluchtige stoffen zoals ammoniak, CO2 (koolstofdioxide) en verschillende vetzuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden