Corona-onderzoek

In het riool komt het virus aan het licht

Het coronavirus kan worden opgespoord in de ontlasting van mensen.Beeld ShutterStock

Het RIVM kan nu goed aan het riool zien waar en hoe het coronavirus zich verspreidt.

Het kabinet heeft er sinds dinsdag een belangrijke graadmeter voor het coronavirus bij. Behalve de testuitslagen van de GGD’s en de patiëntenaantallen in de ziekenhuizen geeft nu ook het riool weer hoe het virus zich verspreidt.

Al in het voorjaar was duidelijk dat het riool een bron van informatie kon zijn. Besmette personen hebben niet alleen virusdeeltjes in hun neus of longen, maar ook in hun ontlasting. Vaak al één of twee dagen voordat de eerste klachten zich uiten. Metingen signaleerden al een uitbraak toen de eerste geïnfecteerden zich nog bij de GGD moesten melden.

Maar die metingen gaven slechts een landelijk gemiddelde en waren niet echt betrouwbaar. Zo zijn er 317 rioolmeetpunten en 355 gemeenten, vertelt projectleider Ana Maria de Roda Husman van het RIVM. “Soms zijn er dus meer gemeenten op één rioolpunt aangesloten en moesten we uitzoeken welk aandeel elke gemeente had. Ook bleek het netwerk van de meetpunten niet helemaal te overlappen met de gemeentegrenzen.” 

Een stortbui verlaagt de concentratie virusdeeltjes

Aan de hand van postcodes en CBS-gegevens berekenden ze om hoeveel inwoners het per meetpunt ging. “Nu kunnen we, aan de hand van het rioolwater, per gemeente en per honderdduizend inwoners laten zien of het virus terrein wint of verliest.”

Daarvoor moest ze de meetwaarden nog wel corrigeren voor natuurlijke variaties. “Een stortbui verlaagt de concentratie virusdeeltjes flink, maar alleen in de wijken waar hij gevallen is.” Bovendien scheidt maar ongeveer de helft van de besmette personen virus uit via de ontlasting. De Roda Husman: “Maar dat is niet zo erg. Dit is een meting op populatieniveau, je ziet eraan waar het virus rondwaart. De GGD meet bij de testen alleen de mensen die zich met klachten melden. De indicatoren hebben allebei hun waarde en ze vullen elkaar aan.”

Dinsdagmiddag meldt het RIVM hoe groot de gemiddelde virusconcentratie per gemeente is. Landelijk steeg die concentratie sinds begin september gestaag. De Roda Husman weet nog niet of er een trendbreuk te zien zal zijn. “Die analyse heb ik nog niet. Ik weet dat het afgelopen week op de helft van de locaties gestegen is en bij de andere gedaald.”

Lees ook:

De GGD vindt bij ruim de helft van de besmettingen de bron van het coronavirus

De hiaten in het bron- en contactonderzoek van de GGD’s probeert het RIVM op te vangen met ander onderzoek, bijvoorbeeld van rioolwater.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden