Wang Meiyu met zijn oproep aan president Xi Jinping en premier Li Keqiang om af te treden.

Naschrift Wang Meiyu (1981-2019)

Wie kritiek levert op Xi, kan dat met de dood bekopen

Wang Meiyu met zijn oproep aan president Xi Jinping en premier Li Keqiang om af te treden.

Twee maanden geleden verkeerde Wang Meiyu nog in blakende gezondheid, nu is hij plotseling overleden. Zeker is dat er in het detentiecentrum van het stadje Hengyang, in het zuiden van China, iets is gebeurd dat leidde tot zijn dood.

Het lichaam dat Wangs vrouw Cao Shuxia te zien kreeg, leek niet meer op dat van haar man, zei ze. Er zat geronnen bloed in zijn neus, mond en oren en zijn gezicht zat onder de blauwe plekken. Op 8 juli was Wang gearresteerd omdat hij zou stoken en ruzie zou zoeken, een bekend excuus om activisten op te pakken.

A4-tjes

Wangs activisme begon toen zijn huis door de autoriteiten werd opgeëist en gesloopt. Daarna begon hij te pleiten voor democratische verkiezingen. In 2018 zette hij ­foto’s van zichzelf online waarop hij bij de lokale universiteit twee A4-tjes omhoog hield. Met zwarte stift had hij er 21 karakters op gekalkt die president Xi Jinping en premier Li Keqiang opriepen om plaats te maken voor democratisch gekozen leiders. Xi Jinping had toen net zijn machtspositie verder verstevigd met de grondwetswijziging waarmee hij president voor het leven werd. Verkiezingen leken verder weg dan ooit. Het stookte het gevoel van verontwaardiging in Wang hoog op.

Koppig moet de activist ook zijn geweest, of was het wanhopig? Zijn actie moest wel bestraft worden. Denk aan Dong Yaoqiong, de jonge vrouw die vorig jaar een poster met de beeltenis van Xi besmeurde met inkt. Ook zij kon niet verkroppen dat Xi zichzelf tot president voor het leven had gemaakt. De politie haalde Dong op, en nu wordt ze naar verluidt vastgehouden in een psychiatrische instelling.

Cao steunt haar man. “Hij deed niets verkeerd”, zei ze tegen Radio Free Asia. Nu probeert ze uit alle macht te voorkomen dat Wangs lichaam in allerijl wordt gecremeerd. Geen lichaam betekent immers geen bewijs voor wat er zich in de gevangenis heeft afgespeeld. Een advocaat die Wang daar twee keer sprak, verklaarde dat hij eind augustus was verhuisd van een gedeelde cel naar eenzame opsluiting. Ondanks eerdere toezeggingen mocht Cao de beelden van de bewakingscamera’s niet bekijken. “Ik wil de waarheid te weten komen, maar ik vrees dat wat ik uiteindelijk krijg, niet de waarheid is.”

Excuusbrief

In november vorig jaar kreeg Wang al een bezoekje van vijf agenten van de staatsveiligheidsdienst. Op sociale media zou hij Xi en Li hebben aangevallen met zijn commentaar, zo luidde de beschuldiging. Met een excuusbrief en een verklaring dat hij zich voortaan netjes zou gedragen, kwam hij ervan af. Maar op het social-mediakanaal WeChat deed hij een boekje open over zijn arrestatie. ‘Idioten zijn het. Het kwam niet in hen op dat na drie dagen en drie nachten van marteling, met (...) elektrische pennen tot ik bloed spuugde en mijn ziel bijna mijn lichaam verliet, ik het nóg niet zou opgeven.’

Het idee dat hij de ‘idioten van de veiligheidsdienst’ te slim af was, dat ze ‘met de staart tussen hun poten vertrokken’, leek hem voldoening te geven. Het leven werd er ondertussen niet gemakkelijker op. Wang kwam niet meer aan het werk, en ook Cao verloor haar baan. Kennissen zijn gewaarschuwd zich niet in te laten met de activisten, die samen twee kleine kinderen hebben. Het gezin woonde op de achtste verdieping van een wooncomplex. Dagelijks hielden veiligheidsagenten hen in de gaten. Auto’s reden achter Cao en Wang aan wanneer ze de deur uitgingen.

Mogelijke martelpraktijken

Volgens mensenrechtenorganisatie CHRD was Wang een van de vele critici die afgelopen zomer zijn opgepakt om de 70ste verjaardag van de Volksrepubliek vlekkeloos te laten verlopen. Hij is ook niet de eerste die onder verdachte omstandigheden in voorarrest overlijdt. CHRD roept op tot een onafhankelijk onderzoek naar mogelijke martelpraktijken.

De veiligheidsdienst doet ondertussen haar best om Wangs ­kritiek in de doofpot te stoppen. Twee advocaten die in een hotel bij elkaar kwamen om de zaak van Wang Meiyu te bespreken, werden opgepakt en een dag later weer vrijgelaten. Cao krijgt zo’n twee miljoen yuan (ruim een kwart miljoen euro) aangeboden ter compensatie – onder de niet uitgesproken voorwaarde dat ze zich verder stilhoudt.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden