Bevolkingsgroei

Het remmende effect van borstvoeding op bevolkingsgroei neemt af

Onderzoekers van het Max Planck Instituut voor Demografie hebben opnieuw uitgezocht hoe de relatie tussen borstvoeding en onvruchtbaarheid zich heeft ontwikkeld.  Beeld ANP
Onderzoekers van het Max Planck Instituut voor Demografie hebben opnieuw uitgezocht hoe de relatie tussen borstvoeding en onvruchtbaarheid zich heeft ontwikkeld.Beeld ANP

Borstvoeding maakt vrouwen enige tijd onvruchtbaar en is daarmee een demografische factor van belang. Maar die factor wordt kleiner. Onderzoekers trekken hieruit een conclusie wat betreft het belang van anticonceptie in armere landen.

Willem Schoonen

Borstvoeding stelt de hervatting van de menstruatie na een bevalling uit, en daarmee ook de kans op een nieuwe zwangerschap. Het is een aanpassing die evolutionair voordeel heeft gebracht. Het geven van borstvoeding vergt veel energie van de moeder. Als daar dan ook nog een energievretende zwangerschap bij komt, doet dat de overlevingskansen van moeder en kind geen goed.

Dit biologische mechanisme is belangrijk voor de demografische ontwikkeling, met name in minder welvarende landen waar moderne middelen voor anticonceptie schaars zijn. Zonder de pauze die de evolutie middels borstvoeding heeft ingebouwd, zouden zwangerschappen daar sneller op elkaar volgen.

Hoeveelheid beschikbare voeding

Vier decennia geleden formuleerden demografen, onder wie de Nederlandse Amerikaan John Bongaarts, een precies rekenkundig verband tussen de periode van borstvoeding en de periode die verstreek voor de menstruatie weer op gang kwam. Die periodes zijn niet gelijk; borstvoeding geven betekent niet onvruchtbaar zijn.

Maar de demografen konden uitrekenen dat bij vrouwen die drie maanden borstvoeding hadden gegeven, de menstruatie gemiddeld vijf weken was uitgebleven. Negen maanden borstvoeding bleek de hervatting van de menstruatie vier maanden te hebben uitgesteld. Enzovoort; een keurige curve. Sindsdien is uit onderzoek echter duidelijk geworden dat die relatie niet zo rechtlijnig is; er spelen andere factoren een rol, zoals de hoeveelheid voeding die voor de vrouw beschikbaar is.

Informatiecampagnes over voordelen borstvoeding

Onderzoekers van het Max Planck Instituut voor Demografie in het Duitse Rostock hebben nu uitgezocht hoe de relatie tussen borstvoeding en onvruchtbaarheid zich heeft ontwikkeld, met de gegevens uit een kleine driehonderd demografische onderzoeken in meer dan tachtig landen met lage of middeninkomens over een periode van veertig jaar.

Uit die berg cijfers blijkt allereerst dat borstvoeding in minder welvarende landen allerminst op haar retour is. Demografen zijn daar een tijd bang voor geweest, maar informatiecampagnes over de voordelen van borstvoeding hebben vruchten afgeworpen, schrijven de onderzoekers in vakblad PNAS.

Invloed sociaal-economische ontwikkelingen op borstvoeding

Borstvoeding wordt over de hele linie dus niet minder, maar haar invloed op de periode van onvruchtbaarheid wel. De menstruatie komt eerder weer op gang. En dat heeft, zeggen de onderzoekers, alles te maken met de economische ontwikkeling in de meeste landen. En dan gaat het niet alleen om de hoeveelheid voeding die beschikbaar is, maar ook om ontwikkelingsfactoren als elektriciteit, gezondheidszorg en schoon water.

Er duiken uit de cijfers wel een paar opvallende verschillen op. Zo is het effect van borstvoeding op de onvruchtbare periode na een zwangerschap bij Aziatische vrouwen veel sterker gedaald dan bij vrouwen in sub-Sahara Afrika. Bij die laatsten blijft de periode van onvruchtbaarheid langer, wat door de onderzoekers wordt toegeschreven aan een verschil in positie: meer dan Aziatische vrouwen zijn Afrikaanse moeders economisch zelfstandig en nemen zij een groot deel van het werk voor hun rekening.

Maar over de hele linie neemt het remmende effect van borstvoeding op de bevolkingsgroei dus af door de sociaal-economische ontwikkeling. Dat maakt het des te belangrijker, concluderen de onderzoekers, middelen voor anticonceptie op ruime schaal beschikbaar te maken in armere landen.

Lees ook:

Er komen steeds meer mensen op aarde, denken we

Maar nu de feiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden