Edwin Kreulen Beeld Werry Crone

Opinie Hormoongif

Zijn Spaanse druiven echt slecht voor je gezondheid?

Moet de lezer na het eten van Spaanse druiven zich echt zorgen gaan maken? Onderzoek in opdracht van de krant laat zien dat er stoffen op groente en fruit zitten die daar niet horen. 

De kwestie

‘Groenten en fruit vaak vervuild met hormoongif’ kopt de voorpagina van Trouw op 10 december. Het gaat om resten van pesticiden aangetroffen op onder andere Spaans fruit in Nederlandse winkels. Die stoffen, meldt het artikel, kunnen de hormoonbalans bij consumenten verstoren. Zo ‘worden ze in verband gebracht met onvruchtbaarheid, aangeboren afwijkingen, overgewicht, diabetes, ADHD en autisme’. De EU-afspraak om de consument er ‘uit voorzorg’ niet aan bloot te stellen, wordt volgens milieuorganisatie Pan Europe niet nageleefd. Een woordvoerder van ‘Brussel’ ontkent dat.

In een achtergrondartikel staat dat dit nieuws is gebaseerd op een analyse door René Houkema van monsters die voedselautoriteit NVWA nam. Houkema is ‘adviseur voor duurzaam voedsel’. Ook wordt een recent artikel geciteerd waarin een hoogleraar toxicologie uitlegt hoe vissen veranderden door hormoonverstoringen . Ze maakt zich zorgen om het gebrek aan kennis over de invloed op de mens.

De standpunten

Twee lezers reageren, de een vindt de kop met de term ‘hormoongif’ te sterk aangezet en de ander wijst op een artikel dat diezelfde week verschijnt in NRC Handelsblad. Daarin bevestigt een hoogleraar toxicologie de gevaren en de gezondheidsrisico’s maar hij tekent er wel bij aan dat die sterk afhangen van de gevonden concentratie. “De dosis maakt het gif.” Hij stelt ‘zelden’ gevaarlijke concentraties te zien. De lezer oordeelt: ‘Alarmisme maakt Trouw niet geloofwaardiger’.

De door Trouw geciteerde ‘voedseladviseur’ werkte volgens zijn eigen website bij Milieudefensie, onder meer aan campagnes voor betere regelgeving over pesticiden. Sinds een aantal jaar is hij zelfstandige voor ‘spraakmakende campagnes’ en onderzoek; opdrachtgevers zijn vooral milieuorganisaties.

De redacteur van de redactie Duurzaamheid & Natuur die de artikelen schreef, zegt dat de voedseladviseur de krant aanbood deze analyse te doen. Dat vond de redactie interessant omdat in Europa is afgesproken dat deze stoffen niet mogen worden aangetroffen. Uit het onderzoek bleek alleen of er mogelijk schadelijke stoffen op voedsel zaten, niet hoeveel. Het onderzoek stak goed in elkaar, zoals later ook zou blijken uit de NRC-publicatie. Dat de adviseur eerder bij Milieudefensie werkte, maakt nog niet dat hij een groot belang zou hebben bij een bepaalde uitkomst.

De publicatie in Trouw kwam in een stroomversnelling toen bleek dat milieukoepel Pan Europe een rapport ging publiceren over de Europese naleving van voedselnormen en dit als primeur aanbod bij de redactie. De redacteur moest in korte tijd alles rondkrijgen. Hij schrijft vaker over dit onderwerp en omdat er veel onderzoek is naar de schadelijke effecten, heeft hij geen toxicoloog gebeld. Was er meer tijd geweest, dan had hij dit wellicht gedaan waardoor de relativering over de ‘dosis’ een plek had gekregen. Echt nodig lijkt hem dit achteraf niet omdat juist de stapeling van hormoonverstorende stoffen – die krijgt de consument ook op andere manieren binnen – ernstige gevolgen kan hebben. “Hoe groot de rol van voedsel is, weten we simpelweg niet. Wel weten we dat het gestapelde effect ernstig kan zijn.”

Oordeel

De informatie in de artikelen is grotendeels afkomstig van een Europese milieukoepel die actief lobbyt op dit terrein en van een voedseladviseur die dat in het verleden deed. Dat roept de vraag op hoe evenwichtig de informatie is. De redacteur is daar echter behoedzaam mee omgegaan, vroeg wederhoor in Brussel en het onderzoek waarop het artikel is gebaseerd is door hem gecontroleerd en lijkt, ook gezien de reacties in bijvoorbeeld de NRC-publicatie, niet omstreden.

Zoals de redacteur, ook op basis van het door hem geciteerde artikel, schrijft zijn deze pesticideresten mogelijk gevaarlijk, ook door stapeling. Het is belangrijk om dit herhaaldelijk aan te kaarten. Dat had wel met het voorbehoud gemogen dat nog onbekend is of de consument werkelijk gevaar loopt, en wat er bekend is over de pesticiden als oorzaak van ziekten. Als er te weinig tijd was, had de redactie kunnen kiezen voor een vervolgartikel.

Het had geen kwaad gekund de publicaties voor te leggen aan een onafhankelijk toxicoloog. Trouw heeft terecht anderen de alarmbel laten luiden in de krant, maar had de volumeknop beter moeten controleren.

Trouw Ombudsman Edwin Kreulen bespreekt elke week de werkwijze van de redactie. Heeft u zelf een vraag of kwestie? Mail naar ombudsman@trouw.nl.

Lees ook:

Groenten en fruit vaak vervuild met hormoongif

Restanten van bestrijdingsmiddelen op voedsel in Nederlandse winkels kunnen leiden tot medische problemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden