Maximumsnelheid

Waarom we beter overal 100 kilometer per uur kunnen rijden

Beeld ANP

Maximaal 100 kilometer per uur rijden op alle snelwegen heeft nauwelijks effect op het stikstofprobleem, meldden wij gisteren. Er zijn andere – goede – argumenten om de snelheidslimiet te verlagen.

Doorstroming

“Als de snelheid omlaag neemt de capaciteit van de weg natuurlijk toe”, zegt Victor Knoop, onderzoeker aan de TU Delft. “Maar niet enorm; het gaat met procenten. De basiscapaciteit van een strook snelweg is bij 120 km/uur zo'n 2000 voertuigen per uur. Verlaag je de snelheid van 120 naar 100, dan kunnen er per uur veertig voertuigen bij, per strook. Dat lijkt weinig, maar het kan voor de doorstroming veel verschil maken.” 

Minder files dus, goed idee. Maar een wetenschapper als Knoop moet ook kijken naar de prijs die je daarvoor betaalt: “Als er geen file is, betekent  een lagere snelheid een langere reistijd. Wil je dat nadeel voorkomen, dan zou je de snelheidslimiet alleen moeten verlagen als het druk is en files dreigen te ontstaan.” 

Dat gebeurt op wegen waar je tussen 6 en 17 uur 100 mag en de rest van dag&nacht 130. Maar je zou dat het liefst dynamisch doen. Knoop: “Boven veel snelwegen hangen inmiddels signaliseringsborden. Je zou het aantal auto's dat passeert kunnen meten en op basis daarvan de snelheidslimiet aanpassen. Om files voor te zijn. Maar dat is knap lastig.” 

Probleem, zegt Knoop, is dat files geen ijzeren natuurwet volgen; het ontstaan van files is een kansproces dat zich moeilijk laat voorspellen. Voor de wetenschapper een uitdaging, want op plaatsen waar files dreigen kan een snelheidsbeperking het verschil maken tussen stilstaan en doorrijden.

Veiligheid

“Als we minder hard rijden daalt de kans op ongevallen, dat is logisch”, zegt Marjan Hagenzieker, hoogleraar verkeersveiligheid in Delft. “Maar het is moeilijk er een getal op te plakken. We hebben een vuistregel die zegt dat als de snelheid met een kilometer per uur toeneemt, de kans op een ongeval met 3 procent stijgt. Maar dat is een vuistregel, een gemiddelde.” 

Hoeveel veiliger het wordt als we van 120 naar 100 gaan, is niet te zeggen, aldus Hagenzieker. Want het gaat niet om de limiet maar om de werkelijk gereden snelheden. En zeker zo belangrijk als het snelheidsniveau zijn de snelheidsverschillen tussen weggebruikers. “Hoe groter de verschillen, hoe meer je moet opletten. Als de snelheidslimiet omlaag gaat wordt de verkeersstroom meestal homogener. Daardoor neemt de kans op ongevallen af. Bovendien zorgen een lagere snelheid en kleinere snelheidsverschillen ervoor dat ongevallen minder ernstig zijn.”

De Nederlandse toerist die een paar weken door de VS heeft getoerd, komt altijd thuis met het verhaal dat het daar zo relaxed rijden is. “Inderdaad”, zegt Hagenzieker. “Ik heb er ook gereden, heel relaxed. Maar het is niet zo dat de Amerikaanse wegen veiliger zijn. Dat is een fabeltje. Ze zijn ónveiliger. Dat heeft waarschijnlijk te maken met de kwaliteit van het wegennet. En het kan zijn dat het op die lange, rechte wegen iets té rustig is. Maar het is prettig rijden daar.”

Rijgenot

“100 in plaats van 120? Goed idee, als iedereen het doet en de limiet ook wordt gehandhaafd”, zegt Karel Brookhuis, hoogleraar psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Als mensen de kans krijgen trappen ze het gaspedaal in, omdat ze dan eerder op de plaats van bestemming zijn, denken ze. Klopt ook wel; als we met z'n allen 100 gaan rijden in de plaats van 120 duurt de reis langer, maar het verschil is veel minder groot dan mensen denken. Het gaat vaak om een paar minuten.” 

De psychische last voor de bestuurder zou bij 100 in plaats van 120 minder zijn, niet alleen omdat de snelheid omlaag gaat maar omdat ook de snelheidsverschillen afnemen. 

Komt die toerist weer, die in de VS zo lekker heeft getoerd. Brookhuis: “Inderdaad, omdat de gemiddelde snelheid er lager is en de snelheidsverschillen kleiner, maar ook door ‘keep your lane’; je moet in de VS in je rijbaan blijven. Wij hebben rusteloos verkeer, omdat iedereen van rechts naar links vliegt en weer terug. We worden hier opgefokt door iemand die op de linkerbaan blijft rijden.”

Als we vandaag een limiet afkondigen van 100 km/uur op alle snelwegen, zijn mensen dat dan niet in een week gewoon? “Nou, een week... Die gewenning gaat wel even duren. Mensen vinden het niet leuk. Die snelheidsbeperking is een goed idee, en alles went. Maar daarvoor is het cruciaal dat je altijd en overal handhaaft.”

Lees ook:
‘Langzamer rijden op de snelweg heeft nauwelijks effect op de stikstofbelasting’

Wetenschappers betwijfelen of het verlagen van de snelheid op snelwegen de uitstoot van stikstof echt vermindert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden