Nieuws Wetenschap

Waarom de ene vogel rechtop slaapt en de andere met de kop tussen de veren

Een tuinfluiter. Beeld Wikimedia, Yves Hoebeke.

Ook een trekvogel moet stoppen af en toe, en slapen. Doet hij ook. Maar terwijl de een dan gewoon zijn nek intrekt en de ogen sluit, draait de ander zijn kop naar achteren en stopt hem tussen de veren. 

Wat maakt het verschil, wilde de Oostenrijkse biologe Andrea Ferretti weten, en trok met een groep collega’s naar Ponza, een eilandje voor de Italiaanse westkust. Daar vingen ze een heel stel tuinfluiters, die na de overwintering in Afrika op weg waren naar hun Europese broedgebieden. 

In het lab konden de onderzoekers meten dat een rustende tuinfluiter warmte verliest, en vooral via zijn kop. Door die tussen de veren te steken, behoudt hij energie, die de trekvogel goed kan gebruiken voor de volgende etappe. Maar daarvoor betaalt de vogel een prijs: met de kop tussen de veren hoort hij een naderend roofdier minder goed. De biologen konden dat in het lab met bladgeritsel bewijzen; het duurde even voor dat geluid tot de slaapkop doordrong.

Voor zijn slaaphouding blijkt de tuinfluiter baten tegen kosten te wegen. Als hij in goede conditie is, houdt hij zijn  kop tijdens het slapen recht en blijft alert. Is hij uitgeput, dan kiest hij voor een diepe slaap, met alle risico’s van dien. En het gekke is: dat laatste komt alleen ‘s nachts voor, schrijven de biologen in vakblad Current Biology; overdag zul je geen tuinfluiter met de kop tussen de veren zien.

Hun verklaring: overdag slapen doen alleen de sterke vogels, want die willen ‘s nachts weer verder vliegen. De zwakke zijn overdag druk met eten zoeken om aan te sterken. Ze moeten een deel van de nacht gebruiken om te rusten. En dan liefst met de kop tussen de veren.

Lees ook:

Veranderend klimaat maakt de trekvogels te gehaast

Door het veranderende klimaat komen de insecten in Siberië steeds vroeger uit de bodem. Daardoor dreigen de kuikens van trekvogels de piek in het voedselaanbod te missen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden