Alternatieve Nobelprijs

Natuurkundigen van de TU Eindhoven krijgen Ig Nobelprijs voor analyse van voetgangersmassa’s

Voetgangers steken over bij het Shibuyakruispunt in Tokio. Zolang niemand op zijn telefoon tuurt, botsen ze niet.  Beeld EPA
Voetgangers steken over bij het Shibuyakruispunt in Tokio. Zolang niemand op zijn telefoon tuurt, botsen ze niet.Beeld EPA

In Boston zette het Ig Nobelcomité de wetenschap te kijk. Maar wel met een serieuze ondertoon.

In een drukke winkelstraat of een stationshal moeten soms duizenden mensen hun weg zien te vinden. Toch botsen ze zelden op elkaar. Dat komt doordat iedereen zijn looppad voortdurend aanpast. We kijken waar een vrije doorgang is en dreigt een tegenligger binnen onze comfortzone van anderhalve meter te komen, dan wijken we op het laatste moment uit.

Dat concludeerden natuurkundigen van de TU Eindhoven nadat ze vijf miljoen voetgangersbewegingen op het lokale treinstation hadden geanalyseerd. Ze maakten van de krioelende mensenmassa een model alsof het om moleculen in een gaswolk ging. Ze hoefden maar twee ‘sociale’ krachten te introduceren om de complexe bewegingen te beschrijven: één voor de lange afstand om de 'moleculen’ van koers te doen wijzigen, en één voor dichtbij om ze op het laatste moment een stapje opzij te laten doen. Ze publiceerden hun onderzoek eind 2018 in het vakblad Physical Review. Donderdagavond kregen ze er in Boston de Ig Nobelprijs in de natuurkunde voor.

Op je mobiel kijken zorgt voor botsingen

Ze waren het podium nog niet af of Japanse collega’s mochten naar voren komen om ook een Ig Nobelprijs in ontvangst te nemen. Die van hen was in de categorie ‘kinetiek’ voor hun onderzoek waarin ze lieten zien waarom voetgangers soms juist wel botsen. Mensen zijn immers geen moleculen, ze kijken wel eens op hun mobiel en letten dan niet op het verkeer. En dan botsen ze, schreven ze dit voorjaar in Science Advances (ook deze krant berichtte daar destijds over).

Het is de Ig Nobelprijs ten voeten uit. De prijzen worden sinds 1991 toegekend aan onderzoek dat ‘mensen aan het lachen maakt en vervolgens tot nadenken stemt’. Het mag grappig zijn dat twee wetenschappelijke studies tegengestelde uitkomsten hebben, beide hebben ook hun waarde. De Japanners lieten zien hoe ontregelend de mobielverslaafden zijn; ook de oplettende verkeersdeelnemers weten niet hoe ze op deze mensen moeten reageren. De Eindhovenaren kunnen met hun model de voetgangersstromen in een te bouwen station voorspellen.

Andere winnaars van Ig Nobelprijzen

Biologie: naar de analyse van de variatie in snorren, janken of kermen in de communicatie tussen kat en mens

Ecologie: voor de genetische analyse van bacteriën in kauwgomresten op straat

Chemie: welke (zweet)geuren zijn een graadmeter voor leeftijdsgrenzen van films

Economie: voor de ontdekking dat er een verband is tussen de BMI van politici en de corruptie in hun land

Geneeskunde: voor het bewijs dat een orgasme de neus net zo vrij maakt als een spray

Vrede: voor het bewijs dat baardgroei beschermt tegen vuistslagen en dus een evolutionair voordeel bood

Entomologie: voor een methode om kakkerlakken in onderzeeërs te bestrijden

Transport: voor een studie waaruit bleek dat het geen kwaad kan om verdoofde neushoorns die in een vliegtuig worden vervoerd, ondersteboven te hangen

Zo zijn in melig-vrolijke bijeenkomsten al jaren wetenschappers in het zonnetje en te kijk gezet. Sommigen hadden onderzocht of een ritje in een achtbaan goed was tegen nierstenen, anderen of spuug werkelijk hielp bij het verwijderen van vlekken (in beide gevallen: ja).

Nederland doet het goed in Boston. In voorgaande jaren werden Nederlandse onderzoekers geëerd die hadden aangetoond dat het woordje ‘huh’ in bijna elke taal voorkomt, of dat een volle blaas van invloed is op iemands beslissingsvermogen. Vorig jaar kregen Amsterdamse psychiaters een prijs voor hun onderzoek aan misofonie, het krijgen van moordneigingen door het geluid van smakken, slurpen of snurken.

Lees ook:

Hoe Donald Trump de Nobelprijs won die op de lachspieren werkt

Maar hij moest hem wel delen met andere coronasceptische leiders als Jair Bolsonaro, Boris Johnson en Vladimir Poetin

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden