Onderzoek

Bescherm de heilzame geluiden van de natuur, zeggen deze wetenschappers

Volgens onderzoekers heeft het geluid van een kabbelende beek een heilzaam en kalmerend effect. Beeld Herman Engbers
Volgens onderzoekers heeft het geluid van een kabbelende beek een heilzaam en kalmerend effect.Beeld Herman Engbers

Natuurgeluiden hebben een heilzame werking, blijkt uit een nieuwe Amerikaans-Canadese studie. De onderzoekers pleiten voor het behoud van de klanken van de natuur.

Waar de wind ruist, het water stroomt en de vogels zingen, daar voelt de mens zich veilig. Het is een van de verklaringen voor de heilzame werking van natuurgeluiden. Het horen van tjirpende krekels en kabbelende beekjes doet ons goed, dachten wetenschappers al langer. Maar vijf Amerikaanse en Canadese onderzoekers zetten deze gezondheidsvoordelen nu overtuigend op een rij in een publicatie in vakblad PNAS.

De wetenschappers onder leiding van conservatiebioloog Rachel Buxton doen ook een oproep: “Geef de bescherming van soundscapes een speciale rol in natuurbehoud”. Dit samenspel aan klanken van wind, water en dierengeluiden in natuurgebieden moet hoog op de agenda komen, vinden ze. Natuurlijke soundscapes worden volgens hen bedreigd doordat mensen meer lawaai zijn gaan maken en er diersoorten zoals zangvogels verdwijnen.

Minder stress door die fluitende vogels

Een lagere bloeddruk, minder pijn, een beter humeur, minder stress en scherpere concentratie – de wetenschappers namen in een meta-analyse 18 studies onder de loep waarin deze gezondheidsvoordelen van natuurgeluiden centraal staan. Overigens zijn die effecten vaak in laboratoriumonderzoeken aangetoond.

Maar de conclusie is helder: er is sterk bewijs voor de stelling dat natuurgeluiden ons laten ontspannen, en daardoor onze gezondheid verbeteren. Het geluid van een stromend of kabbelend meertje heeft het grootste effect op gemoed en concentratie, schrijven ze. En het horen van fluitende vogels maakt mensen minder opgejaagd en gestrest, wat weer kan leiden tot een lagere bloeddruk en rustigere hartslag.

Stadse tonen zijn bedreigend

De onderzoekers noemen meerdere redenen voor de kalmerende werking van deze geluiden. Zo ervaren we natuurgeluiden van oudsher als minder bedreigend dan stadse tonen van auto’s en machines. Die zorgen ervoor dat we net iets meer op onze hoede zijn, alsof er gevaar dreigt en we alert moeten zijn. Dat kan vermoeiend werken. Volgens de aandachts-hersteltheorie hoeven we in de natuur bovendien niet te focussen. We horen die specht wel tikken op de achtergrond, maar er zijn geen opdringerige prikkels die beslag leggen op onze concentratie. De aandacht kan rustig rondwarrelen, en dat geeft rust.

Het is pijnlijk om te constateren dat er steeds minder plekken op aarde zijn waar mensen alleen maar natuurgeluiden horen, zeggen de onderzoekers. Ze analyseerden onder meer welke geluiden er te horen zijn op 221 locaties in 68 Amerikaanse nationale parken. Slechts in 11 procent van de gevallen was er nauwelijks rumoer geproduceerd door mensen te horen. Dat gold vooral voor natuur op Hawaï of in Alaska. Koester die bijzondere plekken, zeggen de wetenschappers.

Natuurgeluiden meten

Toch is juist in de natuurgebieden dichterbij of in steden grote winst te behalen, zeggen zij. Hier komen namelijk de meeste mensen op af. Natuurgeluiden kunnen volgens de onderzoekers de negatieve effecten van stadsgeluiden deels opheffen. Een stromend beekje in een stadspark werkt nog steeds rustgevend, ook al is er bijvoorbeeld verkeer op de achtergrond te horen, blijkt uit het onderzoek. Mede daarom hoeft het ook geen gek idee te zijn om in een stadspark natuurgeluiden via een luidspreker af te spelen, denken ze.

Maar de onderzoekers pleiten vooral voor maatregelen om de soundscapes in natuurgebieden en stadsparken te verbeteren, in het kader van de volksgezondheid. Dat betekent: het terugdringen van geluidshinder en het werken aan meer groen in de stad. Natuurbehoud staat vanwege klimaatverandering en biodiversiteit in de aandacht, zeggen zij. “Maar expliciete aandacht voor de akoestische omgeving hierbij is nog zeldzaam.” Stap één is volgens hen om de natuurgeluiden te gaan meten en ze zo in de gaten te houden.

Lees ook:

Het lawaai in de stad aangenaam maken? Dat kan, met hulp van kunstenaars

Lawaai kan de stad een kwelling maken voor het oor. Maar geluid kan een stad ook veraangenamen, mits goed vormgegeven. Daarvoor heb je kunstenaars nodig, zegt de Leidse hoogleraar Marcel Cobussen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden