Onderzoeksbeurzen

Tijdens crisis keren in de wetenschap oude rolpatronen terug: vrouwen zijn minder zichtbaar

Mannelijke wetenschappers profiteren van de crisis. Ze maken vaker dan hun vrouwelijke collega's aanspraak op beurzen en ze publiceren meer.

De ongelijkheid binnen de academische wereld groeit: mannen publiceren vaker wetenschappelijke artikelen en krijgen meer wetenschapsbeurzen toegekend dan hun vrouwelijke collega’s. Het Diversity & Inclusion Office van de Erasmus Universiteit waarschuwt in een zogenoemde whitepaper voor deze tweedeling die sinds de coronacrisis toeneemt.

Bij de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) werden de afgelopen maanden van de 33 beurzen 21 toegekend aan mannen, 12 aan vrouwen. De man-vrouwverhouding binnen de NWO is al jaren punt tot zorg, maar dit is wel heel scheef, vindt Semiha Denktaş, hoofd van het Diversity Office van de Erasmus Universiteit en hoogleraar psychologie. 

De 33 aanvragen die de NWO toekende, hebben allemaal betrekking op onderzoeken die zijn gerelateerd aan het coronavirus en worden verstrekt via zogenoemde fast track-beurzen, waarbij het beoordelen van de aanvraag sneller gebeurt dan normaal. Zou die scheve man-vrouwverhouding ook te maken hebben met het onderzoeksgebied, namelijk de coronacrisis? “Dat zou mij verbazen”, zegt Denktaş. “Het gaat om allerlei terreinen die hierop betrekking hebben, variërend van sociologische processen tot gezondheid en alles ertussenin.”

Zorgtaken in het huishouden 

De groeiende ongelijkheid is geen Nederlands fenomeen. Verschillende wetenschappelijke tijdschriften wereldwijd wezen eerder al op de dramatische daling van het aantal publicaties dat vrouwen indienen, terwijl mannen juist productiever worden. “Mannen zijn meer in de positie om gebruik te maken van de crisis”, ziet Denktaş.

Ze wijst op de voor de hand liggende verklaring dat vrouwen meer zorgtaken in het huishouden op zich nemen, denk aan het geven van thuisonderwijs of het verzorgen van een familielid. Iets dat tijdens deze crisis extra aandacht vergt. Het verschil in salaris kan daarin doorslaggevend zijn. “Mannen verdienen over het algemeen meer dan vrouwen. Daarom krijgt hun werk vaak voorrang als er prioriteiten moeten worden gesteld. Het is niet helemaal nieuw: in tijden van crisis zie je dat oude rolpatronen sneller terugkeren.”

Het belang van de onderzoeksuren bewaken

Maar die traditionele man-vrouwverhouding is niet de enige reden voor de groeiende ongelijkheid. “Mannen zijn veel beter in staat hun onderzoeksuren te bewaken”, merkt Denktas.

Vrouwen geven vaker onderwijs op de universiteit dan de mannelijke collega’s. Nu het online-onderwijs de norm is, moeten ze een grote omschakeling maken en dat kost tijd. Ook besteden de vrouwen meer tijd aan zorgtaken binnen hun functie. Denk aan het begeleiden van studenten die het extra moeilijk hebben tijdens deze crisis. “Al die uren kunnen ze niet besteden aan het voorbereiden van onderzoeksaanvragen of het schrijven van wetenschappelijke publicaties.”

De doorwerking is volgens Denktaş groot, ook op de langere termijn. “Je kansen op financiering van onderzoek nemen af als je minder publiceert.” Denktaş en haar collega’s willen de knelpunten onder de aandacht brengen bij universiteiten, de NWO en het ministerie van onderwijs, zodat vrouwen op termijn geen grotere achterstanden oplopen. “We kunnen het ons niet veroorloven talenten en de meerwaarde van verschillende perspectieven te verliezen. Laat het ministerie investeren in kwalitatief goed onderzoek en wetenschap.”

Lees ook: 

Studenten zijn eenzamer, gestrester en maken zich grote zorgen over hun kansen op de arbeidsmarkt

Sociale contacten die tot een minimum zijn gereduceerd, afgebroken stages en scripties: studenten hebben het zwaar momenteel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden