Wetenschap Vissen

Hoe een logge bultrug kleine, snelle visjes vangt

Een bultrug jaagt op sardientjes. Beeld Jennifer Tackaberry

Snelle ansjovissen zouden aan een trage bultrug moeten ontsnappen, maar hij houdt ze voor de gek.

Een bultrugwalvis voedt zich, net als zijn grote broer de blauwe vinvis, met krill. Hij duikt naar grote diepten, spert op het juiste moment zijn grote bek open en laat de kleine garnaaltjes met een grote plens water naar binnen. Maar een ansjovisje gaat er van tijd tot tijd ook in. De vistechniek is hetzelfde: bek open en de hele school verdwijnt in de bultrug.

Het is een wonder dat hem dat lukt. De bultrug is traag en immens groot. De vissen daarentegen zijn vliegensvlug en schieten bij gevaar alle kanten op. Je zou denken dat ze zo’n naderend monster van verre zien aankomen en dan alle tijd hebben om eraan te ontsnappen.

Ze maken echter een fout in hun afweging. De vissen blijven zo lang mogelijk bijeen in het veilige schoolverband en vluchten pas op het allerlaatste moment. Welk moment dat is, hebben ze geleerd bij een naderende zeeleeuw. Maar passen ze dit toe bij de bultrug, dan gaat het mis. Vlak voordat ze daaraan willen ontsnappen, spert deze zijn bek open en dan blijkt iedere vluchtweg afgesloten.

Ook andere vistechnieken

Amerikaanse biologen ontdekten dit toen ze de vluchtreactie van ansjovissen in een aquarium bestudeerden. Ze confronteerden de vissen met een virtuele walvis – een vlek die langzaam groter werd – om te zien op welk moment de school uiteenspat. Dat luistert nauw, schrijven ze deze week in het vakblad PNAS. De vistechniek van de bultrug vergt veel energie; dat moet hij met een teug terugverdienen. Volgens hun modelberekeningen moet hij minstens veertig procent van de school binnenhalen.

En dat lukt, blijkt uit hun observaties in zee. De bultrug gebruikt daarvoor ook andere vistechnieken. Zo jaagt hij vaak in het gezelschap van dolfijnen die een school van alle kanten belagen waardoor hij heel compact wordt. Het is een venijnigheidje van Moeder Natuur, schrijven de biologen. Honderd miljoen jaar evolutie heeft de ansjovis geleerd hoe hij aan roofdieren moet ontsnappen. De bultrug is vijf miljoen jaar geleden op dit vismenu overgestapt. Het dier heeft in die tijd geleerd zijn bek tot het laatste moment dicht te houden. Voor de ansjovis is het veel te snel gegaan om zich te kunnen aanpassen.

Lees ook waarom de blauwe vinvis van zijn tanden af moest

Het grootste zoogdier ter wereld eet de kleinste prooien die het kan vinden

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden