null

Kinder-Tinder

Op Yubo kunnen tieners online flirten, is dat oké? ‘Je moet gewoon je gezonde verstand gebruiken’

Beeld Vivian Keulards

De populaire app Yubo wordt ook wel Kinder-Tinder genoemd. Ouders maken zich zorgen, jongeren zelf veel minder. Instagram was gevaarlijker, denken ze.

Je maakt een account aan, geeft je voorkeur op: meisjes/jongens/I don’t care, creëert een bio en swipet vervolgens naar rechts (ja, interesse) of naar links (nee, geen interesse). Swipe je allebei naar rechts, dan is er een match. Het lijkt verdomd veel op Tinder, maar dat is het niet. De gratis Franse app Yubo, die steeds populaider wordt, richt zich namelijk op tieners. Bij de omschrijving staat: een sociaal platform waar je nieuwe vrienden vindt. Heb je een match, dan kun je in een chatfunctie met elkaar praten. En je kunt livestream een groepsevent organiseren met maximaal tien jongeren.

De app wordt ook wel ‘Kinder-Tinder’ genoemd: vanaf dertien jaar mag je je aanmelden. Toestemming van ouders is niet nodig. Word je 18, dan moet je het platform verlaten. “Of je verlaagt je leeftijd en zet je echte leeftijd in je bio”, vertelt een Yubo-lid.

Maar de app is niet onomstreden. Dat zit ’m in het swipen op basis van uiterlijk. Een 15-jarig lid vertelt: “Online jongens ontmoeten is toch een beetje sneu, dat zou in real life moeten. Nu in coronatijd is het vooral gezellig: anders verveel je je te pletter. Nieuwe vrienden maken is altijd leuk, maar nu kan dat alleen online. Stel je voor dat je dit soort mogelijkheden niet hebt. Dan word je pas depressief! Je hebt contact nodig. En jongens zijn nou eenmaal leuker om mee te praten. Maar we zoeken niet een relatie via Yubo. Ouders doen vaak overspannen over dit soort apps. Ze zien je nog als het kleine meisje en maken zich zorgen.”

Gevolgen van de pandemie

Het aantal Nederlandse Yubo-leden groeide sinds maart 2020 met 43 procent, 612.000 jongeren staan geregistreerd als gebruikers. Sociale isolatie en verveling, gevolgen van de pandemie, speelden Yubo in de kaart. De app is qua grootte te vergelijken met bv Clubhouse. Amerika, Canada en het VK zijn de grootste gebruikers. Wereldwijd staat Nederland nu op de tiende plek en in Europa op de zesde. Het Yubo-publiek bestaat voornamelijk uit 15- tot en met 18-jarigen, waarvan de groep 16- en 17-jarigen het grootst is.

null Beeld Vivian Keulards
Beeld Vivian Keulards

De meiden (allemaal 15 of 16 jaar en hetero) en een jongen (17 jaar, homo) die voor dit verhaal benaderd werden, hebben de Yubo-app sinds een half jaar tot een jaar. Ze hoorden ervan via vrienden of via reclame op sociale media en werden nieuwsgierig. Inmiddels zit de halve klas op Yubo, vertellen ze. Ze gebruiken de app vooral om een beetje te klooien en te experimenteren. Ze willen anoniem blijven, want er rust een taboe op de app. Vaak weten ouders er niet van, kennen ze de app niet en hebben de kinderen ook geen zin om het uit te leggen: te gênant.

De meiden zien geen gevaar in de Yubo-app. Accounts kunnen geverifieerd worden met Yoti, een gezichtsherkenningsapp. Dan krijgt een account een geel icoontje en is daarmee veilig verklaard.

Profielfoto’s zonder hoofd vertrouwen ze niet en accepteren ze dus ook niet. Bij een match delen ze de eerste zinnen via Yubo. Een goede openingszin zegt al veel. Mocht het klikken, dan stappen ze over op Snapchat. Daar beginnen de goede gesprekken, vertellen ze, en check je makkelijk of iemand echt (‘legit’) is.

‘Ik beslis toch zelf om mee te doen?’

Een volgende, serieuzere stap is Facetimen. Fysiek afspreken gebeurt niet snel, maar kan een volgende fase zijn. Als een jongen naar rechts swipet, wordt in de chat gevraagd of hij een top-4 wil maken van de knapste. En wie hij het meest interessant vindt om mee te praten. Een van de meiden vertelt: “We worden allemaal even vaak nummer een. Ik misschien het minste. Nee, dat vind ik niet vervelend. Ik beslis toch zelf om mee te doen? Ik neem het allemaal niet zo serieus.”

De jongen ziet ook niet direct gevaar in de app: “Je moet gewoon je gezonde verstand gebruiken. Wel kun je onzeker worden als je vrienden of vriendinnen meer matches binnenslepen, dan twijfel je of je wel leuk genoeg bent. En ik zou pas afspreken na lange gesprekken via Facetime en dan altijd op een openbare plek, zoals een terras.”

Volgens de Yubo-fans maken volwassenen zich onnodig zorgen over dit soort apps. Instagram was gevaarlijker, denken ze. Daar werden met regelmaat sekslinks geplaatst in groepschats. Dat is inmiddels verleden tijd, vanwege een aanpassing op Instagram. Het 16-jarige meisje vervolgt: “De app Omegle (ook een chat-app, red.) moeten ze verbieden! Daar praat je gelijk live met vreemden over de hele wereld en kom je de meest ranzige scènes tegen. We letten op elkaar en praten onderling over wat je wel of niet moet doen. Een vriendin heeft een keer afgesproken met een Yubo-match, zonder dat haar ouders het wisten. Ik hield onderweg contact om te checken of het goed ging. Zo niet, had ik heus wel actie ondernomen en mensen ingelicht. Alleen afspreken durf ik niet. Ik neem een vriendin mee.”

‘Echt zielig gedrag’

Al meerdere keren hebben ze seksueel getinte foto’s ontvangen van jongens, de zogenoemde dickpics. Dat gebeurt via snapchat. Een van de meiden roept: “Wat jongens daar leuk aan vinden om die te versturen? Echt zielig gedrag. Daar vragen we toch niet om? Een thirst trap (lees: sexy foto waarin een jongen zijn sixpack toont) is oké, maar daar ligt de grens. Natuurlijk schrik je van een dickpic. Daarna blokkeer ik die gast gelijk. Ouders zijn bang dat je nudes (naaktfoto’s of seksueel getinte foto’s) verstuurt, maar dat zou ik nooit doen. Jongens vragen ook wel eens om een ‘foto staand’, de onschuldige variant op een nude. Dan kunnen ze goed je rondingen bekijken. Nee, die sturen we ook niet, dáhag.”

null Beeld Vivian Keulards
Beeld Vivian Keulards

Ook de jongen kreeg laatst voor het eerst een dickpick uit het niets. “Ik dacht, oké, wat gebeurde er met ons normale gesprek en wat wil je hiermee bereiken? Ik kan zo alles screen shotten en hem aangeven als ik wil, niet zo slim.”

Media-opvoeding hebben de geïnterviewde jongeren nauwelijks gehad. Van vriendinnen hoorden ze wel verhalen die verkeerd afliepen. Er mag best meer gepraat worden over de onlinewereld, vinden ze, op school en met ouders. Maar dan wel met meer vertrouwen en begrip voor de situatie van jongeren. Bespreek wat de gevaren zijn en hoe daarmee om te gaan, is hun advies. Begin op de basisschool en herhaal het regelmatig, ook op de middelbare.

Ouders moeten hun zonen ook opvoeden, vinden de jongeren: meisjes zitten niet op dickpics te wachten! Die mogen niet ongevraagd verstuurd worden.

De namen van de geïnterviewde jongeren zijn bekend bij de hoofdredactie.

‘We kijken te vaak naar wat misgaat. Voor positieve ervaringen met social media is weinig aandacht’

Jongeren zaten al veel op sociale media, maar de coronapandemie heeft dat gebruik verder doen toenemen. Internet was hun lichtpunt in de lockdown. Negatieve ervaringen zoals online misbruik of pesten, namen niet toe, zo blijkt uit recent onderzoek van Safer Internet Centre Nederland dat werd uitgevoerd onder jongeren van 12 tot en met 25 jaar.

Het is precies die leeftijdsgroep waarin ouders het mediagebruik van hun kinderen minder nauwlettend in de gaten houden dan daarvoor. Vanaf een jaar of 15 praten ouders er minder over en worden er nog nauwelijks regels gesteld. De kinderen kiezen zelf hun apps en bepalen met wie ze contact hebben, aldus het Nederlands Jeugd Instituut (NJI).

De verhalen die slecht aflopen, zoals laatst met Bilal Wahib die een misselijkmakend filmpje op internet zette, worden breed uitgemeten in de media. En daar zit nu net het probleem, vindt Marijke Naezer, cultureel antropoloog en genderstudieswetenschapper. Zij deed promotieonderzoek naar jongeren, seksualiteit en sociale media. Volgens Naezer heeft het online sociale verkeer onder jongeren onterecht een negatief imago.

“Goed nieuws is geen nieuws” vertelt ze. “We horen alleen de verhalen die misgaan, met de bijbehorende waarschuwingen. Natuurlijk gebeuren er online ook vervelende dingen, maar daar tegenover staan veel meer positieve en betekenisvolle ervaringen.

“De norm is nog steeds dat alles wat te maken heeft met daten en seksualiteit offline moet plaatsvinden. Daarom zit er zo’n taboe op een app als Yubo. En dat is jammer, want de onlinewereld en alle apps bieden juist ook mogelijkheden tot ontwikkeling.”

Volgens Naezer worden jongeren onderschat in hun onlinevaardigheden. “Zij zijn over het algemeen goed op de hoogte, delen niet zomaar gegevens en hebben allerlei manieren om te checken wie echt of fake is. Ze doen dit vaak zelfs beter dan volwassenen. Wil je als ouder beter weten wat je kind doet online, wees dan oprecht geïnteresseerd in wat ze doen en sta ervoor open. Als je meteen klaarstaat met waarschuwingen of een verbod, dan ontken je ook de positieve kanten ervan en voelen jongeren zich niet serieus genomen”, zegt Naezer.

“Naast een positievere beeldvorming, pleit ik ook al lang voor een andere focus op de zaken die misgaan, zoals sextingmisbruik”, zegt Naezer. “In plaats van: wat kan iemand doen om te voorkomen dat een foto wordt doorgestuurd, naar: hoe voorkom je dat iemand een pleger wordt? En zeg jij er iets van als een vriend zo’n foto doorstuurt? Dit geldt ook voor het versturen van dickpics. Jongeren moeten leren om dit materiaal niet ongevraagd te versturen.”

Het valt Naezer op dat het met name jongens zijn die dit soort beeldmateriaal ongevraagd versturen. “Hier gaat dus duidelijk iets mis in de seksuele opvoeding. Niet verrassend, want het zijn altijd de meiden die gewaarschuwd worden. Zij moeten weerbaar worden en ‘nee’ leren zeggen, maar de jongens hoeven helemaal niets. Daar moeten we het over gaan hebben, want het sturen van een ongevraagde dickpic is seksuele intimidatie.”

Lees ook:

Is de carrière van Bilal Wahib voorbij, of hebben we het binnenkort over slechts een ontspoorde grap?

De populaire acteur en zanger Bilal Wahib gooide zijn glanzende carrière aan diggelen met een misselijk filmpje op internet. Hoe verging het andere artiesten die een misstap begingen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden