Klimaatverandering

Het weer wordt nog veel grilliger, ook in Nederland. Dit zijn de laatste wetenschappelijke inzichten

Door overstroming verwoest gebied bij Erfstadt in Duitsland op 16 juli. Beeld AFP
Door overstroming verwoest gebied bij Erfstadt in Duitsland op 16 juli.Beeld AFP

De klimaatverandering leidt tot perioden van extreem intensieve regenval, zo toont nieuw wetenschappelijk onderzoek aan. Zeker in gematigde streken als de onze.

Dat er met de opwarming van de aarde meer water naar beneden komt, is geen nieuws. Een hogere, gemiddelde temperatuur doet meer water verdampen, en een warmere atmosfeer kan meer vocht bevatten, dus is er meer water beschikbaar voor (zware) regenbuien. De buien die de afgelopen weken delen van Duitsland, België en Nederland hebben geteisterd, zijn niet stuk voor stuk direct toe te schrijven aan klimaatverandering, maar passen wel in een patroon. En op meer dan één manier, laten Chinese en Britse onderzoekers zien.

Onzekerheid is groot

Met computermodellen hebben de onderzoekers bekeken wat klimaatverandering doet met neerslag, en niet alleen de hoeveelheid neerslag maar ook de variatie daarin. Die laatste, noem het de grilligheid van het weer, groeit tweemaal zo hard als de gemiddelde hoeveelheid neerslag, melden de wetenschappers in vakblad Science Advances.

Klimaatverandering heeft niet overal hetzelfde effect. Natte gebieden zullen nog natter worden, droge gebieden nog droger. Maar dat is slechts een algemene wetmatigheid, zeggen de Chinese en Britse onderzoekers. Als je op regionale schaal gaat kijken, zie je dat de onzekerheid in de hoeveelheid neerslag groot is. Dat komt doordat lokale klimatologische factoren grote invloed hebben op de hoeveelheid neerslag.

De grilligheid is – merkwaardig misschien – juist met grotere zekerheid te voorspellen. In natte regio’s zal het neerslagpatroon grilliger worden. Gebieden die meer neerslag krijgen maar mínder variatie, zijn er bijna niet; het zijn de rode stippen op de wereldkaart van de onderzoekers (figuur). Op de kaart is ook te zien dat het overgrote deel van de wereld door klimaatverandering meer neerslag zal krijgen én dat de grilligheid daarin zal toenemen. Dat geldt voor twee derde van het landoppervlak op aarde, waaronder Nederland.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Invloed van de straalstroom

Droger maar ook grilliger wordt het weer op flinke delen van de oceanen, maar op slechts 16 procent van het landoppervlak. Dat gaat delen van Europa treffen, en van Noord-Amerika en Zuid-Oost Azië (de groene gebieden op de kaart). In die regio’s neemt de kans op onregelmatige perioden van grote droogte toe, zeggen de onderzoekers, en kan een constante aanvoer van zoetwater een probleem worden. De gebieden rond de Middellandse Zee en rond de Amazone worden ook droger, maar krijgen juist een regelmatiger neerslagpatroon.


De patronen precies voorspellen blijft lastig, omdat verschillende factoren een rol spelen. Door klimaatverandering wordt de atmosfeer niet alleen vochtiger (wat de neerslag grilliger maakt), maar ook stabieler (wat de grilligheid vermindert). Bovendien zijn er lokale invloeden, zoals in onze contreien de straalstroom, die de weerpatronen altijd van west naar oost jaagt. Door opwarming van de Noordpool wordt de straalstroom verzwakt. Weersystemen, zoals depressies, kunnen daardoor langer blijven hangen, zoals het geval was bij de overstromingen van de afgelopen weken.

Dat de extremen in neerslag en droogte zullen toenemen, is regel voor het grootste deel van de wereld. Het maakt maatregelen tegen klimaatverandering alleen maar urgenter, zeggen de onderzoekers, en stelt waterbeheer hoe dan ook voor een enorme uitdaging.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Steeds meer schade

Klimaatverandering zorgt voor een toenemend aantal natuurrampen, die steeds meer schade aanrichten. Vorig jaar bedroeg die schade wereldwijd 210 miljard dollar, becijferde Munich Re enkele maanden geleden. Cijfers voor dit jaar kan deze herverzekeraar natuurlijk nog niet geven, maar de verwachting is dat die opnieuw zullen stijgen.

In de berekening van Munich Re over 2020 zijn alle natuurrampen meegenomen, van aardbevingen en vulkaanuitbarstingen tot orkanen en overstromingen. In de kaart zijn twee categorieën weergegeven, die direct met weer en neerslag te maken hebben: hydrologische rampen (overstromingen, aardverschuivingen door extreme neerslag) en klimatologische rampen (extreme droogte, bosbranden).

Overstromingen hebben zich op alle continenten voorgedaan. Maar de grootste waterrampen waren in China in de zomermaanden, waar ze honderden levens eisten en voor meer dan 20 miljard dollar aan schade aanrichtten. Grote schade door droogte en bosbranden was er vooral in Californië.

Vergeleken met andere continenten leed Europa in 2020 relatief weinig schade, hoewel nog altijd meer dan 10 miljard dollar in totaal. Overstromingen teisterden toen vooral Zuid-Frankrijk en Italië.

Lees ook:

Is Limburg de wake-upcall voor het klimaat?

Door de overstromingen in Limburg voelt Nederland de hete adem van de klimaatcrisis in zijn nek. Welke lessen kunnen we uit deze plotselinge ramp trekken?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden