Interview Wetenschap

Lowlands is een prachtlab vol enthousiaste proefkonijnen

Bezoekers van Lowlands wachten met hun camper in de file bij de ingang van het festival. Beeld Koen Verheijden

Wetenschappers van verschillende universiteiten maken weer dankbaar gebruik van het feit dat er op Lowlands, dat vandaag begint, heel veel mensen zijn die een experiment wel leuk vinden. Drie  onderzoekers vertellen wat ze gaan doen op Lowlands Science.

‘We gaan meten hoe snel mensen een taal maken’

Klankencommunicatie

Taalontwikkeling

Martijn Wieling is er weer bij dit jaar. De spraakonderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen was vorig jaar ook op Lowlands. Toen om onderzoek te doen naar de invloed van alcohol op taalvaardigheid.

“We hebben de resultaten van dat project net gepresenteerd op een congres in Australië. We konden op Lowlands aantonen dat naarmate mensen meer drinken, ze slechter worden in het spreken van hun moedertaal, maar niet in het spreken van een vreemde taal. Bij de Nederlandse gasten werd het Nederlands slechter door alcohol, maar hun ­Engels bleef gelijk.”

Voor dit jaar heeft Wieling een nieuw experiment opgezet, samen met collega ­Gregory Mills. Ze gaan onderzoeken hoe mensen taal ­maken. De opzet is een spel waarin twee mensen tegenover elkaar zitten en samen een melodie moeten spelen, die een van hen in een visuele vorm voor zich ziet.

De melodie telt drie noten, maar de spellers hebben er beide maar twee. Ze moeten, met maar twee klanken elk, elkaar vertellen wie wanneer een bepaalde noot moet spelen. ­Iedere goed gespeelde noot levert applaus op. Wieling: “Je zult zien dat mensen combinaties gaan maken van hun twee klanken om de ander te vertellen wat hij moet doen. We gaan meten hoe goed mensen worden in die communicatie en hoe snel ze die klankentaal van elkaar overnemen.”

‘Het ­taboe doorbreken over al die verschillende geslachtsorganen’

Geslachtsdelen

Genitale variatie

“We gaan mensen vragen hoe hun geslachtsorgaan er uit ziet, en hoe tevreden zij erover zijn. Want dat zijn heel verschillende dingen”, vertelt Paul Rabsztyn. Hij is seksuoloog in het ­Radboudumc in Nijmegen en behandelt daar onder anderen kinderen die er genitaal net even iets anders uit zien. Ouders hopen dan vaak dat we hun kind normaal kunnen ­maken. Maar wat is normaal? Er is een enorme genitale variatie onder mensen, en hoe je eruit ziet zegt nog niets over je tevredenheid met je lichaam.” Dat verband moet duidelijk worden in het project ‘Wat heb jij in je broek?’

Deelnemers op Lowlands worden niet fysiek onderzocht, maar moeten aan de hand van vragen, tekeningen en plaatjes een beschrijving geven van hun geslachtsorgaan. En ze krijgen de vraag hoe tevreden ze zijn met hun eigen geslachtsorgaan en met dat van hun partner, als ze die hebben. “Op het terrein staat een tentje waar mensen die dat willen een foto kunnen maken van hun ­eigen geslachtsorgaan. Die kunnen ze in een bak gooien. We koppelen die foto’s niet aan de vragenlijsten, ze zijn anoniem, maar we maken een selectie om op te hangen. We willen een ­taboe doorbreken en laten zien hoe verschillend geslachtsorganen zijn.”

‘Helemaal uitschakelen kun je pijn niet, maar onderdrukken wel’

Geen centje pijn

Pokerface

Festivalgangers kunnen op Lowlands laten zien wat pijn met hen doet. Imec Nederland, het onderzoeksinstituut voor microelektronica in Eindhoven, heeft bakken ijswater staan. Als je je hand daarin steekt, geeft de kou een pijnprikkel. Deelnemers krijgen de opdracht die pijn te onderdrukken of toe te laten. “We doen verschillende metingen”, vertelt Heleen Boers van Imec. “Mensen krijgen een soort horloge met sensoren die hartslag, huidtemperatuur en zweet meten. Dat is de lichamelijk reactie, die door het autonome zenuwstelsel wordt bepaald. Tegelijk meten we de oogbeweging met elektrodes en vragen we hoeveel pijn ze voelen.”

Doel is te ontdekken wat slimme sensoren kunnen vertellen over de pijn die mensen ervaren. Boers: “Medici hebben te maken met situaties waarin de patiënt dat zelf niet kan vertellen, bijvoorbeeld omdat hij buiten bewustzijn is of omdat het een heel jong kind is. Dan zoek je een andere manier om te zien hoeveel pijn een patiënt heeft.”

‘Put on your best pokerface’ heet het project, omdat deelnemers de opdracht krijgen pijn zoveel mogelijk te onderdrukken. Verwacht Boers echte pokerfaces te vinden, mensen die blijkens de lichamelijke metingen wel pijn hebben, maar niet één keer met de ogen knipperen? “Helemaal uitschakelen kun je pijn niet, maar we gaan zeker mensen vinden die goed zijn in het onderdrukken van de gewaarwording.”

Lees ook:

Lowlands is naast festival ook laboratorium

Bezoekers van Lowlands, het festival in Biddinghuizen dat vandaag begint, dienen opnieuw als proefkonijnen voor wetenschappers. Levert dat, behalve veel pret in een tent, nog wat op?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden