InterviewCoronacrisis

Nederland volgt te weinig de wetenschap als het om aerosolen gaat, vindt deze Duitse natuurkundige

Anderhalve meter of een mondmasker? De discussie woedt voort. Beeld Joris Van Gennip
Anderhalve meter of een mondmasker? De discussie woedt voort.Beeld Joris Van Gennip

Nederland bedrijft ‘informatiepolitiek’, en daardoor krijgt de bevolking niet altijd de juiste aanwijzingen over corona, zegt de Duitse natuurkundige aan de Universiteit Twente Detlef Lohse.

Rond Covid-19 woedt een geloofsstrijd. Meerdere zelfs. De besmettelijkheid onder kinderen is er een. De rol van aerosolen is een ander. Deze strijd speelt al sinds Maurice de Hond in de begindagen van de pandemie hamerde op de rol van de kleine zwevende deeltjes in de lucht. Jaap van Dissel van het RIVM gelooft niet dat aerosolen een belangrijk vervoersmiddel voor het coronavirus zijn. Steven van Gucht, de Belgische Van Dissel, zei deze week juist dat aerosolen wel een belangrijke rol spelen. Eerder vroegen ook de Wereldgezondheidsorganisatie WHO en het Europees Centrum voor Infectiebestrijding en Preventie ECDC aandacht voor de microscopisch kleine deeltjes. Vanwaar deze verschillen?

Het begint al bij de definitie van wat een aerosol is, zegt hoogleraar vloeistoffysica aan de Universiteit Twente Detlef Lohse. Het RIVM hanteert een grens van 5 micrometer. Maar ook deeltjes die groter zijn dan 5 micrometer blijven zweven in de lucht, en zijn dus aerosolen. De Amerikaanse Van Dissel, Anthony Fauci, zei in september al dat de grens van 5 micrometer niet klopt en dat ook grotere deeltjes in de lucht blijven zweven. 

De grens van 5 micrometer is belangrijk, want het RIVM beschouwt alles wat groter is dan die handvol micrometers als een druppel. En druppels vallen op de grond. De meeste binnen anderhalve meter. Vandaar het advies om afstand te houden. Maar als vloeistofdeeltjes die groter zijn dan 5 micrometer ook blijven zweven, dan is die anderhalve meter niet voldoende en komen mondkappen in beeld. Waar het RIVM dan weer geen wonderen van verwacht.

“In plaats van de 5 micrometer, zou 50 micrometer een betere scheiding zijn tussen druppels en aerosolen”, zegt Lohse. “Hoe je het ook noemt, aerosolen of druppels kleiner dan 50 micrometer, ze zweven langer in de lucht dan gedacht en als je aerosolen inhaleert met het virus, raak je besmet. Internationaal is daar geen twijfel over. Wel in Nederland.”

Nederland loopt achter

In Nederland is het coronabeleid niet altijd gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten, zegt Lohse. Kijk daar ook naar, en baseer daar beleid op, was de oproep die Lohse vorige maand deed met drie vakgenoten. Een oproep die werd ondertekend door 37 andere onderzoekers. 

Als Lohse naar de autoriteiten luistert op televisie, hoort hij hoe er ‘informatiepolitiek’ wordt bedreven. Informatie wordt aangepast aan de wenselijkheid daarvan. Is er schaarste aan een product, dan wordt volgens Lohse al snel de werking van dat product in twijfel getrokken, zoals bij mondkapjes. “Dat draagt niet bij aan verstandige keuzes door de bevolking.”

Vorige week legde Van Dissel in de Tweede Kamer nog eens uit waarom aerosolen geen grote rol spelen. Als het coronavirus zich door de lucht zou verspreiden, zou het besmettelijker moeten zijn, stelt hij. Zoals bij de mazelen het geval is.

Lohse kan de redenatie van Van Dissel niet volgen. Bij mazelen is een klein beetje virus al voldoende om ziek te worden. Voor Covid is meer nodig. “Maar dat zegt niets over verspreiding via de lucht. Het coronavirus zweeft wel degelijk door de lucht, maar maakt minder slachtoffers dan mazelen omdat er meer virusdeeltjes nodig zijn om iemand ziek te maken.”  Die deeltjes zweven dus wel door de lucht, en als iemand er maar voldoende van binnenkrijgt, wordt hij of zij ziek. 

Het belang van ventilatie: in bovenstaand schema wordt niet geventileerd. Grotere druppels slaan binnen 1,5 meter neer; de kleinere druppeltjes (aerosolen) blijven langere tijd rondzweven in binnenruimtes. De uitgeademde aerosolen van de pratende persoon (rechts) kunnen in de ademzone van andere personen terechtkomen, is de gedachte. Beeld bba Binnenmilieu
Het belang van ventilatie: in bovenstaand schema wordt niet geventileerd. Grotere druppels slaan binnen 1,5 meter neer; de kleinere druppeltjes (aerosolen) blijven langere tijd rondzweven in binnenruimtes. De uitgeademde aerosolen van de pratende persoon (rechts) kunnen in de ademzone van andere personen terechtkomen, is de gedachte.Beeld bba Binnenmilieu

Dat gebeurt vooral binnen, in slecht geventileerde ruimtes. Volgens Lohse en de WHO moet een ruimte in een uur ongeveer zes keer de volledige luchtcapaciteit verversen. “Ook hier helpen mondkapjes. En niet praten. Zorgen zijn er om hoesten, maar praten doe je veel meer en dat zorgt uiteindelijk voor meer aerosolen. Daarom is het ook zinloos dat mensen hun mondkapje alleen op hebben als zij zich verplaatsen, in bijvoorbeeld de horeca of theater. Als mensen in het theater zitten, niet praten tijdens de voorstelling en hun mondkappen ophouden, zou dat een stuk veiliger zijn. Daarom ook mijn advies: als je met de trein gaat, kies een stiltecoupé.”

Lees ook: 

Op één op de tien scholen is de ventilatie niet in orde, en dat cijfer kan nog oplopen

In veel schoolbouwen in Nederland ontbreekt het aan luchtkwaliteit. Dat concludeert het Landelijk Coördinatieteam Ventilatie op Scholen (LCVS) op basis van een inventarisatie onder schoolbesturen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden