Schoentechnologie

Vrouwen lopen relatief nog harder op nieuwe hardloopschoenen dan mannen

Heel veel Nike Vaporfly tijdens de de marathon van Dubai, vorig jaar.  Beeld Reuters / Christopher Pike
Heel veel Nike Vaporfly tijdens de de marathon van Dubai, vorig jaar.Beeld Reuters / Christopher Pike

Een nieuw, revolutionair type hardloopschoen dient zich aan. Opvallend: vrouwen profiteren meer van de nieuwe technologie dan mannen.

Nike had vier jaar geleden de primeur met de Vaporfly, een loopschoen die sterk afweek van de Adidasschoenen die toen favoriet waren bij de elite op de hele en halve marathon. Hij werd de klapschaats van het hardlopen genoemd; de nieuwe technologie zou grote tijdwinsten opleveren.

En dat blijkt het geval. Verschillende onderzoeksgroepen hebben de toptijden op de lange afstanden (hele en halve marathon en 10 kilometer) van het afgelopen decennium geanalyseerd en komen in grote lijnen tot dezelfde conclusie: de nieuwe schoenen leveren een tijdwinst op van rond de 2 procent. In de cijfers zit een opmerkelijk verschil tussen de seksen: de tijden bij de mannen verbeterden met 1,5 procent, en bij de vrouw zo’n 2,5 procent.

De Vaporfly werd vier geleden geïntroduceerd als de Nike 4%. Dat was te danken aan Wouter Hoog­kamer, een jonge Delftse ingenieur die werkt aan de universiteit van Massachusetts in de VS. Met zijn Amerikaanse collega’s deed Hoog­kamer voor Nike proeven met het prototype van de nieuwe schoen. Die bleek het energieverbruik van de loper met 4 procent te vermin­deren.

“Dat resultaat had niemand verwacht”, zegt Hoogkamer. Het getal werd door Nike dankbaar aangegrepen. Maar toen was ook al duidelijk, zegt Hoogkamer, dat 4 procent winst in energieverbruik niet 4 procent tijdwinst zou zijn. “Dat kun je niet zo direct vertalen. Tijd is bijvoorbeeld afhankelijk van luchtweerstand, en het verband tussen snelheid en luchtweerstand is niet ­lineair. We wisten dat de tijdwinst minder zou zijn dan die 4 procent winst in het energieverbruik. Op basis van modelberekeningen kwamen we tot een schatting van zo’n 2,5 procent winst voor de marathontop. Het blijkt nu iets lager uit te vallen, maar het is het wel duidelijk dat de nieuwe schoen tijdwinst heeft opgeleverd.”

De vernieuwing zit in de zool

Het gekke is dat nog geen wetenschapper weet hóe precies, ook Hoogkamer niet. “We weten het niet. We doen nog steeds experimenten om dat uit te zoeken.” De vernieuwing die Nike introduceerde, en die inmiddels door alle grote merken is overgenomen, zit in de zool. Die is opgebouwd uit twee lagen kunststof schuim, met daartussen een stijve plaat carbon.

In vergelijking met een conven­tionele schoen geeft het kunststof een groter deel terug van de energie die er bij het neerkomen van de voet in gaat zitten. En de stijve plaat carbon verdeelt de krachten beter en beperkt het energieverlies in de voeten. Want, zegt Hoogkamer, “daar zitten heel veel botjes die langs elkaar kunnen schuiven”.

Een typisch gevalletje van 1 + 1 = 3

In de proeven die Hoogkamer deed, was te zien dat de betere vering leidde tot een iets langere contacttijd tussen voet en ondergrond, iets langere passen en een iets langzamer loopritme. Maar die verschillen zijn marginaal, en verklaren hooguit een kwart van de totale verbetering in efficiëntie van 4 procent. Hoogkamer: “Dit is een typisch gevalletje van 1 + 1 = 3. Het schuim en de carbonplaat zijn beide belangrijk, maar wat de combinatie zoveel beter maakt weten we niet. Er is nog wel een derde factor. Dat is de ronde vorm van de zool, waardoor de schoen makkelijker afrolt.”

Het verschil tussen mannen en vrouwen dat nu in de statistieken opduikt is ook nog een raadsel. De onderzoeksgroepen vermoeden dat lichaamsgewicht en schoenmaat een rol spelen. Vrouwen hebben gemiddeld een lager gewicht en een kleinere schoenmaat dan mannen.

Dat is waarschijnlijk, zegt Hoogkamer. Maar het eerste waaraan hij denkt is het snelheidsverschil tussen mannen en vrouwen: “Je hebt het hier over een verbetering in energieverbruik. En die levert een groter voordeel op bij een lagere snelheid. Gaat de loopsnelheid omhoog, dan gaat luchtweerstand een grotere rol spelen, en is de tijdwinst kleiner.”

Lees ook:

Zijn schoenen met carbon de nieuwe wondersloffen?

Is het huidige niveau van de atleten heel hoog of is hun materiaal gewoon beter? ‘Ik geloof niet dat schoenen een groot verschil maken.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden