Ruimtereis

Met deze speciale helikopter hopen wetenschappers meer van Mars te ontdekken

Een artist's impression van de Ingenuity, vliegend boven Mars.Beeld Nasa

Donderdag vertrekt een Amerikaans ruimteschip naar Mars. Op zoek naar leven, maar ook om te kijken of je er kunt vliegen.

Een missie naar Mars is maar een saai reisje. Zo’n ruimteschip is dik een half jaar onderweg om een afstand van 500 miljoen kilometer te overbruggen. Dan landt het op de Rode Planeet en kijkt een beetje in het rond, totdat zijn batterijen leeg zijn. Als een toerist op een exotisch vakantieoord die zijn omgeving alleen vanaf zijn hotelbalkon verkent. 

De laatste jaren hebben de ruimteschepen een karretje bij zich om de omgeving te kunnen verkennen. Erg ver komen die echter niet. Het eerste karretje, de Sojourner, reed in 1997 een kleine drie maanden rond op Mars, maar bleef binnen een straal van tien meter rond zijn landingsplaats. Zelfs de succesvolle Opportunity, die tussen 2004 en 2018 op de planeet actief was, legde in die veertien jaar niet meer dan 45 kilometer af.

De lancering van de Mars-missie vindt donderdagmiddag plaats, om 13:50 Nederlandse tijd vanaf het Kennedy Space Center, Cape Canaveral in Florida. De lancering is te volgen op de website van NASA, waar ook meer informatie over de Perseverance te vinden is. 

Helikopter aan boord

Dat wordt nu anders. De Perseverance (de Volharding), het nieuwste karretje van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa, dat volgens de planning donderdag wordt gelanceerd, heeft een novum aan boord: een helikopter. Deze Ingenuity (de Vernuftigheid) moet een vlucht van twintig tot dertig tellen maken en een paar meter van de grond zien te komen. Dat lijkt niet veel, maar de ingenieurs van Nasa maken in een persbericht de vergelijking met de legendarische gebroeders Wright: “Hun toestel bleef in 1903 slechts twaalf seconden in de lucht.”

De Ingenuity-helikopter die mee naar Mars gaat.Beeld NASA

Het zou een geweldige prestatie zijn. Mars kent weliswaar een kleinere zwaartekracht dan de aarde – de 1,8 kilo van de Ingenuity weegt er slechts zes ons – maar de dampkring is honderd keer dunner dan die op aarde. De helikopter heeft dus nauwelijks iets om zich tegen af te zetten en is daarom uitgerust met twee propellers van ruim een meter die, tegen elkaar in draaiend, 2400 toeren per minuut maken. Het kost zijn zonnepanelen enige dagen voor ze voldoende energie hebben opgeslagen voor een vluchtje.

Vorstnachten van negentig graden onder nul

En dat is niet de enige uitdaging. De Ingenuity moet vorstnachten van negentig graden onder nul zien te overleven en bovenal: het moet zijn gehele missie zelfstandig uitvoeren. Zichzelf ontvouwen, opstijgen, navigeren en weer landen – omdat een signaal minuten onderweg is, is een joystick op aarde geen optie. Verder hoeft hij niets te doen. Hij heeft bijvoorbeeld geen camera aan boord, de Perseverance filmt alles en seint dat door naar het thuisfront. Maar mocht de helikopter een succes blijken – er zijn maximaal vier vluchten gepland – dan kan Nasa gaan werken aan geavanceerde helikopters of drones voor toekomstige (bemande) missies.

De Rover die mee gaat op de Mars-missie: de Perseverance.Beeld NASA

Het echte, wetenschappelijke werk wordt gedaan door de Perseverance. Dat is nauwelijks meer een karretje te noemen. Had de Sojourner het formaat van een magnetron, zijn huidige opvolger is met zijn duizend kilo meer een kleine middenklasser te noemen. Maar de taken zijn niet wezenlijk veranderd. Net als zijn voorgangers gaat de Perseverance op zoek naar gesteente dat sporen van water bevat, interessante organische verbindingen, en – hoopt Nasa althans – tekenen van voormalig leven. Nasa heeft als landingsplaats de Jezero-krater uitgekozen die in het verleden met water gevuld zou zijn.

Een nieuwigheidje

Er is één nieuwigheidje. Alle karretjes hadden hun eigen laboratorium aan boord en moesten hun vondsten zelf analyseren. Dat doet de Perseverance ook, maar hij heeft ook capsules bij zich om de stenen of boorkernen in op te slaan. Het plan moet nog worden uitgewerkt, maar het idee is dat een toekomstige missie deze capsules ophaalt en op de een of andere manier terugbrengt naar de aarde. Hier zouden ze, net als de maanstenen van de Apollo’s vijftig jaar geleden, veel beter kunnen worden bestudeerd.

Allemaal naar Mars

Het wordt druk op Mars. Vorige week vertrok al een ruimteschip van de Verenigde Arabische Emiraten en even later een uit China naar de planeet. De lancering van de Perseverance (de missie zelf heet overigens Mars 2020) stond voor 20 juli gepland, maar is vanwege technische problemen – een zuurstofsensor stond bij de laatste test vreemd te flikkeren – uitgesteld naar 30 juli. Ze moeten alle drie in februari 2021 aankomen.

De reden voor deze gezamenlijke reis is het zogeheten lanceervenster. Mars doet ruim twee keer zo lang over zijn rondje rond de zon als de aarde. Om de twee jaar is er daardoor een korte periode waarin de planeten dicht bij elkaar staan en een reis energetisch gezien gunstig is. Veel uitstel kan de Perseverance niet verdragen. Vóór 11 augustus moet hij gelanceerd zijn, anders moet hij twee jaar wachten.

De Emiraten hebben een satelliet (Hoop) op weg gestuurd die metingen aan de atmosfeer van Mars gaat doen. Belangrijkste vraag: waardoor verliest Mars al zijn waterstof en zuurstof? De Chinese missie (Hemelse vragen) bestaat uit een satelliet en een karretje dat bodemmonsters gaat nemen. Ook China is op zoek naar leven op Mars.

Lees ook:

Mensen op Mars: het kan, maar vraag niet hoe

De robotkarretjes maakt het niet uit, maar voor de mens is het leven op Mars bepaald niet vriendelijk te noemen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden