Reukvermogen

Hersenonderzoek biedt hoop voor mensen die niets (meer) kunnen ruiken

null Beeld Maarten Hartman
Beeld Maarten Hartman

Ook als je neus het niet meer doet, blijven je hersenen ‘ruiken’. Die wetenschap kan worden gebruikt om reukvermogen te herstellen.

Zelfs bij mensen die door een aangeboren afwijking nooit iets hebben kunnen ruiken, komt het geursignaal door in de hersenen. Elbrich Postma zag het bij patiënten die ze in de MRI-scanner legde. Het opent mogelijkheden voor ruiktherapie, fysiotherapie voor het reukorgaan, zegt de onderzoekster die vrijdag promoveerde aan Wageningen Universiteit.

Postma werkt niet alleen aan de universiteit maar ook in het reuk- en smaakcentrum van Ziekenhuis Gelderse Vallei, in Ede. Daar bracht ze de hersenstructuren in kaart die betrokken zijn bij de gewaarwording van geur, en ze onderzocht in de scanner of er bij mensen die niet kúnnen ruiken nog iets gebeurt in die hersenendelen.

Het leek sommige patiënten onzin om in een scanner te gaan liggen voor een geuronderzoek, vertelt Postma, want ze kónden helemaal niets ruiken. Maar de scanner wees anders uit. Patiënten kregen in de scanner via een schermpje op gezette tijden de opdracht een geur op te snuiven. Maar de ene keer werd er inderdaad een geur aangeboden en de andere keer alleen loze lucht. De patiënten konden het verschil niet ruiken, maar in de scanner was te zien dat er wel een signaal doorkwam naar de hersenen als er geur werd aangeboden. Zelfs bij patiënten die hun hele leven niet hebben kunnen ruiken.

De geur van lavendel is rustgevend Beeld Getty Images
De geur van lavendel is rustgevendBeeld Getty Images

Een training met rozengeur kan werken

Omdat de hersenen een geur nog wel oppikken, kunnen ze een neus die dat vermogen verloren heeft wellicht helpen. Postma denkt aan een training waarbij bijvoorbeeld rozengeur wordt aangeboden mét de opdracht om aan rozen te denken. Bij mensen die geen reukvermogen meer hebben maar de geur van rozen wel van vroeger kennen, kan dat werken, denkt de onderzoekster. Ze hoopt hieraan in het ziekenhuis verder te werken.

Voor haar promotie onderzocht Postma ook wat het verlies van reukvermogen doet met de eetlust. Veel mensen hebben een tijdelijk verlies van reukvermogen door verkoudheid of griep, of vandaag de dag na een Covid-infectie. Dat neemt wat eetgenot weg maar niet de eetlust, zo bleek. Mensen eten evenveel als voordien, en veranderen hun eetpatroon ook niet.

Blijkbaar, zegt Postma, is ruiken niet doorslaggevend aan tafel, maar spelen andere factoren een belangrijke rol, zoals eetgewoontes, sociale factoren en natuurlijk smaak. Bij mensen met anosmie, een aangeboren onvermogen om te ruiken, is wel een licht afwijkend eetpatroon te zien: zij hebben een lichte voorkeur voor calorierijk voedsel met sterke smaken.

Lees ook:

Door corona verdween mijn smaak en geur

Het gezin van Sofie Govaert uit Breda raakte besmet met het coronavirus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden