Coronavirus

Is zwangerschap een risicofactor voor corona? ‘Het virus doet bij zwangeren wel wat’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Lopen zwangere vrouwen extra risico op het coronavirus?

Precies een jaar geleden zei Kitty Bloemenkamp dat vrouwen die zwanger waren, zich in deze pandemie geen extra zorgen hoefden te maken over hun gezondheid of die van hun kind. Een corona-infectie verliep bij hen ongeveer net zo als bij hun niet-zwangere leeftijdgenoten. Velen merkten er nauwelijks iets van, zei ze. Sommigen werden ziek en een klein percentage belandde in het ziekenhuis of zelfs op de ic.

“We dachten: op die kleine groep na, valt het wel mee”, zegt de hoogleraar verloskunde aan het UMC Utrecht. “Intern heb ik toen wel gezegd: het virus doet bij zwangeren wel wat. Maar we wilden deze groep niet bang maken. We hadden ook nauwelijks gegevens, we moesten ons baseren op negen gevallen uit China.”

Die gegevens zijn er nu wel. Met hulp van het landelijke registratiesysteem NethOSS is tot nu toe bij ruim 9000 zwangere vrouwen een corona-infectie vastgesteld. 455 vrouwen moesten in het ziekenhuis worden opgenomen, ongeveer de helft vanwege corona. 36 vrouwen kwamen op de ic terecht. Maar de vraag is: in hoeverre heeft de zwangerschap de corona-infectie verergerd?

Risicofactor: ernstig overgewicht

Een groep onderzoekers onder leiding van Bloemenkamp analyseerde daarom de gegevens van het eerste halve jaar van de pandemie. 0,5 procent van de zwangere vrouwen werd in die periode positief getest op het virus, 20 procent van hen moest naar het ziekenhuis; dat is 1 op de 1000 vrouwen. Niet iedereen werd vanwege corona opgenomen. Dat waren er 62, en 6 vrouwen kwamen op de ic te liggen.

Ernstig overgewicht was een duidelijke risicofactor, net als een hogere leeftijd of een niet-westerse achtergrond. Maar ook corona speelde een rol. Het virus vergrootte de kans om in het ziekenhuis terecht te komen met bijna een factor zeven en op de ic met ruim een factor twee.

Vroeggeboorte

Het zijn in absolute zin kleine aantallen, zegt Bloemenkamp. “Maar in die heel kleine groep die wordt opgenomen en op de ic belandt, heb je het wel over twee personen. Moeder én kind. Meestal zat de moeder in het derde trimester van de zwangerschap en moest de arts het kind vroeg geboren laten worden. Hoewel van al die negenduizend zwangerschappen maar één besmet kind ernstig ziek is geworden door het virus, is zo’n vroeggeboorte natuurlijk ook een slechte start.”

Een landelijke werkgroep van beroepsverenigingen rond zwangerschap en geboorte, waar Bloemenkamp lid van is, adviseerde een maand geleden om alle gezonde zwangere vrouwen te vaccineren – zodra hun leeftijd aan de beurt is – en zwangeren die extra risico lopen, door overgewicht of een hogere leeftijd, met voorrang in te enten. In de discussie die daarop volgde, ontstond het beeld dat de beroepsgroep ervoor pleitte om alle zwangeren met voorrang te vaccineren.

Vorige week vroeg demissionair minister Hugo de Jonge van volksgezondheid het RIVM om te onderzoeken of daar voldoende grond voor is. De vraag is dan: hoe verhoudt het extra risico van de zwangere vrouwen zich tot dat van andere kwetsbare groepen?

Advies: zet ze niet achteraan

Leeftijd is zonder twijfel de grootste risicofactor. Boven de 70 jaar loopt de kans op ernstige gevolgen van een infectie sterk op. Een 80-plusser heeft tien, vijftien keer zoveel kans om aan covid te overlijden. Overgewicht is ook riskant. Jongere, obese patiënten hebben al snel vijf keer zoveel kans om aan corona te overlijden, vergeleken met leeftijdsgenoten met een normaal gewicht. Diabetes: anderhalf keer zoveel kans op ernstige gevolgen. Bij andere aandoeningen is het extra risico vaak diffuser, een mengeling van factoren. Hoort zwangerschap in dit rijtje thuis?

Daar doet Bloemenkamp geen uitspraak over: “Wij gaan niet over prioritering. Ik ga nu niet zeggen dat een 50-plusser met overgewicht een stapje opzij moet doen voor de zwangeren. Of een jongere met ernstige longproblemen die nu al een jaar thuis zit. Dat soort overwegingen zijn aan de minister. Ons advies was alleen: als de leeftijdscategorie van deze vrouwen aan de beurt is: zet ze dan niet achteraan. En laten we als de wiedeweerga doorgaan met vaccineren. Dan wordt dit soort discussies vanzelf overbodig.”

De vrouwelijke afweer

Vrouwen hebben een andere afweer dan mannen. Dat moet ook wel, is een veelgehoorde verklaring: tijdens een zwangerschap mag een vrouw een kind dat voor de helft lichaamsvreemd is, niet met haar immuunsysteem bestrijden. Maar dat is maar een deel van het verhaal, zegt Bloemenkamp. “Wat belangrijker is: in de laatste fase van de zwangerschap groeit de baarmoeder, de ademhalingsspier komt hoger te liggen waardoor de vrouwen bevattelijker zijn voor infecties. Ook door een ernstige griep belanden ze soms op de ic.”

Aanvankelijk werden zwangere vrouwen niet opgenomen in het vaccinatieschema: de vaccins waren niet op zwangeren getest. Alleen als ze een aandoening had die het risico van covid sterk vergrootte, zoals overgewicht, kon een zwangere in overleg met haar arts veelal toch beter een prik krijgen.

Inmiddels zijn de vaccins op zo’n honderdduizend vrouwen getest, en is daarbij geen extra risico gebleken, ook niet voor het kind.

Lees ook:

Zwangerschap en kraambed in tijden van corona

‘We waren een soort leeuwen die waakten over onze kleine’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden