De streep moet de baan van de meteoor aangeven

Wetenschap Meteorieten

Meteorietenjagers hopen een brok vers ruimtepuin te vinden

De streep moet de baan van de meteoor aangeven Beeld Werry Crone

Opwinding onder meteorietenkenners: vorige week vrijdag is er vermoedelijk een meteoriet in Nederland terechtgekomen. Wetenschappers zijn hard op zoek naar de resten.

“Het is spectaculair. De meteoor was zo helder dat hij bij daglicht zichtbaar was, dat is heel zeldzaam”, zegt Marco Langbroek, meteorietonderzoeker van het natuurhistorisch museum Naturalis in Leiden. “Er zijn foto’s waarop je ziet dat hij uit elkaar is gevallen. Het kan bijna niet anders dan dat er stukken van op de grond zijn terechtgekomen.”

Vorige week vrijdag zagen getuigen aan de hemel boven de kop van Overijssel rond half tien ’s avonds een felle vuurbol en ze hoorden een harde knal. Inmiddels heeft het meteorenmeldpunt meer dan vijfhonderd waarnemingen binnen, en is een team van vijf wetenschappers naarstig op zoek naar meer informatie.

Nachtje doorgehaald

Meteoren zijn brokken ruimtepuin die met een noodvaart op de aarde af suizen. De meeste verbranden in de atmosfeer, maar soms storten de resten op aarde en heten dan meteorieten. In Nederland worden ze zelden gevonden, de afgelopen tweehonderd jaar gebeurde dat maar zes keer.

Op basis van waarnemingen, foto’s en drie filmpjes die er van de vuurbal zijn, is het team nu druk aan het rekenen en meten geslagen om het traject dat de meteoor heeft afgelegd uit te pluizen. Dat is nodig om het gebied af te bakenen waar mogelijk brokken zijn neergekomen. Een intensieve klus en Langbroek heeft er al een nachtje om doorgehaald.

“Het was al een keer vijf uur ’s nachts voor ik het in de gaten had”, lacht hij. “Wat het lastig maakt is dat ons netwerk van meteorencamera’s toen nog niet aan stond, dat werkt alleen als het donker is. Normaal gebruiken we de sterrenhemel als referentie om de baan te bepalen, maar dat kan nu niet. Ieder aanvullend beeld is daarom welkom.”

Meteoorspoor

Op het scherm van zijn computer staat een kaart van Nederland met een witte streep die de baan van de meteoor moet voorstellen, voor zover nu bekend. “We zijn bezig om de laatste waarnemingen in te voeren, zodat we het meteoorspoor nauwkeuriger kunnen vaststellen. Het zoekgebied is nu nog veel te groot, ergens tussen de plaatsen Zwolle, Staphorst, Hasselt, Kampen en Genemuiden. Dat is tientallen vierkante kilometers. Onbegonnen werk.”

De onderzoekers hopen vurig de meteoriet te vinden, omdat er veel uit kan worden afgelezen over de vroege vorming van ons zonnestelsel. Langbroek: “Een meteoriet is het oudste materiaal dat je op aarde in handen kunt hebben, het is zo’n 4,5 miljard jaar oud. Het oudste gesteente op aarde is ongeveer 3,8 miljard jaar oud. Bovendien is het materiaal van een meteoriet in de ruimte heel erg onveranderd gebleven.”

Geen kleintje

Dit exemplaar zou weleens behoorlijk groot kunnen zijn, denkt hij. “Het felle licht, minstens zo helder als de maan, en de knal toen hij door de geluidsbarrière ging, duiden erop dat het geen kleintje is. We denken niet aan centimeters maar eerder aan decimeters.”

Toch heeft op de grond zoeken pas zin als het zoekgebied verder is afgebakend. “Dan gaan we met een groep mensen door de velden lopen, in de hoop dat hij niet ergens in het water is terechtgekomen. Maar als mensen een vreemd gat in een weiland vinden of een rare steen, dan mogen ze zich ook bij ons melden. Dan vinden we eerder iets dan als we hele gebieden uitkammen.”

Lees ook: 

Stierf de dino uit door een meteorietinslag, of was het toch een vulkaanuitbarsting in India?

Een meteorietinslag in Mexico maakte 66 miljoen jaar geleden een eind aan de heerschappij van de dinosauriërs. Of was het toch de vulkaanuitbarsting aan de andere kant van de wereld, in India?

‘Meteoriet kan ook in Nederland neerstorten’

In 2013 scheerde de meteoriet door de lucht boven het Oeralgebied in Rusland. Toen hij de dampkring binnenvloog klonk er zo'n harde knal dat ruiten braken, waardoor bijna duizend mensen gewond raakten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden