Vikingen

Niet alle Vikingen waren blonde Noormannen

Sommige Vikingen hadden een Zuid-Europees uiterlijk.Beeld Jim Lyngvild

Genetische analyse van botresten laat zien dat sommige Vikingen half Aziatisch waren. 

Stoere mannen waren het, met woeste baarden en grote zwaarden, die in de vroege Middeleeuwen met hun rooftochten een spoor van vernieling achterlieten in Europa. Tenminste, dat is het cliché van Vikingen zoals dat nog vaak in strips of films terugkomt. De moderne wetenschap heeft dat beeld genuanceerd. Ja, ze plunderden en moordden, zeker in het begin, maar ze waren vooral op zoek naar nieuwe landbouwgronden, weten we nu. Ze dreven handel met andere volken, verspreidden hun cultuur, ontdekten nieuwe werelden.

Een grote groep wetenschappers, voornamelijk uit Denemarken en het Verenigd Koninkrijk, nuanceert dat beeld verder. Zij onderzochten archeologische vindplaatsen, vergeleken het DNA uit botresten van ruim 400 Vikingen en ontdekten dat het niet allemaal Scandinaviërs waren – het huidige begrip Scandinavië is overigens pas een paar eeuwen oud. Veel Vikingen hadden voorouders uit Zuid-Europa en Azië, schrijven de onderzoekers in het vakblad Nature. Een Viking was niet altijd blond of rossig, velen hadden bruin of zwart haar en hadden andere on-Noorse trekken.

Beeld Thijs van Dalen

Het tijdperk van de Vikingen begon rond het jaar 800 – uit die tijd dateren de eerste verhalen van hun strooptochten. Tweeënhalve eeuw later is het afgelopen, gemarkeerd met de inval van Willem de Veroveraar in Engeland in 1066. In die jaren hebben de Vikingen hun stempel op Europa en daarbuiten gedrukt. De Deen Knoet de Grote is koning van Engeland geworden, Leif Eriksson heeft 500 jaar vóór Columbus Amerika bereikt.

Maar wat was het voor een volk? De onderzoekers brengen er met hun DNA-analyses tekening en nuancering in aan. Het waren bijvoorbeeld de Vikingen uit het huidige Noorwegen die richting Ierland, Schotland, IJsland en Groenland trokken. ‘Deense’ Vikingen vestigden zich in Engeland, terwijl de Zweden naar de Baltische staten en verder trokken.

Maar met ‘Zweden’ is het te ruim omschreven, lichten ze toe. Een van de analyses betrof een zeemanskerkhof in Estland en daaruit bleek dat vier broers op dezelfde dag waren omgekomen. Ook de rest van de verdronken bemanning vertoonde zoveel genetische gelijkenis dat de onderzoekers concluderen dat de gehele expeditie uit een klein Zweeds dorpje moet zijn gekomen.

De Vikingen zaaiden niet alleen dood en verderf, ze dreven ook handel en verspreidden hun cultuur: van het Amerikaanse continent tot de Aziatische toendra. “Ze exporteerden ideeën, technologieën, taal”, schrijven de onderzoekers. Ze beschrijven een kerkhof in Schotland waar twee mannen geheel in Viking-stijl begraven lagen, compleet met de typische zwaarden. Hun DNA onthulde dat het 100 procent Schotten waren. “Kennelijk gaf het status om je als Viking uit te dossen.”

Lees ook:

Vikingen en andere piraten deden meer dan louter plunderen

Twee nieuwe boeken geven inzicht in de wereld van Vikingen en andere piraten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden