Strandgangers zoeken verkoeling op het strand bij Wijk aan Zee.  Beeld ANP
Strandgangers zoeken verkoeling op het strand bij Wijk aan Zee.Beeld ANP

Zomerhitte

Het voelde als een snikhete zomer. Maar was dat ook écht zo?

De voorbije zomermaanden passen in de trend: warmer en droger, met daarbij flinke uitschieters op de weerkaart.

Redactie Tijdgeest

Juli was warm en zonnig, augustus was een van de heetste sinds het begin van de metingen, met enkele data waarop warmterecords werden verbroken. De zomer van 2022 is uitzonderlijk warm, evenals het aantal dagen met uitzonderlijke warmte: op 19 juli werd in Maastricht bijna de veertig graden aangetikt.

En dan was het ook nog uitzonderlijk droog, wat in Nederland en andere Europese landen voor allerlei problemen zorgt zoals droogvallende vaarwegen, drinkwaterloze Franse dorpen en verzengende bosbranden. Rijd per auto, trein of fiets door Nederland langs al die uitgedroogde, vergeelde bermen, weilanden en onheilspellend laag staande rivieren en je waant je in Zuid-Frankrijk.

Het jaar is dus een uitschieter naar boven, maar misschien voelt het bovendien urgenter dan ooit omdat die droge bermen en rivieren de hitte zo zichtbaar maken. Omdat de media (ook deze krant) er zoveel over berichten en we er (mede daardoor) meer met elkaar over spreken.

Neerslagtekort

Omdat de klimaatverandering zo tastbaar lijkt te worden in die Zuid-Europese bosbranden en de weerberichten die wekenlang maar twee zomerse smaken kenden: warm, of heel warm, met een geleidelijk oplopend neerslagtekort. Dat zal ongetwijfeld iets doen met de manier waarop we de warmte ervaren.

Een hittegolf is een periode van minimaal vijf dagen waarin de temperatuur boven de 25 graden komt, waarvan drie tropisch – dat wil zeggen boven de 30 graden.

Een blik op de lijst met hittegolven sinds 1901 van het KNMI laat zien dat die van deze zomer toch ook niet meer heel uitzonderlijk is: er was van 9 tot 16 augustus sprake van een hittegolf van acht dagen, waarvan vijf tropische dagen, met als hoogste temperatuur 32,3 graden.

Deze 'warming stripes' visualiseren de temperatuurtrend in Nederland sinds 1900. Beeld Brechtje Rood
Deze 'warming stripes' visualiseren de temperatuurtrend in Nederland sinds 1900.Beeld Brechtje Rood

Ter vergelijking: twee zomers geleden, in 2020, duurde de hittegolf dertien dagen, waarvan negen tropisch en een hoogste temperatuur van 34,6 graden. 2018 telde zelfs twee hittegolven kort na elkaar, in totaal 23 dagen, en ook met hogere hoogste temperaturen dan dit jaar.

Zo kunnen we nog verder terug in de tijd, naar 2003, 1994, 1976 en andere jaren met uitschieters. Maar er zijn nu wel veel meer zomers met hittegolven dan vroeger. Van de dertig die er sinds 1911 werden geturfd, waren er maar liefst 14 na het jaar 2000. Het neerslagtekort is dit jaar hoog, maar topt nog niet het recordjaar 1976 en ook 2018 is nog niet voorbijgestreefd.

Jaartemperatuur is met 2 graden toegenomen

Gemiddeld is de temperatuur in Nederland in de afgelopen drie decennia toegenomen met gemiddeld 1,1 graden. Dat is ruim twee keer zoveel als de toename van de wereldgemiddelde temperatuur in dezelfde periode. Sinds het begin van de metingen in 1901 is de jaartemperatuur met ruim 2 graden toegenomen.

Dat blijkt uit de ‘Klimaatnormaal’ van het KNMI die in 2020 uitkwam. In zo’n rapport maakt het instituut iedere tien jaar de stand op van het gemiddelde weer (temperatuur, neerslag, zon en wind) van de afgelopen drie decennia – nu dus van 1990 tot 2020 – vergeleken met de dertig jaar ervoor (1960-1990).

Daarbij zijn ook de weersextremen de laatste dertig jaar veranderd, weet het KNMI. Tussen 1961 en 1990 waren er nog gemiddeld tien ijsdagen per jaar, nu zijn dat er nog circa zes per jaar. Het aantal tropische dagen is toegenomen van gemiddeld twee naar vijf dagen per jaar. Ook het aantal zomerse dagen is aanzienlijk gestegen, van 19 naar 28 dagen per jaar.

In een eerdere versie van dit stuk stond per abuis dat het op 19 augustus bijna veertig graden werd, in plaats van 19 juli.

Lees ook:

Bij Wim Boevink slaat de zomerzatheid toe

‘Noem hem nooit ‘zonnetje’. Wees op je hoede.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden