Onderzoek

Het vertrouwen in het coronabeleid neemt af, want we begrijpen er niets meer van

Een terras wordt opgebouwd bij een horecazaak in Helmond. Een groep van 65 regionale afdelingen van Koninklijke Horeca Nederland (KHN) roept horecaondernemers op om 2 maart de terrassen te openen.  Beeld ANP
Een terras wordt opgebouwd bij een horecazaak in Helmond. Een groep van 65 regionale afdelingen van Koninklijke Horeca Nederland (KHN) roept horecaondernemers op om 2 maart de terrassen te openen.Beeld ANP

De Nederlander houdt zich nog wel aan de coronamaatregelen, maar het vertrouwen in het beleid neemt af. Steeds meer mensen vinden dat de maatschappelijke belangen slecht worden afgewogen en dat het kabinet een onduidelijke koers vaart. Dat blijkt uit gedragsonderzoek van het RIVM.

“Mensen hebben behoefte aan een sterk verhaal”, zegt Marijn de Bruin van het RIVM. “De last van de pandemie wordt zwaar en sommige regels beginnen te knellen. Men ziet het effect van alle opofferingen niet meer goed. Waar zijn we mee bezig? Wat is de strategie? Veel mensen snakken naar versoepelingen, maar zijn tegelijk beducht dat de samenleving te snel opengaat.”

Voor de tiende keer heeft het RIVM een grote groep Nederlanders − 55.000, dit keer − gevraagd naar hun gedrag en opvattingen in deze coronacrisis. De meeste maatregelen blijken nog altijd te kunnen rekenen op een breed draagvlak. Men ontvangt minder bezoek thuis (een daling van 73 procent in de kerstvakantie naar 58 procent nu). Ook werken meer mensen die thuis kunnen werken, ook meer uren thuis (83 procent, tegen 72 procent in de herfst) en houdt bijna iedereen zich aan de avondklok (92 procent), hoewel maar weinig mensen (42 procent) denken dat die klok helpt.

Sociale maatregelen

Met name de sociale maatregelen knellen, en dan vooral het dringende advies om maar één bezoeker per dag te ontvangen. Slechts 48 procent denkt dat dit nuttig is, het draagvlak ervoor is laag (56 procent) en de naleving neemt af (van 95 procent, toen twee bezoekers waren toegestaan, naar 81 procent).

In interviews geven mensen aan dit erg ingewikkeld te vinden, zegt De Bruin. “De regeling is zo vaak aangepast. Van zes naar vier, naar drie, naar twee, naar één bezoeker. Intussen denken mensen: maar als ik thuis nou gewoon die anderhalve meter handhaaf? Die verwarring horen we ook bij de vaccinatiecampagne. De volgorde wordt telkens aangepast. Wat is het plan, denken mensen dan.”

Maatschappelijke last

Intussen wordt de maatschappelijke last groter. Mensen voelen zich eenzamer, missen hun sociale contacten en het mentale welbevinden neemt af. We zijn in een ingewikkelde periode beland, zegt De Bruin. “Hoe lang gaat het nog duren? Wat wordt het effect van de vaccinaties? Van de mutanten? Mensen willen een perspectief. Dit is de strategie van het kabinet in de strijd tegen het virus, en dit wordt mijn bijdrage daaraan.”

Die duidelijke strategie missen velen bij het kabinet. Drie van de tien respondenten vinden dat de overheid een duidelijk koers vaart, een eerlijke vaccinatievolgorde hanteert, en de lasten van de coronacrisis eerlijk verdeelt over alle partijen in de samenleving. Vier van de tien respondenten beoordelen dit negatief. Wat niet wil zeggen dat iedereen voor versoepeling is. De helft van de Nederlanders staat neutraal ten opzichte van versoepelen of verzwaren. Dertig procent wil de boel opengooien en twintig procent pleit juist voor strenger beleid. “Uit onze interviews blijkt dat mensen ook bang zijn voor een te snelle versoepeling. Ze pleiten ervoor de maatregelen stapje voor stapje los te laten. Anders slaat het als een boemerang terug.”

Basisregels

Een oorzaak voor het aanhouden van de crisis is dat veel mensen zich niet aan de basisregels houden. Minder dan de helft laat zich bij verkoudheidsklachten testen (een daling van 60 naar 45 procent). “Dat kan ook aan het weer liggen”, zegt De Bruijn. “Maar dat neemt niet weg dat dit gedrag een enorme impact kan hebben. Als iedereen thuis bleef bij klachten, zich zou laten testen en op het werk of bij bezoek afstand zou bewaren, dan zouden andere maatregelen kunnen worden versoepeld.”

Daar hamert premier Rutte altijd op. Wat kan het kabinet meer doen? “Niet iedereen ziet die persconferenties en ze zijn ook maar eens in de paar weken. Je zou veel meer lokaal campagnes moeten voeren. Maak voortdurend duidelijk wanneer je je moet laten testen, hoe je dat snel geregeld krijgt. Bied hulp als mensen daarna in isolatie moeten. Kortom, verlaag de drempels voor gewenst gedrag.”

Hij heeft het gevoel dat de samenleving een kritisch moment nadert. “Het duurt al een jaar. Het einde van de crisis lonkt maar de weg naar de uitgang is ingewikkeld. Mensen geven aan dat ze een perspectief willen, een duidelijke koers, en dat de lasten eerlijk worden verdeeld. Dan zijn de mensen nog wel bereid even de kiezen op elkaar te houden.”

Lees ook:

Het leven krijgt een lager rapportcijfer nu de lockdown langer duurt.

‘We zien dat meer mensen door hun hoeven zakken’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden