Jesús Santrich, geboren als Seuxis Pausias Hernández Solarte, stierf in het harnas. Beeld Hollandse Hoogte / EPA
Jesús Santrich, geboren als Seuxis Pausias Hernández Solarte, stierf in het harnas.Beeld Hollandse Hoogte / EPA

NaschriftJesús Santrich (1966-2021)

Zelfs de dood van de Colombiaanse rebel Jesús Santrich is omstreden

Controversieel, koppig, geliefd door zijn kameraden en gehaat door veel landgenoten; de vorige maand gedode rebellenleider Jesús Santrich was een van de meest markante gezichten van de voormalige Colombiaanse guerrillabeweging Farc. Hij was een sleutelfiguur bij de vredesbesprekingen met de Colombiaanse regering – opmerkelijk: niet in de laatste plaats omdat hij door een genetische ziekte vrijwel blind was – en voortvluchtig voor de Amerikaanse justitie die tot zijn dood 10 miljoen dollar had staan op zijn arrestatie.

Santrich, geboren als Seuxis Pausias Hernández Solarte, was een zoon van onderwijzers in Tolú Viejo, een klein stadje in het noorden van Colombia. Als tiener sloot hij zich aan bij de communistische jeugd, ging studeren, werd actief bij de toenmalige linkse partij Patriottische Unie en werkte korte tijd bij de gemeente. De dood van een goede vriend door toedoen van de Colombiaanse veiligheidsdienst maakte diepe indruk op hem. Hij besloot begin jaren negentig de wapens op te pakken en zich aan te sluiten bij de marxistische Farc. Als nom de guerre koos hij de naam van zijn gedode vriend: Jesús Santrich.

De jaren die volgden werd Santrich vooral belangrijk voor de communicatie, de oprichting van clandestiene radiostations, propagandamateriaal en later – naar wordt aangenomen – de website van de Farc. Mede door zijn voortschrijdende blindheid was hij meer een man van de ideologie dan van de militaire strijd. Daarmee groeide hij uit tot een van de meest emblematische leiders, aanvankelijk van het zogenoemde Caribische Blok, later binnen de top van commandanten waarvan hij sinds 2008 deel uitmaakte. Hij raakte goed bevriend met topman Ivan Márquez, die later namens de Farc de vredesbesprekingen zou leiden.

Steevast verscholen achter een donkere zonnebril

Toen in 2012 het vredesproces van start ging, was Santrich een van de vijf vertegenwoordigers die namens de Farc in Havana aan tafel gingen met de regering. Steevast verscholen achter een donkere zonnebril was hij bepaald niet de gemakkelijkste van het stel. Volgens insiders was hij binnen de delegatie de meest dogmatische. Na vier jaar praten zette hij de laatste komma’s in het vredesakkoord, dat in 2016 een einde maakte aan een halve eeuw gewapende strijd.

Na de demobilisatie werd de Farc een politieke partij en Santrich een van de tien commandanten die conform de afspraken een zetel kregen in het Colombiaanse parlement. Toch is het van een politieke carrière nooit gekomen. Nog voor hij kon worden beëdigd beschuldigden de Verenigde Staten hem van de smokkel van 10 ton cocaïne, als liaison voor de Mexicaanse drugsmaffia. Hard bewijs kwam hiervoor nooit boven tafel, maar het leidde tot een turbulente periode waarin Santrich meerdere keren werd opgepakt, weer vrijgelaten, uiteindelijk toch nog werd beëdigd als parlementslid, om vervolgens wekenlang te verdwijnen.

Nieuwe gewapende strijd

In augustus 2019 dook hij ten slotte op in een YouTube-filmpje, waarschijnlijk opgenomen in het grensgebied met buurland Venezuela. Santrich verscheen in militair uniform, kalasjnikov om de schouder, omringd door gewapende strijders, en naast zijn vriend Ivan Márquez. In een voorgelezen verklaring werd een nieuwe gewapende strijd aangekondigd, naar eigen zeggen in reactie op het ‘verraad’ van het vredesakkoord door de Colombiaanse regering. Sindsdien maakte Santrich deel uit van een van de ‘dissidente’ Farc-milities – al was dat volgens zijn vijanden vooral om uit handen te blijven van justitie.

De afgelopen maanden was het in het Colombiaans-Venezolaanse grensgebied, waar veel drugs wordt gesmokkeld, zeer onrustig. Gevechten tussen gewapende groepen, smokkelbendes en het Venezolaanse leger leidden tot doden en vluchtelingen. Dit oplaaiende geweld is Santrich fataal geworden. Volgens de Colombiaanse minister van defensie sneuvelde hij tijdens een treffen tussen bendes, mogelijk zelfs in gevecht met een andere dissidente groep van de Farc. Volgens zijn medestrijders werd Santrich vermoord door het Colombiaanse leger. Zo zou hij na een turbulent leven van gewapend verzet toch nog in het harnas zijn gestorven.

Jesús Santrich werd geboren op 30 juli 1966 in Tolú Viejo. Hij overleed op 17 mei 2021 bij Serranía del Perijá, Venezuela.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden