Covidmutaties

Delta? We zijn al bij de Lambda-variant: dat Griekse alfabet hebben we zo uit

Op een begraafplaats in Arequipa in Peru scheppen nabestaanden zand in het graf van een man die overleed aan Covid-19. In Peru wordt 90 procent van de besmettingen veroorzaakt door de lambdavariant. Beeld AP
Op een begraafplaats in Arequipa in Peru scheppen nabestaanden zand in het graf van een man die overleed aan Covid-19. In Peru wordt 90 procent van de besmettingen veroorzaakt door de lambdavariant.Beeld AP

In Zuid-Amerika, dat al flinke klappen van het coronavirus te verduren kreeg, is sinds enige tijd een nieuwe virusvariant in opmars: de lambda.

De covidvariant lambda werd in vorig jaar augustus in Peru voor het eerst opgemerkt, maar bleef tot dit voorjaar goeddeels onder de radar. Met de tweede golf die toen over het continent spoelde, kwam ook deze variant bovendrijven. In Peru is de lambda nu dominant, met 90 procent van de besmettingen. In het naburige Chili is ruim 30 procent van de besmettingen te wijten aan de lambda, met uitschieters in steden naar 60 procent.

De lambda lijkt, net als die andere variant in Zuid-Amerika, de gamma, besmettelijker dan het oorspronkelijke coronavirus dat in Wuhan opdook. Het lijkt ook de antistoffen die de bestaande vaccins opwekken enigszins te ontwijken. Dat was vorige maand reden voor de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) om de lambda tot een ‘variant of interest’ te benoemen. Een variant om in de gaten te houden.

Elf Griekse letters voor de covidvarianten

Sinds de WHO eind mei besloot om dergelijke covidvarianten niet meer naar hun land van herkomst te duiden, maar met een Griekse letter, zijn er elf letters vergeven. Vier varianten (alfa, bèta, gamma en delta) hebben het predicaat zorgelijk gekregen. De WHO volgt behalve de lambda nog drie varianten met interesse: èta, iota en kappa. Drie varianten (epsilon, zèta en thèta) zijn bij nader inzien minder zorgelijk gebleken en uit de groep ‘variant of interest’ verwijderd.

Alle varianten hebben mutaties die iets te maken hebben met het spike-eiwit waarmee het coronavirus zich toegang tot de cellen verschaft. De betekenis van al deze mutaties is niet helemaal duidelijk.

Laboratoriumproeven suggereren dat het gemuteerde spike-eiwit beter past; dat door de mutatie de virusmantel beter samensmelt met het celmembraan, of dat de antistoffen minder grip op het eiwit hebben. Maar het is vooral het gegeven dat deze varianten op een gegeven moment dominant worden, dat erop duidt dat ze ook besmettelijker zijn of minder vatbaar voor vaccins.

Eric Snijder, hoogleraar virologie aan het Leids UMC zegt hierover in deze krant: “Het spike-eiwit is maar een van de 26 virale eiwitten. Van de meeste andere kennen we de functies nauwelijks. Laat staan dat we van elke mutatie begrijpen wat de gevolgen zijn.”

Een herhalingsprik, elke drie tot vijf jaar

Snijder vindt de aandacht voor al die mutaties tamelijk bizar. Het virus heeft nog een onmetelijk aantal mogelijkheden om te muteren, veel meer dan het Griekse alfabet letters heeft. Daar zitten ook combinaties tussen die het virus totaal ongrijpbaar maken voor de bestaande vaccins. Maar dat scenario vreest de hoogleraar niet. Hij verwacht dat de bevolking regelmatig in contact komt met nieuwe mutaties en zo enige immuniteit opbouwt. “Ik verwacht dat we dan eens in de drie à vijf jaar een herhalingsprik moeten geven. Wellicht afhankelijk van leeftijd of kwetsbaarheid.”

De categorie die de WHO daarvoor heeft ingericht, ‘variants of high consequence’, varianten met grote gevolgen, is vooralsnog leeg.

Lees ook:

De veranderende gedaantes van een virus

Virussen muteren voortdurend, het coronavirus dus ook. De vraag is: hoe snel? En hoe groot is de kans op een gevaarlijke variant?

Vaccins wijzen nog altijd de weg uit de coronacrisis, daar verandert zelfs de deltavariant niets aan

De hoge besmettingsgraad lijkt geen goede uitgangspositie om met de deltavariant het najaar in te gaan. Valt mee, zeggen deskundigen. Zolang we maar doorgaan met vaccineren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden