Geestelijke gezondheid

De lockdown heeft de meesten van ons mentaal juist goed gedaan

Beeld Suzan Hijink

Er werd gevreesd voor mentale schade door lockdown en isolatie. Dat lijkt mee te vallen.

De corona-epidemie heeft het welbevinden flink beschadigd, maar de lockdown heeft dat vrijwel hersteld; het gevoel van geluk is weer net zo groot als voor de crisis.

Dat is de voorlopige conclusie van een onderzoek van de Cambridge-universiteit in het Verenigd Koninkrijk en enkele andere landen. Sociale isolatie doet een mens geen goed. Er werd daarom gevreesd voor mentale schade door de lockdown. Dit Britse onderzoek lijkt dat te weerleggen en die conclusie wordt bevestigd door een nieuwe peiling in Nederland van het Trimbos Instituut.

“We zien ook hier het bitterzoet van de crisis”, zegt Derek de Beurs, hoofd epidemiologie van het Trimbos Instituut. In een recente peiling zegt 80 procent van de ondervraagden dat hun psychische gezondheid hetzelfde is als voor de coronacrisis, terwijl dat begin juni slechts 50 procent was; de andere 50 procent voelde mentale schade door de coronacrisis. De Beurs: “Dat is ons meegevallen. Je ziet aan het begin van de crisis heel duidelijk de angst voor het virus en voor de pandemie. Maar later, tijdens de lockdown, wordt het beeld genuanceerd: met de daling van het aantal besmettingen wordt de angst minder. En mensen voelen niet alleen nadelen, maar ook voordelen.”

Frustratie en verveling, maar ook geluk en optimisme

Het mooie van deze Britse studie, zegt De Beurs, is dat die scherp onderscheid maakt tussen het effect van de pandemie en het effect van de lockdown. De onderzoekers in Cambridge, geleid door politicoloog Roberto Foa, konden gebruikmaken van de wekelijkse peilingen van de Britse overheid, waarin mensen aangeven hoe ze zich voelen. En ze hebben gekeken naar Google Trends, een dankbare bron voor de sociale wetenschappen, omdat je er kunt zien welke informatie mensen online zoeken.

Uit die data kwam een duidelijk en zwaar negatief mentaal effect van het coronavirus, aldus de onderzoekers. Maar toen de lockdown inging, verdwenen de angst en de stress die het virus had opgeroepen. Frustratie en verveling namen wel toe tijdens de lockdown, maar angst en stress maakten gedeeltelijk plaats voor geluk en optimisme.

Kanttekeningen bij het onderzoek

De Britse onderzoekers plaatsen zelf wel de nodige kanttekeningen bij hun onderzoek. Dat het mensen tijdens de lockdown mentaal beter is gegaan, zeggen ze, is mede te danken aan maatregelen die zijn genomen om de mensen met de laagste inkomens te ondersteunen, zoals subsidies en uitstel van betaling.

Dat zou ook verklaren waarom er in de lockdown minder werd gezocht op trefwoorden in de sfeer van zelfdoding. In landen waar de laagste inkomsten niet werden ondersteund, kwamen die trefwoorden online juist vaker voor. Het risico van zelfdoding is in de regel het grootst onder mensen met lage inkomens, vooral mannen. En juist zij voelden zich tijdens de lockdown mentaal beter.

Mentale winst en verlies zijn ongelijk verdeeld, blijkens de Britse data. De mentale schade van de pandemie is het grootst bij de lagere inkomens, maar het herstel tijdens de lockdown ook. Hogeropgeleiden, ouderen en alleenwonende vrouwen voelden veel minder mentaal herstel. Een mogelijke verklaring is dat een lockdown dieper ingrijpt op hun normale leven (reizen, uitgaan) dan bij de laagste inkomens.

Een waarschuwing en dringend advies

Het algehele patroon is dat de geestelijke gezondheid meebeweegt met het verloop van de coronacrisis, zegt Derek de Beurs. “De grootste zorg is wat er gebeurt als straks de klap komt van een economische recessie. Als mensen niet alleen hun baan verliezen, maar ook de steun die ze nu nog krijgen, wordt het zorgelijk.”

Dat is ook de waarschuwing van de Britse onderzoekers aan hun overheid. De lockdown heeft op mensen een positief effect gehad, omdat het aantal besmettingen werd verminderd en de epidemie onder controle kwam. Een positieve maatregel. Maar de mentale schade die hiermee is voorkomen kan zich alsnog voordoen als, met het opheffen van de lockdown, ook een eind wordt gemaakt aan de steun voor de laagste inkomens. En mocht de lockdown weer aangescherpt moeten worden, doe dat dan minder stringent voor ouderen en alleenwonenden, zeggen de onderzoekers; dat is voor hun geestelijke gezondheid beter.

Lees ook:

Alles over de coronacrisis

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden