Nieuws Wetenschap

Logisch redeneren is voor de makaak een stuk belangrijker dan een beloning

Japanse Makaak-apen in Artis

Dieren zijn bereid hun rekenkunsten te tonen tegen een passende en smakelijke beloning. Wat blijft daarvan over als je de beloning niet op de goede oplossing zet maar op de verkeerde? 

Met die vraag gingen psychologen van Columbia University in New York naar een groep makaken, niet met een rekensom maar met een opdracht logisch redeneren.

De apen kregen zeven beelden te zien in een bepaalde volgorde; voor het gemak A tot en met G. Vraag was of ze na deze kennismaking de rangorde in die beelden konden reproduceren. De makaken kregen steeds een set van twee plaatjes en werd geleerd om met een druk op de knop aan te geven welke van die twee het meest vooraan in de rij stond. Zouden de apen onthouden dat A voor B komt en B voor C? En zouden ze daaruit kunnen afleiden dat A voor C komt, en bijvoorbeeld B voor F?

Transitieve inferentie, heet dat in de psychologie. Het is een logisch redeneren waarvan lang is gedacht dat alleen de volwassen mens het kon. Dat veranderde toen in de jaren zeventig werd aangetoond dat peuters het al kunnen, lang voordat ze de cognitieve vermogens ontwikkelen die nodig zijn voor een menselijke logica. 

Sindsdien is deze vorm van redeneren aangetoond bij tal van diersoorten. Maar over die experimenten is veel discussie omdat ze er doorgaans op neerkomen, dat het dier wordt beloond als hij met de goede oplossing komt. En dan is het misschien de beloning die het doet en niet de logica. De Amerikaanse wetenschappers deden in hun eerste experiment hetzelfde, schrijven ze in vakblad Science Advances. Maar in een tweede experiment zetten ze beloning op de verkeerde oplossing: kreeg de aap de plaatjes D en G, dan werd hij beloond als hij voor G koos. 

Daar trapten de makaken niet in; ze bleven meestal bij hun opdracht en bij de juiste rangorde. Ze kozen niet voor de beloning maar voor de logica. Waarom? Het vermoeden is dat dit soort logisch redeneren belangrijk is voor sociaal levende dieren. Om niet alles te hoeven uitvinden in tweegevechten, is het goed te weten dat als A sterker is dan B en B sterker dan C, C geheid het onderspit zal delven tegen A.

Lees ook:

Hoe een bij het getal nul begreep 

Het getal nul is nog niet zo eenvoudig. De oude Grieken worstelden er al mee. “Hoe kan niets iets zijn?”, redeneerden zij. Plato en consorten worstelden zo met het begrip dat ze niet op het idee kwamen er een symbool voor te bedenken. Sommige dieren doen niet zo moeilijk. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden