Heropening onderwijs

De middelbare school moet open, maar kan het ook?

Leerlingen van het Mendel College in Haarlem dragen een mondkapje op de eerste schooldag na de zomervakantie. Beeld ANP
Leerlingen van het Mendel College in Haarlem dragen een mondkapje op de eerste schooldag na de zomervakantie.Beeld ANP

Het kabinet laat naar verwachting de middelbare scholen weer enigszins opengaan. Waarom kan het nu wel?

Op 16 december gingen alle scholen op slot. Op enkele uitzonderingen na – eindexamenklassen en leerlingen die speciale aandacht verdienden – werd onderwijs op afstand de norm. Dit zou in ieder geval tot en met 19 januari duren. Voor het basisonderwijs en de kinderopvang hield het kabinet de optie open dat deze bij een zeer gunstige ontwikkeling van de pandemie al op 8 januari open zouden kunnen. 

Die gunstige trend bleef uit en met de dreiging van een Britse variant bleven de scholen gesloten. Op 8 februari mochten de basisscholen dan toch hun leerlingen ontvangen en nu lijken ook de middelbare scholen aan de beurt. Naar verwachting maakt het kabinet dinsdagavond bekend dat ze beperkt leerlingen mogen toelaten.

Wat is er sinds 16 december veranderd?

Eind vorig jaar waren de besmettingscijfers torenhoog gestegen. Op 20 december bereikte de grafiek een piek van bijna 13.000 nieuwe meldingen. Daarna daalden de cijfers flink, maar sinds een maand schommelen ze rond de vier- à vijfduizend per dag. De aangekondigde derde golf is nog niet zichtbaar, maar de onzekerheden zijn groot. RIVM en OMT houden er nog ernstig rekening mee dat die golf komt. In zijn laatste advies pleit het OMT ervoor om het reproductiegetal zo laag mogelijk te houden. En dus voorzichtig te zijn met versoepelingen.

Enorme maatschappelijke druk

Intussen is de maatschappelijke druk om de middelbare scholen (gedeeltelijk) te heropenen enorm. Donderdag pleitte de VO-raad er nog voor om de leerlingen vanaf 1 maart, na de voorjaarsvakanties, minimaal één dag per week naar school te laten gaan. “Het is onverantwoord dat de meeste leerlingen nog langer enkel onderwijs op afstand krijgen”, aldus de raad. “Dit leidt tot het verder oplopen van de onderwijsvertraging en tot sociaal-emotionele problemen bij leerlingen.”

Een jaar geleden vond het OMT het niet nodig de scholen te sluiten. Kinderen dragen nauwelijks bij aan de verspreiding van het virus, heette het. De scholen gingen half maart onder zware maatschappelijke druk, met name van ouders en leerkrachten, dicht en op 1 juni alweer open.

Helemaal probleemloos ging dat niet. In de zomer en vroege herfst regende het berichten dat scholen vanwege besmettingen klassen naar huis moesten sturen of zelfs even helemaal dicht moesten. Volgens officiële cijfers viel dat wel mee. Begin december meldde minister Arie Slob dat in november 40 van de 1650 scholen tijdelijk de deuren hadden moeten sluiten.

Het OMT had intussen zijn inzichten wat aangepast. Oudere kinderen droegen wel degelijk bij aan de verspreiding van het virus. Maar, schreef het OMT in zijn advies van 3 november, toen de tweede golf zijn eerste piek bereikt had: de besmettingen vinden niet óp school plaats, maar rónd de school. Op het schoolplein, op sportvelden, feestjes. Desalniettemin adviseerde het OMT om de scholen tijdelijk online te laten lesgeven. Een advies dat niet werd opgevolgd.

Onenigheid in het OMT

Begin januari blijkt dat het OMT niet altijd eensgezind was. Tegenover Nieuwsuur verklaarden enkele OMT-leden dat ze strengere voorwaarden voor de opening van middelbare scholen hadden moeten adviseren. De leerlingen hoefden nu alleen tijdens leswisselingen mondkapjes te dragen en het loslaten van de anderhalve meter vergrootte weliswaar het risico op overdracht van het virus, maar dat was volgens het OMT aanvaardbaar. Andreas Voss, hoogleraar infectiepreventie én OMT-lid, zei tegen Nieuwsuur: “Persoonlijk vind ik dat we destijds eerder, en zeker in de oudere groep middelbare scholieren, hadden moeten nadenken hoe ze afstand hadden kunnen houden. Met bijvoorbeeld hybride onderwijs, of onderwijs in kleine groepen.”

Ten slotte was er nog de Britse variant. Volgens de eerste berichten zou deze besmettelijker zijn voor kinderen. Besmettelijker is hij nog steeds, maar de variant is niet extra besmettelijk voor kinderen gebleken.

Zo staat Nederland er nu dus voor. Het besmettingsniveau is vergelijkbaar met november, toen de tijdelijke verscherping van de lockdown werd losgelaten (en de cijfers omhoog schoten). De lockdown is nu veel strenger – avondklok, niet-essentiële winkels, sportscholen en kappers dicht, het dringende advies om thuis maar één bezoeker te ontvangen. En de ware dreiging van de Britse variant is nog niet duidelijk.

Gezien de grote druk om de scholen weer te openen, is het begrijpelijk dat het kabinet daarvoor kiest. Voorzichtig, met kleine aantallen leerlingen op school en met mondkapjesplicht. En met behoud van de andere maatregelen.

Lees ook:

Door met de avondklok, om het onderwijs wat lucht te geven

Het kabinet wil de deuren van de middelbare scholen weer iets openen. Maar wel in combinatie met een langere avondklok.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden