Nieuws Wetenschap

Veel vogels kunnen de opwarming van de aarde niet bijbenen

De koolmees heeft zijn broedseizoen vervroegd als reactie op klimaatverandering. Beeld Foto Bernard Calstein / Leibniz-IZW

De natuur reageert op de opwarming van de aarde, maar de meeste dieren kunnen het tempo van de klimaatverandering niet bijbenen. Sommige dieren belanden door hun aanpassingen zelfs van de regen in de drup.

Het was al bekend dat de klimaatverandering de natuur bedreigt, schrijven Duitse biologen in Nature Communications, maar niet in welke mate. Daarom besloten ze al het onderzoek op dit terrein te bundelen en daar trends uit te destilleren. En omdat van vogels veruit de meeste data zijn verzameld, hebben ze zich daartoe beperkt. Uit meer dan tienduizend studies selecteerden ze er 71, die betrekking hadden op zeventien ­vogelsoorten.

Uit de analyse blijkt dat de aanpassingen veelal te traag gaan. En soms zelfs werkt de reactie averechts; sommige vogels stellen hun broedseizoen uit in plaats van het te vervroegen. Die conclusies verontrusten de biologen. “We wisten dat het er voor zeldzame en bedreigde dieren slecht uitziet”, schrijven ze. “Maar ook voor de gewone soorten is geen reden voor optimisme.”

Neem de koolmees. De rupsen die ze aan hun jongen voeren, komen door de opwarming eerder uit. Daardoor zijn ze al verpopt tegen de tijd dat de jonge koolmeesjes ten tonele verschijnen. De vogels hebben op die mismatch gereageerd door hun broedschema iets te vervroegen. Maar niet genoeg, waardoor het reproductieve succes is verminderd: een koolmezenpaar brengt daardoor nu minder nakomelingen per jaar voort.

Toch gaat het met de koolmees in Nederland niet slecht, zegt Kees van Oers van het Nederlands Instituut voor Ecologie, die zelf niet betrokken was bij deze studie. “Het is waar dat er in de zomer minder koolmezen bij komen, maar omdat ze met minder zijn, overleven ze de winters beter.”

Vogels kunnen zich op allerlei manieren aanpassen zegt hij. Ze kunnen hun leefgebieden vergroten of verleggen. Ze kunnen hun trek verkorten en bijvoorbeeld in Zuid-Europa overwinteren in plaats van Afrika. “Dus ja, ook vogels komen door de klimaatverandering in de problemen, maar de verschillen per soort zijn groot.”

Lees ook: 

Het klimaat staat op de agenda, nu de natuur nog

De boodschap is zo alarmerend dat menigeen de moed in de schoenen moet zijn gezonken. Een miljoen soorten dieren en planten worden met uitsterven bedreigd. Is het tij nog te keren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden