wetenschap

De wangen van kippen verraden dat er van alles speelt in hun hoofd. En de stand van hun veren vertelt je of dat goed of slecht is.

Overal waar we komen, ademen we plasticdeeltjes in. De aanwijzingen dat dit gevolgen heeft voor de gezondheid stapelen zich op, maar bewijs is er niet. Hoe komt dat, en hoe kun je het wél overtuigend uitzoeken? Twee onderzoekers van de Vrije Universiteit geven een voorzet.

In een Amerikaans ziekenhuis kregen kankerpatiënten hulp aangeboden om te stoppen met roken. Wetenschappers volgden deze patiënten, en trokken verrassende conclusies.

Vandaag in de categorie ‘iedereen vindt het belangrijk, niemand wil het doen’: peerreview. Het anoniem beoordelen van een artikel van een eveneens anonieme collega-onderzoeker. Afgelopen week schreef ik er weer eentje, en daarbij dacht ik, zoals bij elke peerreview die ik doe, aan stelling 10 van het proefschrift van Thierry Baudet.

In het noordwesten van Argentinië is een van de oudste dinosaurusskeletten ooit gevonden. De botten zijn 225 tot 230 miljoen jaar oud. Paleontologen beschrijven de vondst in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.

De tijd van politieke consensus over het belang van wetenschap is voorbij. Wat staat er op het spel voor de wetenschap, tijdens de Tweede Kamerverkiezingen?

De Nobelprijs voor de Economie gaat naar drie onderzoekers die hebben aangetoond hoe innovatie en nieuwe technologieën tot voortdurende economische groei kunnen leiden.

De KidsRights Index 2025 zette Nederland op de 21ste plaats van de wereldwijde ranglijst, waar we in 2015 nog op de tweede plaats prijkten. Landen als Qatar, Litouwen en Thailand scoren op dit moment hoger dan wij. Die index scoort de nationale situatie voor kinderen op vijf basisrechten: recht op leven, op gezondheid, op educatie, op bescherming en op een gunstige omgeving. Vooral op gezondheid scoorde Nederland veel lager.

Het gebruik van kunstmatige intelligentie of AI in de wetenschap grijpt razendsnel om zich heen. Maar het succes verschilt nogal per vakgebied. Leidt de nieuwe technologie ook tot een revolutie in de Egyptologie?

Met een nieuw lespakket over suikers hoopt hoogleraar chemische glycobiologie Marthe Walvoort kinderen en hun ouders bewuster te maken over de aanwezigheid van deze moleculen.

Een MOF is een metalen rooster met holtes waarin organische moleculen lekker kunnen nestelen. Dat concept is dit jaar bekroond met de Nobelprijs voor Scheikunde.

De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat dit jaar naar drie ontdekkers van kwantumtunneling, een fenomeen op het kleinste niveau dat ook invloed heeft op de wereld zoals we die om ons heen zien.

Ons lichaam heeft een ingebouwd systeem om ons te beschermen tegen auto-immuunziektes. Voor de ontdekking daarvan krijgen drie onderzoekers de Nobelprijs voor de geneeskunde.

Nee, het is geen teken van leven. Maar de vondst van complexe moleculen op Enceladus maakt astronomen wel extra benieuwd naar wat er op die maan van Saturnus nog meer te vinden is.

Rusteloze benen: voor de één een irritante kwaal, voor de ander een ernstige uitputtende kwelling. Het best werkende middel wordt sinds kort afgeraden vanwege bijwerkingen. RLS schreeuwt om meer onderzoek.

Welke handbewegingen maakt een pianist om een eigen klankkleur uit een piano te krijgen? Een groep Japanse wetenschappers deed een nieuwe poging om een antwoord te vinden op die vraag.

Dierendag vandaag, dus laat mij u vertellen over een walvis. En wel de walvis die ruim een eeuw geleden de verkeerde kant opzwom en zo, in de laatste dagen van augustus 1811, strandde aan de kust van de Zuiderzee. Op het eiland Marken, of juist daartegenover, bij Monnickendam, de bronnen zijn niet helemaal eenduidig.

Ik lag de afgelopen dagen een beetje in de kreukels en kon niet veel meer dan amechtig tv-kijken. Op aanraden van mijn zoon werd het The last of us, HBO’s meest gewaardeerde serie. Het gaat over een post-pandemisch tijdperk, waarin de vermoeide held een tienermeisje door The States smokkelt, omdat alleen zij immuun is voor ‘the fungus’.

Twee studies documenteren hoe de natuur afgedankt oorlogstuig weet op te nemen.

Met stamcellen kunnen wetenschappers bijna toveren. De Leidse ontwikkelingsbioloog Susana Chuva de Sousa Lopes reflecteert op de mogelijkheden die er in het onderzoek naar embryo’s zijn ontstaan. ‘De vraag is steeds: wat wil de maatschappij?’

Donald Trump heeft vrouwen gewaarschuwd voor paracetamolgebruik tijdens de zwangerschap. Volgens de Amerikaanse president is er een verband tussen het gebruik van de pijnstiller en de ontwikkeling van autisme. “Het gebruik van paracetamol is niet goed. Ik zeg het, het is niet goed”, aldus de president.

Natuurdocumentaires zitten er vol mee: zeeschildpadden die terugkeren naar hun geboortestrand, trekvogels die jaarlijks op dezelfde boom landen. Hoe doen ze het? Een multidisciplinair team wil dat tot de bodem uitzoeken.

Ook Nederlandse wetenschappers hebben een Ig Nobelprijs gewonnen, de satirische tegenhanger van de klassieke Nobelprijzen.

Je kunt, heb ik me laten vertellen, altijd beter wel dan niet genoemd worden, maar toch: fraai stonden we er als universiteiten niet op, in de troonrede. Niets over ons onderwijs of onderzoek, zelfs het woord ‘innovatie’ viel niet. In plaats daarvan werden we opgevoerd als – letterlijk – schoolvoorbeeld van polarisatie in de samenleving.