InterviewBesmetting

Coronavirus heeft wellicht veel meer mensen besmet, en dat is goed nieuws

Een politieagent in India draagt een helm met een coronavirusthema. Beeld AFP

Doordat het coronavirus ook kan besmetten zonder koorts te veroorzaken, blijft het vaak onopgemerkt. Zo kon het dat patiënt 0 helemaal niet de eerste coronabesmetting in Nederland was, zegt onderzoeker Jan Kluytmans.

Waarschijnlijk is een veel groter deel van de bevolking besmet met het nieuwe coronavirus dan uit de officiële statistieken blijkt. Het zijn vooral ouderen en mensen met onderliggend lijden bij wie het virus hard kan toeslaan, maar onder jongeren lijkt een infectie veelal met milde klachten gepaard te gaan en soms zelfs onopgemerkt te blijven. Dat blijkt uit een studie onder zorgmedewerkers van het Amphia Ziekenhuis in Breda en het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. 

“Dat betekent dat de groepsimmuniteit onder de Nederlandse bevolking waarschijnlijk al verder gevorderd is dan aanvankelijk gedacht”, zegt een van de onderzoekers, arts-microbioloog Jan Kluytmans. 

Begin maart werden 1353 zorgmedewerkers van de twee ziekenhuizen getest. Van hen bleken er 86 besmet. Iedereen had wel klachten (gehad) – hoesten, spierpijn of kortademigheid – maar bij slechts 54 medewerkers zat daar koorts bij, of een koortsachtig gevoel. Twee moesten er in het ziekenhuis worden opgenomen, maar de meerderheid (63 procent) was aan het werk gebleven. 

Deze variatie in symptomen, waarbij koorts vaak ontbreekt, vraagt om een minder stringente definitie van Covid-19, concluderen de onderzoekers. Ofwel: om verspreiding van het virus tegen te gaan zou zorgpersoneel ook bij lichte verkoudheidsklachten beter thuis kunnen blijven tot de klachten weer over zijn.

Waarom heeft u de infecties onder zorgpersoneel onderzocht?

“Op 27 februari is de eerste besmetting in Nederland vastgesteld. Een man uit Loon op Zand die in Noord-Italië was geweest en daarna nog carnaval had gevierd. Uit ervaring weten we dat zo’n eerste patiënt nooit het echte eerste geval is. Deze man had duidelijke symptomen en hij is voor het eerst positief getest. Wij hadden toen al aanwijzingen dat er meer aan de hand was en zijn zorgmedewerkers van ziekenhuizen in de regio van Tilburg, waar hij was opgenomen, gaan testen. Negen mensen bleken besmet van wie er slechts twee een link met Noord-Italië hadden. Bij die zeven anderen was er geen link met het buitenland en waren de klachten al begonnen vóór die eerste patiënt, en zelfs voor carnaval. Toen besloten we om de besmetting onder een grotere groep te testen.”

Nu blijkt dat er veel meer besmettingen zijn, met lichte of onopgemerkte klachten. Is dat een reden om optimistisch te zijn?

“Waarschijnlijk wel. Ons beeld van de ziekte is voor een groot deel bepaald door wat uit China of Italië is gemeld. Veel ernstig zieke mensen en een hoog sterftepercentage. Het wordt steeds duidelijker, ook uit ander onderzoek, dat we veel besmettingen missen. Onze conclusie is dat er een grote groep is van met name jongeren met relatief weinig klachten en dat stemt voorzichtig optimistisch. Maar ons onderzoek is te klein om te kunnen zeggen hoe groot die groep is, en hoe ver de groepsimmuniteit gevormd is. Daarom is het belangrijk om op korte termijn een groot bloedonderzoek onder de bevolking te houden om te zien hoeveel mensen een infectie hebben doorgemaakt.”

Intussen worden ook veel mensen ernstig ziek en overlijdt een groot deel van de patiënten. Hoe valt dat te rijmen met die milde klachten?

“U zult mij niet horen zeggen dat het maar een griepje is. Voor ouderen of mensen met een zwakke gezondheid is het een heel naar virus. Er liggen hier in de ziekenhuizen enorm veel ernstig zieke patiënten. Maar voor gezonde jongeren valt het misschien wel mee. Onze onderzoeksgroep betrof immers ook werkzame mensen tussen de twintig en zestig jaar, en voornamelijk vrouwen.”

Maar er liggen toch ook jonge mensen op de intensive care aan de beademing?

“Dat heb je altijd. Ook in een gewoon griepseizoen belanden jonge mensen in het ziekenhuis. Dat zijn de uitzonderingen. Hoe dat precies bij dit virus zit, moet nog blijken. Pas over een tijd kunnen we de balans opmaken. Dan weten we hoe ernstig deze epidemie werkelijk is.”

Het lijkt inmiddels wel duidelijk dat kinderen gevrijwaard blijven.

“Inderdaad. Ik heb in mijn ziekenhuis, het Amphia in Breda, nog geen patiënt onder de veertien jaar gezien. Kinderen lijken dus minder vaak ernstig ziek te worden. Maar ik weet ook: als je het los zou laten en groepsimmuniteit bij kinderen zou nastreven, dan krijg je vrijwel zeker met die uitzonderingen te maken. Dan zullen mogelijk ook kinderen ernstige infecties oplopen, al verwachten we dat dat zeldzaam is. Het is goed om te beseffen dat bij een gewone seizoensgriep ook altijd kinderen in het ziekenhuis belanden.”

Lees ook:

Immuniteit tegen virus zal vervagen

Wie de ziekte Covid-19 heeft doorgemaakt, is daarna vrijwel zeker immuun voor het nieuwe coronavirus. Maar die immuniteit lijkt niet blijvend.

De wapenwedloop tussen het virus en de afweer

Het immuunsysteem van de mens kent vele verdedigingslinies, maar telkens weten virussen er doorheen te breken. Het nieuwe coronavirus sloopt de alarminstallatie. Onze kennis van dit kat-en-muisspel is beperkt, bekent medisch microbiologe Marjolein Kikkert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden