TaalPeter-Arno Coppen

Wad iz da allemaal met carnaval?

Als u dit leest, is (vooral) in het zuiden van het land het carnaval losgebarsten, met al zijn in de regionale taal geformuleerde creativiteit. De winnaar van de verkiezing van de Brabantse carnavalskraker is dit jaar de Bredase biologieleraar Peter Selie, met het aanstekelijke lied ‘Ik heb een gerecht met kikkererwten maar hoemoes da ok alweer?’.

Assimilatie

Wat opvalt, als je eenmaal bijgekomen bent van de woordspeling, is het Brabantse woordje ‘da’. Als je goed naar het lied luistert (u moet dat zelf maar eens doen), hoor je dat het wordt gezongen met een ‘t’ in plaats van een ‘d’ aan het begin.

U zult denken: dat komt vast doordat het woord ‘hoemoes’ vlak daarvoor op een scherpe, stemloze ‘s’ eindigt. De ‘d’ past zich aan (de taalkundige term is ‘assimilatie’) en wordt een stemloze ‘t’. Maar dit is een problematische gedachte, want in de Brabantse tongval is het net andersom: de ‘s’ zou zich moeten aanpassen aan de ‘d’ en een ‘z’ moeten worden. Het Vlaams en Brabants verschillen hierin van het Limburgs en het Standaardnederlands. De Brabander zal eerder zeggen ‘Wadizda?’ dan ‘Watistat’? Je zou dus verwachten ‘hoemoesda’ en niet ‘hoemoesta’. Hoe komt dat?

Kiezoor

De meest intrigerende verklaring is dat de weggelaten ‘-t’ in het werkwoord ‘moest’ toch op de een of andere manier in de weg staat van de assimilatie, of misschien niet helemaal weggelaten is. Doordat er een ‘t’ tussen de ‘s’ van ‘hoemoes’ en de ‘d’ van ‘da’ staat, kan de assimilatie niet plaatsvinden.

Ik kan dit trouwens beter niet met carnaval bespreken. Waarschijnlijk word ik nu al gezien als een kniesoor (spreek uit als kniezoor).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden