NaschriftLady Aïda (1958-2021)

Techno-dj Lady Aïda ging in alles haar eigen weg

Aïda Spaninks Beeld DCI Media
Aïda SpaninksBeeld DCI Media

Dj Lady Aïda zette technomuziek op de kaart in Nederland. Na haar carrière als First Lady van techno legde ze zich toe op kundalini-yoga en startte een yogaschool. Daarin liet ze meer haar zachte kant zien.

Redactie Trouw

Een vrouw van uitersten, die zich altijd voor 1000 procent inzette en compleet haar eigen weg ging. Dat was Aïda Spaninks. Om haar enthousiasme kon niemand heen en met haar tomeloze energie kreeg ze veel voor elkaar. Ze liep altijd voorop en was op zoek naar ontwikkeling. Of dat nu in de muziekscene of in de yogagemeenschap was. Onverschrokken was ze ook, ze had gepeperde meningen en noemde zichzelf ‘Rebelbass’ – ze wilde geen discotrutje zijn.

Haar goede eigenschappen waren volgens haar: tegendraads, opstandig, oproerkraaier, eigenwijs en herrieschopper. Want als ze zich zou aanpassen, werd ze in haar drive afgeremd, vond ze. Goede vrienden omschrijven haar vooral als een warmhartig en goedlachs mens, die inderdaad ook kon stampvoeten als het anders liep dan ze wilde. Aïda had een grote mond én een gouden hart.

Toch kenden de meeste mensen haar vooral als badass en selfmade woman die pionierde in een tijd waarin techno nog helemaal niet was doorgedrongen tot de massa. Zelf was ze verrukt met de elektronische muziek die in de jaren tachtig overwaaide vanuit Detroit en Chicago. Techno was voor haar muziek van de soort ‘ruwe bolster, blanke pit’. “In zo’n mechanische track kun je juist veel warmte en gevoel leggen. Dat is muziek waarin je de emoties van de mensen in een werkende stad hoort.”

Die minimalistische muziek vol beats paste bij haar en haar geliefde Eindhoven: “Een lelijke stad waar geen ruk te beleven valt, waardoor je er echt zelf iets van moet maken”, zei ze in een interview. Er iets van maken, dat deed ze.

Aïda wist als geen ander hoe ze zichzelf in de kijker kon spelen. Hoewel ze haar hele carrière weigerde een manager in te huren, zorgde ze ervoor dat media en muziekstations haar altijd vonden. Ze stond meermaals op Pinkpop en Lowlands. Ook blogde ze jarenlang voor tijdschrift Oor en leverde dj-sets en blogs voor VPRO-site 3voor12: haar artikelen waren recht voor zijn raap, scherp en oprecht.

Aïda Spaninks in 1988. Beeld DCI Media
Aïda Spaninks in 1988.Beeld DCI Media

Vernieuwing en verdieping

Als Aïda ergens een hekel aan had, dan was het aan nepgedrag en onoprechtheid. Dus toen de techno- en housescene zwaar commercieel werd, bleef Aïda zoeken naar vernieuwende tracks en trad op bij intieme poppodia als Tivoli en Doornroosje. Ze draaide geen hits, maar platen die iets met je doen. Ze wilde mensen iets nieuws laten horen en was altijd op zoek naar vernieuwing en verdieping. Ook schopte ze gerust tegen heilige huisjes en draaide spontaan een gabberplaat of jumpstyle – gewoon om te fokken. Als ze in 2016 een deel van haar 50.000 veelal unieke platen verkoopt, zegt ze: “Daar gaan mijn vinylkindjes, al die platen zitten in mijn ziel”.

Haar vader voorspelde in 1958 al dat ze misschien wel iets met muziek zou gaan doen. Bijzonder genoeg had zijn dochter van drie maanden nog steeds geen naam. Haar geboortenaam Gerarda leidde niet tot iets creatiefs, totdat haar vader Verdi’s opera Aida aangekondigd zag en zo kreeg ze haar definitieve naam. Als kind had ze het niet altijd makkelijk, ze was de vijfde telg in het gezin van zeven. Haar drie broers en drie zussen begrepen hun energieke, temperamentvolle zus niet altijd.

Ze hadden thuis in het Brabantse Diessen geen tv, dat vond haar vader, die werkte in een betonfabriek, maar geestdodend. En op zondag ging het hele spul naar de kerk, waarna hij thuis de preek overhoorde. In het gezin werden veel spelletjes gedaan en ze hadden een achtsporen-bandrecorder vol met popmuziek. In de puberteit maakte haar vader een einde aan zijn leven; een bijzonder pijnlijke periode waar ze nooit over sprak. Met haar Indische moeder, ook erg actief en origineel, voelde ze een diepe verbondenheid. Bij haar kon ze altijd terecht. De twee waren enorm aan elkaar verknocht.

Aïda was zestien jaar toen ze in Eindhoven modevormgeving ging studeren. Ze betaalde de particuliere opleiding door als barvrouw bij café Cul de Sac te werken, maar toen ze meer aandacht had voor de platen dan voor de gasten, werd ze als dj aangenomen. Al snel mocht ze draaien bij de hippe clubs Sands en Berlage. In stadsgenote Saskia Sleegers, alias Miss Djax, vond ze een geestverwant die haar aan mooie klussen hielp.

Lady Aïda Spaninks bij haar laatste concert in de Effenaar in 2004. Beeld DCI Media
Lady Aïda Spaninks bij haar laatste concert in de Effenaar in 2004.Beeld DCI Media

Op het podium

In haar muziekkeuze liet ze zich beïnvloeden door de stevige beats van diverse techno- en housestijlen. Vanaf 1994, ze speelde inmiddels in de Effenaar, was ze niet meer de plaatjesdraaier die aan de zijkant van de zaal de band ondersteunde, maar klom ze op het podium en zette de tent compleet op z’n kop. Opvallend was dat Lady Aïda ook moeilijke platen durfde te draaien. Op haar ‘Fluid’-sessies kwamen technofans uit het land af, niet in de laatste plaats omdat ze grote namen uit Amerika haalde. Het was de tijd zonder managers en ze haalde techno-dj Jeff Mills zelf van het vliegveld en kookte pasta voor hem.

Ze reisde de hele wereld over, had optredens in Europa, Amerika en Japan – met Tokio als favoriete stad. Toen ze steeds als vrouwelijke dj’s bij elkaar werden geprogrammeerd, bedankte ze voor de eer. “Dan wordt het zo’n tietenbende”, vond ze. Altijd bleef ze autonoom en authentiek. Hoe heerlijk ze het ook vond om op het podium alles te geven, ze voelde zich nadien vaak doodongelukkig en onzeker. Alsof alle losgedanste negatieve energie bij haar naar binnen sijpelde. Soms kon ze niet anders dan huilend terugrijden naar huis.

Ook voelde ze zich vaak eenzaam. Ze had wel enkele relaties, maar was erg op zichzelf, een echte einzelgänger. Haar laatste intieme relatie eindigde 27 jaar geleden. Het verbaasde haar niet dat ze borstkanker kreeg in 2005. “Veel negatieve energie is in mijn lichaam gaan vastzitten”, zei ze. Ze zorgde ervoor dat ze haar boekingen regelde in de tweede week na de chemokuur, want dan barstte ze van de energie. Toch bleef ze altijd vrolijk en enthousiast, haar verdrietige momenten deelde ze niet snel. Wel kreeg ze meer en meer behoefte aan innerlijke rust.

Aïda Spaninks verkoopt haar vinyl in 2016 Beeld DCI Media
Aïda Spaninks verkoopt haar vinyl in 2016Beeld DCI Media

Tulbanden

In 2009 richt ze een eigen dj-school op, eerst met PopEi en later met het Centrum voor de Kunsten. “Al die jongens dromen van zalen vol mensen met de handen in de lucht à la Tiësto, maar het gaat erom dat ze leren wat ze in hun handen hebben. Dat ze voelen hoe het allemaal begonnen is”, vertelde ze over haar drijfveer. Overigens kende ze alle megapopulaire dj’s nog uit de tijd dat ze broekies waren. Zelf vertelde ze nooit hoe oud ze was, ze bleef jarenlang 38 jaar.

Rust en voldoening vond ze na een spirituele zoektocht die uitkwam bij kundalini-yoga, waar ze zich in schoolde en leraar in werd. Via yogabeoefening, mantra’s zingen en meditatie kon ze beter reflecteren en zaken uit het verleden loslaten. Haar zachte en liefdevolle kant werd zichtbaarder. Ze was idolaat van de Indiase knuffelgoeroe Amma en droeg zelfgemaakte gewaden en tulbanden in alle kleuren als een kroon op haar hoofd.

Als yogadocent zocht ze opnieuw naar de mogelijkheid tot creëren, wat leidde tot haar Pop Up Yogaschool. Hoe serieus ze op het spirituele vlak ook was, ze verloor nooit haar humor en originaliteit. Ze organiseerde yogasessies met geitjes op een boerderij en produceerde enkele bijzondere ligconcerten. Zo kwamen haar geliefde werelden bij elkaar: kunst, muziek en spiritualiteit.

Afgelopen februari werd ze getroffen door longkanker, maar ook nu toonde ze haar veerkracht. Aanvankelijk hield ze het slechte nieuws voor zich. Ze wilde haar naasten niet belasten, zeker haar oude moeder niet. Daarna werkte ze vanuit haar ziekbed stug door aan haar finale project: ze wilde iets tastbaars nalaten en gaf diverse mensen uit haar netwerk gerichte taken. Ze wilde nog één keer knallen. Dus werd op haar begrafenis, haar laatste ‘release party’, aangekondigd dat in het Philips de Jonghpark een kunstzinnig labyrint komt om doorheen te dwalen, terwijl je kunt luisteren naar een technobeat, een soundscape of een mooi verhaal. Net zoals haar levenspad ook een groot opwindend labyrint is geweest.

Gerarda Johanna Alberta Maria (Aïda) Spaninks werd geboren op 25 februari 1958 in Diessen en overleed op 27 september 2021 in Eindhoven.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden