Werving en selectie

Kunstmatige intelligentie kan de verschillen niet wegpoetsen

null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Kunstmatige intelligentie die belooft zonder vooroordelen de beste kandidaat voor de baan te selecteren, kan die claim niet waarmaken. Die computersystemen zijn pseudowetenschap, kwakzalverij, zeggen Britse onderzoekers.

Willem Schoonen

De softwaresystemen die worden aangeboden om delen van de werving en selectie van personeel over te nemen, doen niet onder voor de frenologie, die oude en inmiddels verfoeide 'wetenschap’ die uit de onregelmatigheden in iemands schedel zijn persoonlijkheid afleidde. Dat betogen Eleanor Drage en Kerry Mackareth in vakblad Philosophy & Technology.

De twee wetenschappers zijn verbonden aan de universiteit van Cambridge en gespecialiseerd in de ethische aspecten van kunstmatige intelligentie (AI, artificial intelligence). Ze verbazen zich erover dat er nog zo weinig wetenschappelijke aandacht én regelgeving is voor het gebruik van kunstmatige intelligentie voor werving en selectie. Want die systemen doen niet wat ze beloven, en kúnnen dat ook niet doen, aldus de Britse onderzoekers.

In een stroomversnelling

Geautomatiseerde werving en selectie was al in opkomst, maar is in een stroomversnelling gekomen door de coronapandemie met zijn perioden van lockdowns. In een onderzoek onder vijfhonderd bedrijven en organisaties in vijf landen, uitgevoerd in 2020, het eerste coronajaar, zei 24 procent van de HR-managers AI te gebruiken voor werving en selectie, en 56 procent zei dat op korte termijn te zullen doen. Er zijn verschillende systemen op de markt, variërend van algoritmes die cv's scannen en categoriseren, tot chatbots en computersystemen die videogesprekken voeren met kandidaten.

De Britse onderzoekers hebben de claims en beloftes waarmee die systemen op de markt worden gebracht geanalyseerd. Volgens veel aanbieders zou AI werving en selectie kunnen doen zonder vooroordelen of onderscheid naar ras of sekse. AI zou ook in staat zijn iemands persoonlijkheid in kaart te brengen. En AI zou beter dan een mens kunnen aanwijzen welke kandidaat het best pas in de organisatie.

Al die claims zijn problematisch, zeggen Drake en Mackareth. Er wordt gesuggereerd dat AI kandidaten kan ontdoen van kenmerken van etniciteit of sekse, alsof het een opperhuid is die je kunt verwijderen waarna de ware persoon zichtbaar wordt. Dat is een miskenning van wat etniciteit of sekse ís. En tegelijk claimen de AI-systemen dat ze de knop ook weer kunnen omzetten en etniciteit en sekse kunnen meewegen om meer diversiteit te krijgen op de werkvloer.

Ondervertegenwoordiging van bepaalde groepen

Meer diversiteit is inmiddels een doel voor vrijwel iedere onderneming en organisatie. Maar het uitbesteden daarvan aan een computersysteem is een vorm van technosolutionisme, de misvatting dat technologie alle problemen kan oplossen. Diversiteit toevertrouwen aan een AI-systeem dat de werving en selectie doet, kan ertoe leiden dat er geen werk wordt gemaakt van de onderliggende oorzaken van de ondervertegenwoordiging van bepaalde groepen en ongelijke machtsverhoudingen, waarschuwen de onderzoekers.

Veel AI-systemen voor werving en selectie gebruiken videobeelden van kandidaten als persoonlijkheidstest. Uit videobeelden wordt dan jouw score berekend op de bekende ‘Big Five’ van gewenste persoonlijkheidskenmerken: extravert, vriendelijk, open, gewetensvol en emotioneel stabiel. Dat gaat voorbij aan het feit dat persoonlijkheid niet een optelsom is van een paar gezichtskenmerken op een beeldscherm, maar wordt gemaakt door de mens en zijn omgeving.

Bovendien werkt het niet, zeggen de onderzoekers. En om dat te illustreren lieten ze een groep studenten een AI-systeem bouwen, dat net zo werkt als de systemen die op de markt zijn. Het systeem staat online (https://personal-ambiguator-frontend.vercel.app/) en je kunt zelf testen hoe wiebelig je scores zijn op de Big Five. Een beetje verzitten, een ander truitje aan of een andere lichtinval, en je bent ineens een stuk extraverter of juist veel minder vriendelijk.

Het systeem, zeggen de studenten die het bouwden, is bedoeld om te laten zien hoe wankel AI is in werving en selectie. Maar je kunt het natuurlijk ook gebruiken om te oefenen als je een afspraak hebt voor een sollicitatiegesprek. Mocht je tegenover een AI-werver komen te zitten, dan weet je hoe je op je best in beeld komt.

Lees ook:

Laat kunstmatige intelligentie vooral haar eigen gang gaan

Mensen eisen voorspelbaarheid van kunstmatige intelligentie, maar die presteert het best als ze vrij is om te leren. Haar makers hebben, om hun eigen creatie nog te doorgronden, een nieuwe wetenschap nodig.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden