null Beeld

ColumnJan Beuving

In de wiskunde ben ik een coverartiest gebleven

Jan Beuving

Hoe leert een mens iets? Al doende, zegt het spreekwoord, maar dat doen begint vaak met nadoen. We doen onze voetbaltrainer na, onze juf of meester, onze ouders, onze vrienden. We leren lezen, boterhammen smeren of kattenkwaad uithalen – bijna alles wat we kunnen, gebeurt omdat we het anderen (hebben) zien doen. Alleen sommige basale zaken, zoals ademhalen, hoeven ons niet geleerd te worden.

Leren is natuurlijk meer dan imiteren. Het gaat niet alleen om kennis die je kunt reproduceren, maar ook om inzicht. Maar inzicht kan niet zonder kennis. Daarom leer je eerst wanneer de slag bij Nieuwpoort was, voordat je gevraagd wordt om te duiden hoe de Tachtigjarige Oorlog sporen nagelaten heeft in onze samenleving. Je leert ook eerst wat een getal is voor je gaat rekenen.

Ik weet nog goed dat we bij het vak muziek in de eerste klas van de middelbare school leerden wat een cover was. In het lesboek werd een definitie gegeven, en daarbij stonden twee voorbeelden van gecoverde liedjes genoemd. Op het proefwerk vroeg de docent bij vraag 2: leg uit wat een cover is, en geef drie voorbeelden. Ik weet nog dat ik boos was, omdat ik maar twee voorbeelden geleerd had. Hoe kon ik nou ooit dat proefwerk goed maken, als er dingen gevraagd werden die niet in het boek stonden! Mevrouw Rouschop van muziek legde me toen uit dat je op basis van de kennis uit het boek een ruime acht kon halen, maar dat je voor een nog hoger cijfer die kennis ook moest kunnen toepassen op de wereld buiten het boek. Een wijze les – belangrijker dan wat ik moest leren eigenlijk.

Tocht door een dichtbegroeid oerwoud

Tijdens mijn wiskundestudie viel me op dat je drie soorten studenten had. Je kon die soorten goed onderscheiden als er een wiskundig bewijs gevonden moest worden in een werkcollege. Het vinden van een wiskundig bewijs stel ik me altijd voor als een tocht door een dichtbegroeid oerwoud van A naar B. Type 1 dacht eerst heel goed na, en hakte met het kapmes vervolgens een zo recht mogelijke weg naar B. Type 2 begon vanuit A in het wilde weg paden te banen, liep zich soms vast, draaide om, koos een andere richting, en kwam uiteindelijk ook bij B. Soms eerder, soms later dan type 1 – dat was niet te zeggen. En dan was er nog een derde type (daar viel ik onder), en dat waren de mensen die alleen maar achter type 1 of type 2 aan konden lopen. Als ik iemand anders de stappen zag nemen, begreep ik wat er gebeurde, maar ik was nooit zelf op het idee gekomen. De kennis kon ik vatten, het inzicht volgde niet. Als wiskundige ben ik altijd een coverartiest gebleven.

Picasso zei ooit: ‘Je bewondert iemand, je doet diegene na, dat lukt niet, en dat ben jij.’ In feite ben je dus een verschil – het verschil tussen wat je bewondert, en waar je uitkomt. Dat geldt voor artiesten, maar ook voor kinderen (gevormd door, maar anders dan hun ouders), gelovigen of wetenschappers. Van alle mensen die je dingen meegeven in het leven kun je zeggen dat ze (een deel van) het verschil hebben gemaakt dat je bent.

Stephen Sondheim en Jeroen van Merwijk

Nu december in de buurt van zijn eigen middenlijn komt, en 2021 dus al bijna in blessuretijd is beland, dacht ik terugblikkend aan twee liedschrijvers die dit jaar stierven: Stephen Sondheim en Jeroen van Merwijk. De ene overleed twee weken geleden, en Jeroen ging al begin maart heen. Allebei waren ze niet mijn grootste voorbeelden, maar ik heb ze wel ruimschoots bewonderd, nagedaan, en in die mislukking iets van mezelf gevonden. Ze hebben genoeg prachtige liederen geschreven om uit te citeren, maar van beiden wil ik iets uit hun ongerijmde werk memoreren. Van Sondheim zijn dat zijn drie gouden regels voor schrijven: 1. Less is more, 2. Content dictates form en 3. God is in the details. En van Jeroen van Merwijk: ‘Ik heb poëzie altijd een stuk logischer gevonden dan wiskunde.’

Jan Beuving is wiskundige en cabaretier. Hij speelt in zijn column met natuurwetenschappen en taal. Eerdere columns van Jan Beuving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden