Beeld Werry Crone

ColumnJan Beuving

Tegengestelden maken van onzin zin

I

Vlissingen kreeg een marinierskazerne, die het uiteindelijk weer werd afgenomen. Ergens is het heel ironisch dat dit nu net in Zeeland gebeurt, een provincie waarvan de twee lettergrepen ook elkaars tegenovergestelde zijn. Het deed me denken aan het wiskundige begrip ‘inverse’. Een inverse van iets voert de omgekeerde bewerking uit. Zo kun je optellen de inverse van aftrekken noemen, en is delen de inverse van vermenigvuldigen. Kwadrateren en worteltrekken zijn ook tegenovergesteld. Zo maakt de inverse een bewerking weer ongedaan.

In de taal kennen we ook een soort inverse: het antoniem. Een woord met tegenovergestelde betekenis. ‘In’ is het tegenovergestelde van ‘uit’, bijvoorbeeld. Net als ‘aan’, trouwens. Samen met Daan van Eijk, met wie ik drie jaar lang deze plek vulde, heb ik ooit een lijstje aangelegd van zinnetjes waarbij de laatste woorden elkaars inverse zijn: de buurt vindt het fijn als ik de kerkklok zacht luid. Ik verheug mij op de dingen die gaan komen. De rovers hadden hun buiten binnen. Ik breidde het lijstje later uit, ook met hulp van taalliefhebber Adri Altink, die met zinnen aankwam als ‘Ik vind het personeel in die bars vriendelijk’. Ooit wilde ik een lied maken waarin het laatste woord van elke regel steeds het antoniem was van het voorlaatste woord, en dat laatste woord moest dan door de zaal geroepen worden. Ze zijn geen goede tennissers want al hun slagen … / maar fietsend kunnen ze wel heel erg snel van bergen … (U had hier dan falen/dalen moeten roepen.)

Het idee sneuvelde om redenen van bewerkelijkheid, maar het lijstje overleefde. Deze week vond ik het weer, en zag ik, mede met dank aan Daan en Adri dus: waar in de wiskunde inverses elkaar ongedaan maken, maken ze in de taal van onzin zin.

II

De boer kwam haar op zijn land bij de achterste voor tegen. Zij zag zijn krullen en werd onmiddellijk verliefd op zijn haar. Hij daarentegen werd overvallen door het hele wezen van haar zijn. Hij nam het woord en sprak: “Ik wil wel verder leven, maar alleen samen”. Haar antwoord was kort maar krachtig: “Nou en of!” Ze waren dus allebei direct om.

Verder lopend over de akker zagen ze hun pad door diverse mollen kruisen. Bijna klapte zijn enkel dubbel. “Hecht je aan mijn boerenbestaan?”, vroeg hij hinkend. “Of vind je het ook prima als ik een handeltje in zink drijf? Ik werk nu namelijk de hele week hard. En je krijgt op een dag genoeg van een koe die almaar naar je kop staart. En weet je hoe eentonig het is als ik in de moestuin aan de zoveelste staak werk?”

“Oh”, antwoordde ze, “ik ben nuchter zat. Ware liefde maakt van minder meer.” “Dus ik mag ook een mislukte schrijver worden die over de US Open dicht? Of als schipper aan de slag gaan en ermee stoppen als de woelige baren niet bevallen?” Ze lachte en zei: “Daar komt het wel op neer. Al word je een bakker die voor elke stol smelt.”

Maar nog voor een eventuele huwelijksnacht ging het goed fout. Op een avond in het Concertgebouw zei hij: “Hopelijk duurt het recital van Lang Lang kort. Hij raakt de toetsen wel aardig, maar zijn maniertjes worden op den duur goedkoop. Ik ga liever naar een wedstrijd van AZ. Al heeft het doel daar een slordig net.” Zij was een groot muziekliefhebber en zijn woorden vielen haar in dat licht zwaar. En dat terwijl hij eerst zo’n kenner leek. “Dat vind ik nou echt vals! Wat denk je wel niet?”

Ze was teleurgesteld in zichzelf, omdat haar eerdere liefde voor hem door de roze bril gekleurd bleek. Het was tijd voor wraak en zo werd de liefde haat. Hij, naïef, dacht eerst nog dat ze die bijl voor zijn werkplaats in de stal kocht.

Ze had hem eigenlijk ’s nachts willen ombrengen maar ging overdag vast los. Ze sleepte zijn overschot naar een brede landweg en dat was nog een heel stuk. Daar nam ze de bijl weer, waarna even later zijn lichaam in stukjes in het slootje naast de dreef zonk. Nooit meer is er iets van hem teruggevonden, maar wie weet komt er ooit een afgehakt enkeltje retour.

Jan Beuving is wiskundige en cabaretier. Hij speelt in zijn column met natuurwetenschappen en taal. Eerdere columns van Jan Beuving vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden