Klimaat

Ruimtespion legt enorme methaanuitstoot VS bloot

Oliewinning in Loving County, Texas. Beeld Reuters

De omvangrijke olie- en gasvelden in het zuiden van de Verenigde Staten stoten ruim tweemaal zoveel methaan uit als de Amerikaanse autoriteiten denken. Die omvangrijke bijdrage aan het klimaatprobleem is vanuit de ruimte opgespoord.

Opnieuw bewijst het Nederlandse ruimte-instrument Tropomi zijn grote waarde; eerder wist die al methaanlekken op te sporen in Turkmenistan en in de Amerikaanse staat Ohio. Maar die staken nog bescheiden af tegen wat Tropomi nu heeft gezien boven de olie- en gasvelden van Texas en New Mexico. De lekken die Tropomi vorig jaar in Turkmenistan ontdekte stootten jaarlijks 153 kiloton methaan uit. De velden in Texas en New Mexico lozen 2700 kiloton per jaar.

Methaan is een veel krachtiger broeikasgas dan CO2. In omvang is de uitstoot veel kleiner, maar zijn effect is niettemin groot. De opwarming die sinds het begin van de industriële revolutie aan de gang is, kan voor een derde worden toegeschreven aan methaan. Er zijn ook andere bronnen voor dit broeikasgas. Natuurlijke bronnen, zoals moerassen. En mensenwerk, zoals rijstvelden en veehouderij. Maar van de ­methaan die door de mens in de atmosfeer wordt gebracht, komt een derde uit de productie van olie en gas.

Texas en New Mexico spannen hier de kroon. In die twee staten ligt het Permian bassin, een gebied van 400 bij 400 kilometer, dat in korte tijd is gegroeid tot de grootste oliebron van de VS. Het Permian bassin begon zo’n tien jaar geleden aan zijn tweede jeugd. De oliewinning die er van oudsher was geweest, was stilgevallen door dalende prijzen en concurrentie van anders olieproducerende landen. Maar nieuwe technieken om olie en gas met geweld uit de grond te halen (fracking) brachten het gebied weer terug in productie, en de VS terug naar de top van olie­producerende landen.

‘Het zal in de VS hard aankomen’

Fracking is al omstreden omdat de techniek veel milieuschade veroorzaakt. Daar komt de uitstoot van broeikasgas methaan bij. En die is veel groter dan gedacht, melden Nederlandse en Amerikaanse onderzoekers vrijdag in vakblad Science Advances. “Dit is groot”, zegt hoogleraar Ilse Aben, onderzoeker bij SRON. “Het zal in de VS hard aankomen.” 

SRON is het Nederlandse instituut voor ruimteonderzoek dat, samen met het KNMI, leidinggeeft aan de missie van Tropomi. Dat in Nederland gebouwde meetinstrument werd een kleine drie jaar geleden gelanceerd, en cirkelt sindsdien rond de aarde. Tropomi maakt nauwkeurig en hoogfrequent metingen van het zonlicht in de atmosfeer en kan daarmee vervuiling in kaart brengen, waaronder methaan.

De metingen boven het Permian bassin leidden tot de meest veronrustende ontdekking van Tropomi tot nu toe, zegt Aben. “In Turkmenistan ging het om een lek, dat inmiddels is gedicht. In Ohio ging het om een explosie, een ongeval bij de winning van gas. Maar in Texas en New Mexico gaat het om ­methaan die wordt uitgestoten bij de dagelijkse bedrijfsvoering.”

Boren naar olie in de buurt van Midland, Texas.Beeld Getty Images

Het gaat de exploitanten in het Permian bassin vooral om olie. Aardgas is een bijproduct. Een nuttig bijproduct, áls je de infrastructuur hebt om het op te vangen en af te voeren. Maar energiemaatschappijen zijn in dit gebied als een dolle enorme aantallen putten gaan slaan. Tijd om leidingen aan te leggen voor het aardgas werd er niet genomen. Het gaat om de olie, het gas wordt afgefakkeld of gewoon in de atmosfeer geloosd.

Airconditioning van alle Amerikaanse huizen

Het effect is groot, becijferen de onderzoekers. De methaanuitstoot van het Permian bassin heeft een even groot klimaateffect als de verwarming en airconditioning van alle Amerikaanse huizen bij elkaar.

Tropomi zal nog meer plekken vinden waar veel methaan wordt uitgestoten, verwacht Ilse Aben. “Niet alleen bij de winning van olie en gas. Ook kolenmijnen stoten veel methaan uit. Dat zien we ook al in de data van Tropomi, maar we moeten de hoeveelheden nog nauwkeurig bepalen.

“We kijken ook naar methaanbronnen als moerassen. Dat zijn weliswaar natuurlijke bronnen, maar hun bijdrage aan de totale uitstoot is groot, zo’n 30 procent. Door klimaatverandering – denk aan hogere temperaturen en meer of juist minder neerslag – kan die methaanuitstoot veranderen. Voor het maken van klimaatprojecties moeten we ook de ontwikkeling van die natuurlijke methaanbronnen goed kennen.”

Lees ook: 

Nederlandse buurtvijvers stoten evenveel broeikasgas uit als tweehonderdduizend auto’s

Een vijver in de wijk stoot veel broeikasgas uit, ontdekten Gelderse onderzoekers. Het goede nieuws is: die uitstoot kan dalen zodra bewoners en gemeenten aan het opruimen slaan. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden