BrandbriefAerosolen

239 wetenschappers trekken aan de bel. De WHO zou verspreider negeren

De rol van kleine druppels oftewel aerosolen bij de verspreiding van corona is omstreden.Beeld Sander Soewargana

Goede ventilatie is nodig om besmetting met het coronavirus te voorkomen, stellen wetenschappers in een open brief aan de WHO. Nederlandse virologen zijn niet overtuigd.

In een open brief doen 239 wetenschappers uit 32 landen een dringend appèl op de medische wereld en de gezondheidsautoriteiten. Het nieuwe coronavirus verspreidt zich volgens hen niet alleen via hoestdruppels of besmette oppervlakten, maar ook door de lucht. Het is overtuigend bewezen, schrijven ze, dat de minuscule druppeltjes die besmettelijke personen uitstoten grote afstanden kunnen afleggen, zodat ook mensen die zich aan de anderhalve meter houden, met het virus geïnfecteerd kunnen worden.

“Onze grote zorg is dat we straks, als de zomer voorbij is, weer met zijn allen binnen gaan zitten, in slecht geventileerde ruimtes: in cafés, restaurants, in klaslokalen”, zegt Philo Bluyssen, hoogleraar binnenmilieu aan de TU Delft en een van de ondertekenaars van de brief die maandag is gepubliceerd in het vakblad Clinical Infectious Diseases. “Wij vinden het vreemd dat wel opgeroepen wordt om handen te wassen of oppervlakten te reinigen, maar dat deze route, door de lucht, die minstens zo aannemelijk is, geen aandacht krijgt. Onze oproep luidt: neem geen risico en zorg dat deze ruimtes straks goede ventilatie hebben.”

Die aanbeveling onderschrijft Ron Fouchier, hoogleraar moleculaire virologie aan het Erasmus MC in Rotterdam, onmiddellijk. “In dit torengebouw waar ik werk, zou ik graag een raampje open kunnen zetten voor wat frisse lucht. Maar de argumentatie om dat omwille van de bestrijding van het virus te doen is ondermaats. We kunnen ons geld beter besteden dan aan dure ventilatie.”

Het is lastig het ongelijk van de briefschrijvers te bewijzen, zegt hij. “We weten van coronavirussen dat ze zich via hoestdruppels en direct contact verspreiden. En dat besmetting via de lucht hooguit een marginale rol speelt. Hoogstwaarschijnlijk geldt dat ook voor dit nieuwe virus. De epidemiologie wijst duidelijk in die richting. We zijn in maart begonnen met handen wassen, thuisblijven bij ziekte, geen handen schudden. Dat was, vóór de echte lockdown inging, al voldoende om de infectiefactor onder de 1 te krijgen. Als het virus zich door de lucht had kunnen verspreiden, hadden die maatregelen geen zin gehad.”

Superverspreiders

Ook Andreas Voss, hoogleraar infectiebestrijding aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, dicht de kleine druppeltjes, de zogeheten aerosolen, hooguit een kleine rol toe. “Niemand beweert dat ze er niet toe doen. Maar het is veel minder dan direct contact of hoestdruppels.” Anders was dat wel gebleken in het ziekenhuis waar hij werkt. “Daar hebben veel coronapatiënten gelegen, maar we hebben geen enkel geval van virusoverdracht geconstateerd. En zo optimaal wordt er in het ziekenhuis niet geventileerd.”

Bluyssen haalt voorbeelden aan die haar gelijk ondersteunen. De zogeheten superspreading events met kerkkoren of restaurantbezoekers waar het virus zich snel verspreidde. “In zo’n gezelschap kan niet één besmet persoon zoveel anderen hebben geïnfecteerd door iedereen aan te raken of in het gezicht te hoesten. Het kan niet anders dan dat het virus zich in die ruimtes heeft verspreid en opgehoopt.”

Nee, zeggen Fouchier en Voss, telkens als je zo’n gebeurtenis analyseert, blijkt het virus toch via hoesten of aanraken verspreid. Voss: “In het cruiseschip Diamond Princess lag het niet aan de airco, maar bleek men elkaar bij het banket besmet te hebben. Toen iedereen in zijn hut zat, waren er geen besmettingen meer. Alleen tussen de personeelsleden. Maar die liepen nog rond.”

Nog een tegen het licht

De brief circuleert al maanden, zegt Fouchier, maar is uiteindelijk vooral door ingenieurs en fysici ondertekend. “Er staan nauwelijks epidemiologen of virologen tussen.” Geen virologen uit Nederland, werpt Bluyssen tegen.

De brief is twee keer besproken op een vergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), zegt Voss. “En daar hebben ze geen voet aan de grond gekregen. Daarom proberen ze het nu via een open brief.”

De WHO liet maandag desgevraagd aan persbureau Reuters weten dat ze naar aanleiding van de brief haar standpunt over aerosolen nog eens tegen het licht zal houden.

Lees ook:

Kunnen de aerosolen kwaad?

Volgens de experts komen ze overal. Maar ze doen niks, zeggen virologen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden