NaschriftRogier van Nieuwenhuizen (1942-2020)

Rogier van Nieuwenhuizen (1942-2020), de cardioloog die adviseerde dagelijks hard te lachen

Rogier van Nieuwenhuizen en zijn vrouw Meiti

Patiënten liepen weg met cardioloog Rogier van Nieuwenhuizen. Wanneer hij merkte dat iemands hartkwaal door schulden verergerde, belde hij meteen met betrokken kredietverstrekker. Ook tijdens de tarievenoorlog bij de specialistenverenigingen speelde hij een verbindende rol.

Wanneer cardioloog Rogier van Nieuwenhuizen patiënten uit het ziekenhuis ontsloeg, adviseerde hij ze altijd om eenmaal per dag ouderwets te lachen waarbij je de tranen uit je ogen veegt. "Dat lucht op en geeft positieve energie", zei hij dan. Hierdoor stond hij bekend als aimabele dokter die met humor en betrokkenheid zijn patiënten in ziekenhuis Rijnstate in Arnhem bijstond. Zijn bijnaam was 'de cardiater': de cardioloog met aandacht als een psychiater.

Voor hem stond niet de aandoening centraal, maar het verhaal van de patiënt. Hij had zelfs even getwijfeld over een studie psychiatrie, het vak dat zijn moeder, neuroloog-psychiater Riek van Nieuwenhuizen-Wester, uitoefende. Maar het werd cardiologie, omdat "het hart niet alleen de motor van het lichaam is, maar ook de motor van de ziel". Overigens was dat het vakgebied waarmee zijn vader, C.L.C. van Nieuwenhuizen, vermaard was: die het eerste landelijke hartcentrum in het Antoniusziekenhuis in Utrecht oprichtte en in 1946 medeoprichter was van de Landelijke Specialisten Vereniging (LSV). De club waar zijn zoon jaren later een belangrijke rol in zou spelen.

Maar dat kon Rogier nog niet bevroeden toen hij als jongetje rondrende in het grote herenhuis in Utrecht. Zijn ouders hielden allebei praktijk aan huis en alles stond in het teken van patiënten. Het was een warmhartig, sociaal en muzikaal gezin, waarin Rogier veel met zijn twee broers en zus optrok. Moeder inspireerde met haar muzikaliteit en leerde hem piano spelen; ze nam de kinderen geregeld mee naar de opera of klassieke concerten. En om vader kon niemand heen vanwege zijn uitgesproken karakter en forse verschijning.

In 2007 stopte Van Nieuwenhuizen met werken. Beeld Marc Pluim

Lekker hannesen op een bootje

Rogier was de deugniet van het stel, op zijn vierde klom hij al eens in de dakgoot en wanneer er geintjes werden uitgehaald stond hij met zijn neus vooraan. In zijn vrije tijd sportte hij veel: tennis en zeilen waren favoriet. Het gezin had een eigen BM-zeilboot, waarmee hij graag het water op ging. Lekker hannesen op een bootje, noemde hij dat. Soms gingen vrienden mee, het merendeel klasgenoten van het Stedelijk Gymnasium. Maar zijn schoolwerk boeide hem niet erg: hij bleef twee keer zitten.

In zijn eindexamenjaar ontmoette hij Meiti Vergouwen, ze was een jaartje jonger en het klikte tussen die twee. Hun relatie bloeide op tot een huwelijk dat 51 jaar duurde. Terwijl zijn geliefde koos voor kunstgeschiedenis begon Rogier aan geneeskunde in Utrecht. Hij werd lid van het Corps, zoals in zijn milieu verwacht werd, en ging het eerste studiejaar op kamers. Dat beviel hem niet zo goed en omdat in zijn ouderlijk huis niemand elkaar voor de voeten liep, ging Rogier weer thuis wonen.

Tijdens zijn specialisatie in het Antoniusziekenhuis was zijn vader een van de opleiders; de twee konden prima met mekaar opschieten en hij had groot respect voor wat zijn vader had bewerkstelligd. Hier kreeg Rogier de kans om als een van de eerste artsen kennis te maken met de destijds gloednieuwe hartkatheterisatie. Die ervaring leverde hem in 1976 een betrekking op bij het Diaconessenhuis in Arnhem. Hij vroeg zijn studievriend Pim van Lommel, later bekend vanwege zijn onderzoek naar bijna-doodervaringen, met hem mee te gaan. 

Nachtelijke spoedtelefoontjes

De twee cardiologen werkten jarenlang innig samen en waren zeer complementair. Rogier was de initiator en kreeg met zijn vlotte, soms impulsieve, aanpak veel voor elkaar. Pim was meer de beschouwende en goed georganiseerde arts. Samen beleefden ze gouden tijden en maakten wekenlange studiereizen naar het buitenland, met bezoeken aan vooraanstaande hartcentra en volop pret onderweg. Met hun maatschap stonden ze garant voor alle hartpatiëntenzorg rond Arnhem en Velp. Dat betekende lange dagen met regelmatig een spoedtelefoontje midden in de nacht. "Met mij" antwoordde Rogier altijd als het ziekenhuis belde.

Werk en privé liepen als vanzelfsprekend door elkaar. Zijn gezin was inmiddels compleet met drie dochters: Martine, Frederiek en Roos. Als hij 's avonds thuiskwam wilde hij het liefst alles nog eens doorlopen wat zij allemaal hadden meegemaakt. Hij maakte sfeer, zette de boel graag op de kop. Er werden grote diners en afdelingsfeesten bij hun thuis gegeven en hij speelde voor Sinterklaas voor de ziekenhuismedewerkers.

Het was Meiti die de boel thuis regelde en zorgde dat Rogier zijn rol als ruimhartige gastheer op zich kon nemen. 
Thuis stonden zijn vier meiden op nummer één, in het ziekenhuis waren dat zijn patiënten. Hij luisterde, sloot aan en wanneer hij ontdekte dat iemands hartkwaal verergerde vanwege uitstaande schulden, pakte hij meteen de telefoon om met de kredietverstrekker een regeling te treffen. Wat patiënten eveneens prettig vonden, was dat de cardioloog zelf best moeite had om maat te houden, zeker als het op lekker eten en drinken aankwam. "Een cardioloog is ook maar een mens. Ik kan ontzettend goed begrijpen dat het heel moeilijk is gewoontes te veranderen", zei hij bij zijn afscheid. 

Rogier van Nieuwenhuizen met zijn gezin op ski vakantie

Mediator bij conflicten

Zijn patiëntgerichte tijdrovende aanpak had als effect dat Rogier wetenschappelijk minder geëngageerd was. Ook zijn administratie liet te wensen over. Gekscherend riepen zijn collega's weleens als zijn dossierkast uitpuilde en facturen niet waren voldaan: "Rogier kost ons geld!” Serieus waren die uitlatingen niet, want ze wisten maar al te goed dat wanneer het erop aankwam je op Rogier kon bouwen. En hij zette zich veelvuldig in als bestuurder en mediator bij conflicten.

Zo speelde hij een rol bij de stammenstrijd tussen de drie ziekenhuizen in Arnhem. Er moest een fusie komen en Rogier zorgde ervoor dat de medisch specialisten inzagen dat samenwerken niet het einde van de wereld zou betekenen, per slot van rekening deden de cardiologen dat al jaren met succes. Dankzij zijn luchtige en verbindende aanpak, wist hij de kibbelende partijen bij elkaar te brengen en zo ontstond uiteindelijk in 1995 ziekenhuis Rijnstate.

Ook landelijk was Rogiers invloed van betekenis. Hij was halverwege de jaren negentig voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie en raakte betrokken bij het politieke steekspel tussen Den Haag en de specialistenverenigingen, ook wel de 'tarievenoorlog' genoemd. De wens van de politiek om artsen in een vast dienstverband te krijgen, veroorzaakte een splijtzwam tussen de medisch specialisten. De gemoederen liepen zo hoog op, dat de door zijn vader opgerichte LSV bijna ten onder ging.  

Recent portret van Rogier van Nieuwenhuizen

Bulderende lach

Rogier zag het misgaan en riep alle voorzitters van de belangrijkste medisch-wetenschappelijke verenigingen bij elkaar en maakte duidelijk dat eenheid voorop stond. Met zijn bekende kwinkslagen, charme en bulderende lach zorgde hij op cruciale momenten voor doorbraken.Het verzet verstomde en mede dankzij zijn informele aanpak ontstond in 1995 het Convent van Wetenschappelijke Verenigingen.

Liever nog had hij gezien dat alle wetenschappelijke verenigingen samen met de drie specialistenverenigingen zouden opgaan in één federatie, maar dat was nog een brug te ver. Wel bereikte hij dat er een Orde van Medisch Specialisten kwam, dat uiteindelijk in 2015 tot de Federatie van Medisch Specialisten werd omgesmeed. Toen was zijn doel alsnog bereikt.

Al werkte hij altijd zonder vergaderstukken en was de lijn in de vergadering soms zoek, Rogier liet zich in zijn heldere toekomstvisie niet van de wijs brengen. Vriend en collega Herre Kingma vergeleek hem in dit proces met een leider van een jazzensemble, die al improviserend het beste uit zijn band haalt, onafgebroken zoekend naar het harmonieuze slotakkoord, dat dissonanten niet overstemt, maar 'placeert'.

Achter de piano 

Die metafoor kwam niet uit de lucht vallen, want Rogier was al zijn hele leven jazzpianist. Hij speelde in diverse bands en ensembles en was ook hier de gangmaker. Naar buiten toe was Rogier altijd de vrolijke bon vivant, maar Meiti wist al te goed dat hij juist achter de piano kroop om even zijn zinnen te verzetten. Om de zwaarte van zijn beroep, zijn zorgen om bepaalde patiënten los te laten.

Na zijn pensioen in 2007, dat hij uitbundig vierde, bleef hij tot zijn overlijden als voorzitter betrokken bij het Petrus Camper Instituut, dat gericht is op de medische inhoud en kwaliteit van het specialistisch handelen. En hij ging weer studeren, hij werd mediator en trad op bij diverse conflicten - een rol die hem bijzonder goed lag. Helaas moest hij dat opgeven toen zijn gezichtsvermogen verslechterde tot hij uiteindelijk blind werd. Een moeilijke fase voor de dynamische man die Rogier bleef.

Rogier van Nieuwenhuizen werd geboren op 15 oktober 1942 in Utrecht en overleed op 6 januari 2020 in Arnhem.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden