InterviewBlack Lives Matter

Voel onze pijn: rappers Bizzey en Akwasi over hun protestlied

Bizzey en Akwasi tijdens het Black Lives Matter-protest in Amsterdam Zuidoost Beeld Benjamin Tapilatu
Bizzey en Akwasi tijdens het Black Lives Matter-protest in Amsterdam ZuidoostBeeld Benjamin Tapilatu

Racisme komt vaak niet voort uit kwade wil, maar uit onwetendheid, geloven rappers Bizzey en Akwasi. Daarom draait hun protestnummer om begrip en, vooral, verbinding.

Het is een onwaarschijnlijk duo. Akwasi Ansah (32) staat al dertien jaar te boek als een rapper die zich uitspreekt over racisme en het slavernijverleden. Leo Roelandschap (35), alias Bizzey, is vooral bekend van feestnummers als ‘Traag’ en ‘Drup’. Maar allebei geloven ze dat de Black Lives Matter-beweging mensen kan verbinden, en met hun protestlied ‘Geen Wedstrijd’ geven ze het goede voorbeeld.

Het idee voor een nummer begon bij Bizzey. “Ik zag de beelden van de Afro-Amerikaanse George Floyd die werd gedood door een agent in Minneapolis, en ik zag dat mensen van kleur ineens een platform kregen om zich uit te spreken over wat zij meemaken.”

Geen Wedstrijd verscheen donderdag 4 juni met niet één, maar twee muziekvideo’s op YouTube. In de eerste clip wordt het duo tegen de grond gewerkt door de politie, net als George Floyd. In de tweede houden de rappers juist de agenten in bedwang. Ondertussen roepen ze over een ingetogen beat op tot solidariteit in de strijd tegen discriminatie.

Bizzey, die half Nederlands en half Surinaams is, wilde geen conflict maar juist verbinding tussen groepen opzoeken. “Wanneer je je uitspreekt tegen racisme, voelt de tegenpartij zich al snel uitgemaakt voor racist, maar dat is het punt niet – het zou niet eens een tegenpartij moeten zijn. We willen gewoon dat mensen nadenken: waarom staan er zo veel mensen op de Dam en elders op de wereld? Dan zal er toch wel iets aan de hand zijn, ook al heb je het niet door. Laten we met z’n allen aan dezelfde kant staan. Vandaar de titel, Geen Wedstrijd.”

‘Het is allang geen wedstrijd meer’, zingt Bizzey aan het begin van het nummer over een elektrische gitaar. ‘Het gaat er niet meer om wie er zielig is. Leg je trots en je ego neer. Zie je nu dan niet dat dit dieper zit?’

Omdat hij zelf weinig wist over Black Lives Matter, wilde Bizzey samenwerken met een artiest die er meer in thuis was. “Akwasi was de eerste die ik vroeg.” Akwasi is een Nederlandse rapper en acteur van Ghanese afkomst. Een terugkerende boodschap in zijn werk is dat hij onrecht nooit in de doofpot wil stoppen. Dat thema komt terug in zijn poëziebundel ‘Laten we het er maar niet over hebben’ uit 2018, maar ook sommige van zijn liedjes, zoals (grappig genoeg) ‘Een Wedstrijd’ uit 2013.

Bedreigingen

Bizzey benaderde Akwasi op 1 juni. Akwasi zei direct ja, maar moest eerst een toespraak geven tijdens de grote demonstratie op de Dam die dag. Op het eind van die toespraak zei Akwasi dat hij Zwarte Piet in het gezicht zou trappen als hij er in november nog een zag. De uitsmijter leidde tot ophef, er werd aangifte tegen de rapper gedaan, omdat hij zou aanzetten tegen haat en geweld. Ondertussen ontving hij zelf bedreigingen. ‘Wat is die akwasi zijn adres iemand?’ luidde een bedreiging die Akwasi deelde op Instagram. ‘Zijn moeder haar adres ook goed. Waar kunnen we hem vinden.’

In eerste instantie wil Akwasi het er niet meer over hebben. Bizzey springt voor hem in. “Die avond na de Dam kwam Akwasi naar de studio om het nummer te maken. Maar hij was heel moe en hyper. Ik snap dat wel. Ik kon er niet bij zijn op de Dam, maar ik was een tijdje later wel met hem bij het Black Lives Matter-protest in de Bijlmer. Nadat ik de energie daar had gevoeld, had ik ook niet nog even een studiosessie kunnen doen.”

Wat Bizzey van de boze reacties op Akwasi’s uitspraak vindt? “Er zijn veel mensen in Nederland die zich zonder slechte intenties donker schminken en verkleed als Zwarte Piet een leuke dag hebben. Zij zijn zich van geen kwaad bewust, en denken ‘Hier schreeuwt een gewelddadige man dat hij me op m’n bek komt slaan’. Tegen hen zou ik zeggen: je hoeft echt niet bang te zijn dat Akwasi je gaat slaan. Maar het voelt wel als een klap in óns gezicht als je ons negeert en het gewoon blijft doen.”

‘Zeg wat er in je omgaat’

“Precies”, zegt Akwasi. “Ik heb geen geschiedenis van geweld, geen strafblad. Als ik wilde oproepen tot geweld, had ik al lang ergens voor vastgezeten. Wel heb ik me altijd uitgesproken. Je moet kunnen zeggen wat er in je omgaat, of je het nou fluistert of schreeuwt.

Rapper Akwasi  Beeld HH
Rapper AkwasiBeeld HH

“Je wilt weten wat ik vind van die mensen die boos zijn? De meesten hebben de speech denk ik niet eens gezien. Hoeveel kennissen of vrienden hebben ze die op mij lijken? Ik vraag me ook af of ze weleens bij die mensen eten. Hebben ze weleens een bara gegeten? Hoe goed kennen ze de wereld?”

Op Geen Wedstrijd rapt Akwasi over de diversiteit­­ van zijn achterban, van ‘Mocro’s en ‘Maluku’s’ (Marokkanen en Molukkers) tot blacka’s en tata’s (zwarte en witte mensen). “Ik heb het daar over wat ik zag op de Dam. Het was misschien een Black Lives Matter-protest, maar dat wil niet zeggen dat er alleen mensen met een donkere huidskleur waren. Iedereen die onderdrukking kent, was daar. Met het nummer wil ik zeggen: je stem wordt gehoord en je staat er niet alleen voor, westers of niet-westers, queer of straight.”

Praat netjes, pas je aan

Dat die onderdrukte stemmen voorheen niet werden gehoord, komt volgens Bizzey niet alleen doordat er geen ruimte voor was. Mensen durfden ook niks te zeggen. “Ik hoor Creoolse Surinamers die van huis uit hebben geleerd: pas je aan, praat netjes, niet zeuren. Sowieso hebben wij mensen van kleur ons hele leven beleefder moeten doen in situaties, van sollicitatiegesprekken tot verjaardagen bij witte families. Bij binnenkomst denk je al: ‘Oké, ik moeten even extra beleefd doen zodat ze gelijk weten dat het goed zit’.

“Zelf hoorde ik thuis vaak dat ik me niet te veel moest uitspreken tegen Zwarte Piet, omdat de mensen met wie ik m’n brood moest verdienen me wel allemaal leuk moesten blijven vinden. Het is een angst om niet populair te zijn. Maar nu is het moment dat het wél kan, dat je mag spreken. Zoals het Nederlands elftal, dat laatst opstond tegen het tv-programma ‘Veronica Inside’ omdat daar schunnige grapjes waren gemaakt ten koste van Akwasi.”

Het grapje in kwestie kwam van Johan Derksen. Die zei over een witte man die zich had verkleed als Zwarte Piet: ‘Weten we wel zeker dat dat niet Akwasi is?’

Rapper Bizzey Beeld Benjamin Tapilatu
Rapper BizzeyBeeld Benjamin Tapilatu

‘Weet waarover je praat’

Hoewel beide rappers Derksens grap afkeuren, geloven ze dat dergelijke uitspraken eerder voortkomen uit onwetendheid dan uit kwade bedoelingen. “Onwetendheid zorgt voor ontzettend veel ruis”, zegt Akwasi. “Ik beschouw Marcus Garvey (een pionier in de Amerikaanse burgerrechtenbeweging, red.) als een van mijn mentoren. Zijn boeken leerden me dat je moet kunnen argumenteren. Het is heel erg belangrijk te weten waarover je praat. Weet je het niet, dan kun je beter gewoon je bek houden.

“Je moet ook durven oncomfortabel te zijn. Als iemand zegt ‘Dit doet echt pijn’, luister daar dan naar. In plaats van te zeggen ‘Hou op man, daar voel je toch helemaal niets van?’ Je kunt niet iedereen pleasen, maar hou rekening met elkaars gevoelens.”

Waar Black Lives Matter in de kern om draait? Akwasi: “Voor mij betekent het, in de meest letterlijke zin, dat zwarte levens er óók toe doen. De term is in het leven geroepen omdat er zoveel voorbeelden zijn van zwarte mensen die bij de kleinste vergrijpen door politiegeweld uit het leven gerukt zijn.”

Daar sluit Bizzey zich bij aan. “Genoeg is genoeg. Dankzij deze beweging kunnen we ons uitspreken zonder als aanstellers te worden­­ gezien. Ik zou het mooi vinden als meer artiesten het ook aandurven.”

Vooralsnog hebben­­ weinig Nederlandse acts zich aan een Black Lives Matter-protestlied gewaagd. Een week na Bizzey en Akwasi kwam rapper Fresku met een nummer genaamd ‘Donkere Gedachtes’, maar verder lijkt het stil. Bizzey begrijpt het wel, artiesten die zich uitspreken krijgen al snel kritiek. “Toen het nummer uitkwam, kreeg ik ook de kritiek dat ik me alleen liet horen omdat het nu een trend is, dat ik erin spring als een ‘culture vulture’. Terwijl ik het puur op gevoel deed.” Toch wil hij zijn collega’s motiveren hun mond open te doen. In zijn couplet in Geen Wedstrijd stelt hij ze een vraag: ‘Waarom zwijg je dan?’

Racisme in de klas

“Deze beweging moet doorgaan”, zegt Bizzey. “Niet alleen voor ons maar voor onze kinderen. Op Instagram vroeg een juf op een witte school in Amersfoort of ik in haar klas over racisme wilde komen praten. Dat ga ik volgende week doen.”

“Ik was net bij een kinderprotest”, zegt Akwasi. “Dat was heel mooi om te zien, maar ook superdroevig. Kinderen in groep zes moeten niet bezig zijn met de gelijkheid van hun klasgenoot en de strijd tegen racisme. Tegelijk was het heel mooi, omdat ze voor elkaar opkomen. Het was een gewaarwording. Ik hoop ten zeerste dat de volgende generatie het beter zal hebben dan ik het had.”

“Dat iedereen zijn dromen mag volgen”, voegt Bizzey toe. “Of je nou Ahmed, Abdullah, Shaniqua of Henk heet.”

Lees ook:

Wat moet je luisteren, zien en lezen om de Black Lives Matter-beweging beter te begrijpen?

De betogingen tegen racistisch politiegeweld in de VS houden aan. In Nederland wordt ook weer gedemonstreerd dit weekend. Waar kun je beginnen als je de Black Lives Matter-beweging beter wilt begrijpen? Een verzameling lees-, luister-, en kijktips.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden