Wetenschap

Leids wetenschapsmuseum verzamelt kweekburgers, harde schijven en vaccins

De eerste hamburger van kweekvlees is nu te zien in Rijksmuseum Boerhaave. Beeld Rijksmuseum Boerhaave
De eerste hamburger van kweekvlees is nu te zien in Rijksmuseum Boerhaave.Beeld Rijksmuseum Boerhaave

Geen oude museumstukken maar kweekvlees en coronavaccins. Het Leidse wetenschapsmuseum Boerhaave gooide zijn verzamelbeleid radicaal om, en dat is te zien op de tentoonstelling Grote Vragen.

Merijn van Nuland

In een petrischaaltje in Rijksmuseum Boerhaave ligt een bruingele, korstige schijf, die er niet bepaald appetijtelijk uitziet. Toch gaat het hier om een wetenschappelijk wonder. Dit is namelijk de allereerste hamburger die volledig van kweekvlees is gemaakt, in een laboratorium dus. Daarmee bracht uitvinder Mark Post enkele jaren geleden de belofte van diervriendelijk vlees een flinke stap dichterbij.

Radicaal ander verzamelbeleid

De burger is een van de topstukken uit de nieuwe tentoonstelling Grote Vragen, die sinds vrijdag voor het publiek toegankelijk is. In deze expositie neemt het museum de bezoeker mee naar de grenzen van onze wetenschappelijke kennis. Denk daarbij aan de laatste inzichten op het gebied van de medische wetenschap, duurzaamheid en sterrenkunde.

Maar Grote Vragen geeft vooral een mooi inkijkje in de manier waarop een klein wetenschapsmuseum in Leiden relevant wil blijven in een snel veranderende wereld. De laatste tijd koos Boerhaave namelijk voor een radicaal ander verzamelbeleid. Zag je in het museum vroeger vooral historische objecten, tegenwoordig verwerft Boerhaave juist veel eigentijdse voorwerpen.

Van coronavaccin tot zwart gat

Zo vind je in het museum de ampul en naald waarmee het allereerste coronavaccin in Nederland is gezet. Een andere vitrine toont een harde schijf waarop (een deel van) de eerste foto van een zwart gat staat. En daarnaast ligt de eerste kunstmatige alvleesklier, op dit moment nog volop in ontwikkeling. Met dit soort voorwerpen probeert het museum de bezoeker zo dicht mogelijk bij de wetenschap van nu te brengen.

Het is volgens conservator Bart Grob wel ‘een doodenge bezigheid’, dit hedendaagse verzamelwerk. “Een eeuwenoude microscoop van Antoni van Leeuwenhoek heeft zijn diensten bewezen, dus je weet hoe waardevol die uitvinding was voor de wetenschap. Maar met deze nieuwe stukken is het nog afwachten hoe we daar in de toekomst op terugkijken.” Niet elk stuk in de collectie zal eeuwigheidswaarde hebben.

Eerste Covid-19 vaccin in Nederland, Pfizer-BioNTech, 2021 Beeld Boerhave
Eerste Covid-19 vaccin in Nederland, Pfizer-BioNTech, 2021Beeld Boerhave

Handel met voorkennis

Neem die kweekburger. De echte doorbraak blijft uit, want er ligt nog steeds geen kweekvlees in de schappen van de Albert Heijn. De productiekosten zijn torenhoog en tot voor kort waren er koeienfoetussen voor nodig, wat niet bepaald uitnodigend is voor vegetariërs. De wetenschap is nu eenmaal een proces van vallen en opstaan. Wat gisteren een doorbraak leek, kan morgen een dwaalspoor blijken.

“Gelukkig is het in zekere zin wel handelen met voorkennis”, zegt Grob over zijn verzamelbeleid. “De harde schijf droeg bij aan de foto van het eerste zwarte gat. Dat zal altijd blijven fascineren, net als de eerste voetstap op de maan of de eerste tekeningen die Van Leeuwenhoek maakte van bacteriën. Een nieuwe aankoop blijft altijd een gok, maar sommige aandelen zijn sterker dan andere.”

De harde schijf die bijdroeg aan de foto van het eerste zwarte gat.  Beeld Infrastructure Consortium, 2021
De harde schijf die bijdroeg aan de foto van het eerste zwarte gat.Beeld Infrastructure Consortium, 2021

Lees ook:

Wetenschappers roepen op tot bestrijding ongefundeerde verdachtmakingen door politici

Een groep prominente wetenschappers roept media en de Tweede Kamer op “nog krachtiger stelling te nemen” tegen politici die parlementaire immuniteit misbruiken om “ongefundeerde beschuldigingen en verdachtmakingen tegen wetenschappers te uiten”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden