ReportageNieuwe lockdown in Madrid

Zo verscheurt de nieuwe lockdown in Madrid de stad

Een medewerker van de gemeente desinfecteert straten in Madrid.Beeld EPA

Madrid heeft na de strenge lockdown van dit voorjaar de nieuwe vrijheid gevierd, waardoor het coronavirus opnieuw hard toeslaat. Getroffen delen van de stad worden geïsoleerd van de rest. Je zult maar honderd meter van de grens een kapsalon hebben. 

Twee knipbeurten heeft hij achter de rug vandaag, vertelt kapper Andy Oviedo in zijn kapsalon met enkel lege stoelen. Het gezoem van de föhn van zijn collega die rigoureus door de grote zwarte haardos van de enige klant gaat, overstemt het nieuws op tv. Daar gaat het onophoudelijk over de 37 Madrileense wijkzones die deze maandagochtend in lockdown zijn gegaan. “Precies op een maandag, als veel mensen naar de kapper gaan”, verzucht Oviedo beteuterd. 

Onze collega's van Blendle spraken dit artikel voor u in:

Zijn kapperszaak ligt in zo’n nieuw lockdowngebied. Veel van zijn klanten wonen aan de overkant van de nabijgelegen Alcalá-straat die het statige stadscentrum verbindt met Madrid’s volkse buitenwijken: Alcalá is deze week ook een grensgebied tussen buurten die wel of niet in lockdown zijn.

Lokale lockdown

Om de tweede coronagolf die Madrid overspoelt enigszins te beteugelen heeft de regioregering namelijk besloten wijkzones waar meer dan 1000 per 100 duizend bewoners besmet zijn met het virus af te grendelen van delen met minder besmettingen. Wie er niets te zoeken heeft mag veertien dagen de lockdownbuurten niet in. Bewoners uit de getroffen gebieden mogen er alleen uit voor werk, studie of medische zorg; 850.000 van de 6,6 miljoen Madrilenen worden door de nieuwe maatregel getroffen.

Had Oviedo’s zaak honderd meter noordelijker gelegen, dan was hem een lockdown bespaard gebleven. Zoals het zusterfiliaal van de kapsalon, die wel aan de goede kant van Alcalá ligt. Daar komt het knippen, scheren en verven maandagochtend wél goed op stoom: een kapster knipt haar klant zelfs dansend op swingende cumbia-muziek. Ook hier begrijpen ze niet precies waarom het aantal coronabesmettingen aan de overkant van Alcalá hoger is dan bij hen. De huisjes zijn daar vaak iets kleiner. Er zijn meer terrassen. Of zouden ze elkaar daar misschien wat steviger beetpakken dan bij ons, grapt een kapster terwijl zij een jongeman met een trillende tondeuse van zijn bakkebaard ontdoet.

De vreemde verhouding tussen buurten die net wel of net niet in lockdown zijn, doet denken aan een Nederlandse reclame voor afwasmiddel uit de jaren negentig waarin twee vergelijkbare Spaanse dorpen Villarriba en Villabajo figureren: het verschil is dat het in Villarriba goed gaat. Vanwege het aangeprezen afwasmiddel is de vaat daar natuurlijk altijd kraakhelder, terwijl Villabajo de hele dag in mineur staat te boenen. 

In de kapsalons moet men concluderen dat er eigenlijk nauwelijks een echt onderscheid te maken is tussen de buurten en haar bewoners wat het verschil in coronabesmettingen zou kunnen verklaren.

Kapper Andy Oviedo heeft nauwelijks meer klanten.Beeld Alex tieleman

Te weinig, te laat

Spanje telt inmiddels meer dan 680.000 besmettingen, het hoogste aantal van de EU, terwijl het land tijdens de eerste coronagolf ook al onevenredig hard werd getroffen in vergelijking met andere Europese landen.

De nieuwe coronagolf komt onder meer door falende communicatie van de overheid rond het belang van afstandsregels denkt epidemioloog Miguel Ángel Royo Bordonada, voorzitter van de Madrileense verenging voor de publieke zorg. Een gevolg van het einde van de nog strengere landelijke lockdown in juni. Het uitbundige familie en horeca-leven in Spanje deed de rest, ondanks de mondkapjesplicht.

“Deze maatregel had zin gehad als de besmettingsgraad in de rest van Madrid laag of onder controle zou zijn. Maar de besmettingen zijn in heel Madrid inmiddels hoog”, zegt hij. Hij zou liever zien dat de hele regio in zijn geheel op slot gaat. Immers, iedere dag reist de bevolking uit de zuidelijke wijken die nu in lockdown zijn in overvolle bussen en metro’s naar het noorden om te werken.

De autoriteiten hadden zich de afgelopen maanden moeten voorbereiden door bijvoorbeeld het zorgstelsel beter toe te rusten op een tweede golf, en een efficiënt bron- en contactonderzoek op te tuigen, denkt de epidemioloog.

Zo komt verpleegster Gloria Luna er vaak niet aan toe om alle contacten van een besmet persoon na te bellen, vertelt zij in de deuropening van gezondheidscentrum Vicente Soldevilla in lockdownwijk Puente de Vallecas. “Sommige families wonen hier met z’n negenen bij elkaar. We hebben veel meer mensen nodig”, zegt ze wijzend op een stuk papier dat op het pand is geplakt om medisch personeel te werven.

Verpleegster Gloria Luna komt er vaak niet aan toe om alle contacten van een besmet persoon na te bellen.Beeld Alex tieleman

Straf voor linkse migrantenbuurten

In de arbeidersbuurten die in lockdown moesten is het nieuws niet met veel enthousiasme ontvangen. Zondag gingen honderden demonstranten de straat op uit protest de maatregelen. De van oudsher links politieke onderstroom in het zuiden van Madrid keerde zich tegen de rechtse regiopresident Isabel Díaz Ayuso. Hij zou het zuiden willen straffen omdat met name de migrantenbevolking zich niet goed aan de coronaregels zou hebben gehouden.

“Ik denk niet dat we gestraft worden. Maar ik vind wel dat heel Madrid in lockdown zou moeten om het virus af te remmen. Anders houdt het nooit op”, zegt de Venezolaanse ober Victor Mendoza. Hij kijkt uit op een vrijwel leeg terras van het Peruaanse restaurant in Puente de Vallecas waar hij werkt. Nog wel, want twee van zijn kameraden zijn al door de baas naar huis gestuurd. 

Mendoza, die plastic handschoentjes draagt als hij de spaarzame kopjes koffie serveert, snapt wel waar de nieuwe coronagolf vandaan komt. Toen de zaak na de strenge lockdown in mei eindelijk weer gedeeltelijk open mocht, was het dag en nacht stampvol. “We hadden wachttijden van drie uur. Tafels mochten maar een half uur bezet zijn om ruimte te maken voor nieuwe gasten”, vertelt Mendoza. Volgens hem was Spanje, net als de wijk waar hij werkt in een uitgelaten stemming. “Eindelijk mocht alles. Gasten bleven tot diep in de nacht om ‘chupitos’ (shotjes) te drinken. Men liet zich te veel gaan”.

Aan deze roes kwam snel een einde toen het aantal coronagevallen in augustus sterk toenam. Steeds meer gasten bleven weg. Nu moet de bar waar Peruanen en Spanjaarden graag komen voor Peruaanse gerechten als papa a la huancaina of arroz chauffa, al om tien uur dicht, terwijl buurtbewoners meestal pas om 21.00 uur trek beginnen te krijgen.

Beeld AFP

Anti-crisis kapper 

Kapper Oviedo zag de inkomsten dit coronajaar als gevolg van de eerste lockdown ook al met de helft teruglopen, en daar komen nu de nieuwe beperkingen bovenop. “Men gaat nu ook gewoon minder naar de kapper uit angst voor het virus”, zegt hij somber. “Ik heb gehoord dat er nog zwaardere economische tijden aankomen.”

Overigens zijn de kapsalons aan weerszijde van de Alcalá wel wat gewend. Al sinds de crisis van 2008 dragen de kapsalon de ‘Anti-crisis Kapper’. Toen sloeg de economische crisis ongenadig hard toe in de Madrileense buurten. Heren en dames kunnen zich bij de Anti-crisis Kapper al voor respectievelijk 6 of 8 euro laten knippen.

Ondertussen steken bewoners gewoon Alcalá over, van de ene naar de andere kant. Metro en bus rijden de nieuwe lockdownbuurten in en uit. Alleen op strategische checkpoints waar agenten autobestuurders bevragen zijn de autoriteiten zichtbaar.

Het lijkt een kwestie van tijd tot er in meer delen van Madrid verscherpte maatregelen gaan gelden. Inmiddels zijn er nog zestien wijkzones in Madrid die niet in lockdown zijn, maar waar de besmettingsgrens wel wordt overschreden.

Regiopresident Diaz Ayuso overweegt daarom meer wijken of zelfs de hele regio in lockdown te laten gaan als dat nodig is. Vrijdag worden nieuwe maatregelen voor de stad verwacht. Ondertussen hebben de autoriteiten het leger al gevraagd om te helpen bij het opzetten van tenten (??) en het uitvoeren van tests. Madrilenen wordt gevraagd zo min mogelijk naar buiten te gaan en er wordt overwogen over noodhospitalen te openen. Madrid gaat zo een herfst tegemoet die verdacht veel begint de lijken op het al zo rampzalige coronavoorjaar.

Lees ook: In sommige Europese landen is het nog maar de vraag of een tweede golf voorkomen kan worden

In sommige Europese landen gaat het snel de verkeerde kant op met het coronavirus. ‘Voor onze ogen ontvouwt zich een zeer serieus probleem.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden