RecensieBiografie

Hoe een Zweedse arts de wereld verbijsterde met feiten

null Beeld Hollandse Hoogte
Beeld Hollandse Hoogte

Na de cijfers en de feiten die hem beroemd maakten, is er nu het levensverhaal van ontwikkelingsoptimist Hans Rosling.

Hans Rosling overleed drie jaar geleden aan kanker. De vermaarde Zweedse gezondheidswetenschapper was op dat moment bezig zijn levensverhaal te schrijven, in samenwerking met journaliste Fanny Härgestam. Zij maakte de biografie af, die nu in een Nederlandse vertaling is verschenen.

Rosling is de man die podia over de hele wereld heeft beklommen om duidelijk te maken dat de wereld zich anders ontwikkelt dan wij denken. Hij liet zien dat er een eind komt aan de groei van de wereldbevolking, dat het aantal extreem armen niet toeneemt maar daalt, dat wereldwijd steeds meer kinderen onderwijs genieten, en dat veel meer kinderen zijn gevaccineerd tegen een infectieziekte als de mazelen dan wij denken. En ‘wij’ zijn niet alleen wij leken, maar ook wetenschappers, regeringsleiders en directeuren van multinationals.

Rosling wordt een ontwikkelings­optimist genoemd. Maar hij kan zijn optimisme staven met statistieken die voor iedereen toegankelijk zijn, maar zelden goed worden gelezen. Dat is allemaal te vinden in Roslings bestseller ‘Factfulness’, die eerder door Spectrum in het Nederlands werd uitgebracht onder de titel ‘Feitenkennis’. In de biografie, die nu bij dezelfde uitgeverij is verschenen, komen nauwelijks cijfers voor. Dit boek is het persoonlijke verhaal van de weg die Rosling aflegde en die hem uiteindelijk naar die grote wereldpodia­­ voerde.

Een idealist in Mozambique

Het is het verhaal van een leergierige en reislustige Zweedse arts die in de jaren­­ tachtig, samen met zijn vrouw Agneta – psychiater en verloskundige – en hun kinderen, naar Mozambique verhuist om in een ziekenhuis te gaan werken. Het verhaal van een idealist, die meer problemen ziet dan hij kan oplossen, en die van een wijze non moet leren hoe je dan niet binnen een jaar ten onder gaat maar het twintig jaar volhoudt. ‘Sla nooit de lunch over en neem er de tijd voor’, doceert de non.

Als elke arts voelt Rosling de plicht om iedere patiënt die naar het ziekenhuis komt te helpen. Tegelijkertijd wordt hem duidelijk dat basiszorg in de wijken en dorpen veel meer zoden aan de dijk zet dan de zorg in het ziekenhuis. Alleen al omdat de allerarmsten geen middelen of mogelijkheid hebben om het ziekenhuis te bereiken.

Rosling ontwikkelt zich van arts tot wetenschapper, als hij een epidemische vorm van verlamming in kaart brengt. Hij verzamelt statistieken om het verloop van de epidemie te volgen, en interviewt patiënten en hun families op zoek naar oorzaken. Zo weet hij aan te tonen dat de verlamming wordt veroorzaakt door slecht bereide cassaveknollen, een basisvoedsel in Afrika. Terug in Zweden ontwikkelt Rosling zich van wetenschappelijk onderzoeker tot docent, en uiteindelijk tot veel gevraagd adviseur en spreker over ontwikkeling en gezondheid.

Het leven van de Zweed is een boeiend verhaal, waarin – ook zonder cijfers – westerse misvattingen op de schop worden genomen. Bijvoorbeeld de misvatting dat ouders in arme landen minder rouwen om een kind dat overlijdt. Het verdriet is even groot, maar ze weten er beter mee om te gaan, leren Hans en Agneta Rosling uit eigen ervaring. “Waar kindersterfte minder vaak voorkomt, raken mensen het vermogen kwijt om hen die door die ongebruikelijke tragedie zijn getroffen te troosten. Waar kindersterfte deel van het leven is, moeten mensen weten hoe ze elkaar moeten troosten, omdat het leven anders ondraaglijk zou worden.”

Hans Rosling, Mijn kijk op de wereld, uitg, Spectrum, 317 pp., € 22,50.

Lees ook:

Er komen steeds meer mensen op aarde, denken we. Maar nu de feiten

Er komen steeds meer mensen op de wereld en ze willen allemaal hiernaartoe. Dat is het heersende idee. Klopt dat wel?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden