Vulkaan

Hoe Mulciber, de vierde vulkaan van Nederland, werd ontdekt

Locatie van de uitgedoofde vulkaan Mulciber, drie kilometer onder de bodem van de Noordzee. Hij werd na analyse van geologische onderzoeksgegevens ontdekt door TNO, dat de vondst van deze vierde vulkaan op Nederlands grondgebied op 9 mei bekendmaakte.Beeld TNO

Geologen hebben een uitgedoofde vulkaan ontdekt in de Noordzee, ongeveer 100 kilometer ten noordwesten van Texel. Hij heeft de naam Mulciber gekregen, naar de Romeinse god van het vuur en de vulkanen.

Het is voor zover bekend de vierde vulkaan op Nederlands grondgebied. De andere drie zijn de eveneens dode Zuidwalvulkaan in de Waddenzee, die vijftig jaar geleden werd gevonden, en twee actieve vulkanen; de Mount Scenery op het Caribische eiland Saba en de Quill op het nabijgelegen eiland Sint Eustatius.

De Mulciber is bij toeval ontdekt tijdens geologisch onderzoek in de Noordzee dat de Geologische Dienst Nederland (GDN), onderdeel van onderzoeksinstituut TNO, uitvoerde voor een consortium van bedrijven. Hierbij is gebruik gemaakt van gegevens die al eerder waren verzameld bij de zoektocht naar olie en gas, en die op grond van de Mijnbouwwet bij TNO moeten worden gedeponeerd. “Deze ontdekking is eigenlijk bijvangst van dat geologische onderzoek”, zegt Michiel van der Meulen, hoofd Kartering van TNO.

Na analyse van de gegevens concludeerde GDN dat er een stokoude vulkaan moest liggen. “Een eerste indicatie was een bepaalde structuur van de ondergrond zoals afgeleid uit seismische metingen, waarbij gebruik wordt gemaakt van de reflecties van geluid dat de ondergrond wordt ingestuurd”, legt Van der Meulen uit. “Deze structuur viel samen met een afwijking in het aardmagnetische veld, die weer kan worden verklaard door magnetische mineralen in vulkanische gesteenten. Bovendien is in een nabijgelegen boring vulkanische as en gestolde lava aangetroffen. Alles bij elkaar kan er geen andere conclusie zijn dan dat daar een vulkaan ligt.”

Vijf kilometer 

De Mulciber heeft naar ruwe schatting een basisdoorsnede van een kilometer of vijf, ongeveer net zo groot als de actieve vulkaan op Saba. Hij ligt op zo’n drie kilometer diep onder de zeebodem, bedekt door jongere afzettingslagen. De Noordzee is ter plaatse een meter of vijftig diep.

De vulkaan is waarschijnlijk ontstaan aan het einde van het Jura-tijdperk, ongeveer 150 miljoen jaar geleden, zegt Van der Meulen. “Toen zaten Europa en Noord-Amerika nog deels aan elkaar vast maar was het proces van opbreken al begonnen. Je zou je het gebied waar hij ligt ongeveer kunnen voorstellen als een kust- en ondiep zeegebied waarin breuken in de aardkorst en vulkanisme optraden.”

Dat we van Mulciber ooit nog iets te duchten hebben, lijkt de geoloog onwaarschijnlijk. “Toen Europa en Amerika uiteindelijk elders van elkaar losscheurden werd het Noordzeegebied geologisch gezien rustig en dat is sindsdien zo gebleven. De Mulciber zal niet meer actief worden. Het is overigens wel mogelijk dat er nog meer van dit soort vulkanen in de Noordzee begraven liggen.”

Lees ook:

Indonesische vulkaan Anak Krakatau barst uit

De Indonesische vulkaan de Anak Krakatau is in april 2020 uitgebarsten en drie andere vulkanen in het land zijn opvallend actief.

De vulkaan is het kind van een explosieve ouder

De Krakatau, de ‘vader’ van de vulkaan die een rol speelde bij de tsunami van dit weekeinde, werd 135 jaar geleden met een ongekende, vernietigende klap wereldberoemd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden