Paul Crutzen (1933-2021)

Paul Crutzen, voorspeller van het gat in de ozonlaag, is overleden

Paul J. Crutzen krijgt de Nobelprijs uitgereikt. Beeld AP
Paul J. Crutzen krijgt de Nobelprijs uitgereikt.Beeld AP

Paul Crutzen, de Nederlandse winnaar van de Nobelprijs voor de scheikunde, is op 87-jarige leeftijd overleden. Dat meldt de NOS na contact met zijn familie. Volgens de omroep overleed hij in Duitsland in het bijzijn van zijn naaste familie.

Redactie Trouw

Crutzen deed onderzoek naar de afbraak van de ozonlaag door cfk’s, stoffen die gebruikt werden in onder andere koelinstallaties en spuitbussen. Hij kreeg daarvoor in 1995 de Nobelprijs, samen met de Mexicaan Mario Molina, die in oktober vorig jaar overleed, en de Amerikaan Frank Sherwood Rowland, die in 2012 stierf.

Crutzen werd in 1933 geboren in Amsterdam. Na de hbs en mts werkte hij daar voor de gemeente. Hij verhuisde in 1958 naar Zweden, om computerprogrammeur te worden aan de universiteit van Stockholm. In Zweden pakte hij ook een studie op. In 1973 promoveerde hij tot doctor in de meteorologie. Hij werkte en doceerde later in de VS, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland.

Select gezelschap

In de jaren zestig en zeventig deed hij onderzoek naar het effect van stikstofoxiden op de ozonlaag: de laag in de atmosfeer die het leven op aarde beschermt tegen de ultraviolette straling van de zon. In 1974 voorspelden hij, Molina en Rowland dat de ozonlaag onder invloed van de door de mens ontwikkelde cfk’s binnen enkele decennia sterk zou afnemen.

In de jaren tachtig werd het bewijs daarvoor geleverd. Het gebruik van cfk’s in onder meer koelkasten, airco’s en spuitbussen werd wereldwijd verboden. In Nederland gebeurde dat in 2001. De productie was in 1995 al verboden. Crutzen behoort tot het selecte gezelschap van negentien Nederlanders aan wie ooit een Nobelprijs is toegekend.

Lees ook:

Hoe eerlijk worden de Nobelprijzen verdeeld?

Goede wetenschap verdient een prijs. Maar het Nobelcomité lijkt vooral oog te hebben voor vakgebieden die al eens eerder zijn beloond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden