null

InterviewMariëlle Tweebeeke

Nieuwsuur-presentator Mariëlle Tweebeeke: ‘Kritisch is iets heel anders dan onaardig zijn’

Beeld Maartje Geels

Het actualiteitenprogramma Nieuwsuur is genomineerd voor de Zilveren Nipkowschijf, die donderdag wordt uitgereikt. Mariëlle Tweebeeke zorgt er voor spraakmakende interviews.

Wat vraag je een van de meest kritische interviewers van Nederland? De doorgewinterde tv-journalist die alle politieke kopstukken stevig aanpakt, altijd tot de tanden toe gewapend een gesprek ingaat, uitblinkt door dossierkennis en dóórvraagt? Mariëlle Tweebeeke schiet in de lach en verslikt zich bijna in haar koffie: “Oh, gaan we het over interviewen hebben? Ja, daar kun je heel hoogdravende dingen over zeggen, maar uiteindelijk is het: iets écht willen weten, durven luisteren en goed voorbereiden.”

Het is warm op het Amsterdamse terras in de schaduw van de ruisende bomen. Tweebeeke ziet er fris uit in een witte blouse en crèmekleurige broek. “Ik kom net onder de douche vandaan, want ik heb vanmorgen geroeid. Dat is mijn nieuwe hobby en ik vind het geweldig.” Ze is blij met de Nipkow-nominatie voor Nieuwsuur, het actualiteitenprogramma dat ze samen met Jeroen Wollaars presenteert. Volgens het juryrapport wint ‘het betrouwbare en kritische programma aan overtuigingskracht, terwijl journalistiek bij de publieke omroep steeds meer verdrongen lijkt te worden door infotainment en het meningencircus’.

Met name de verkiezingsreeks sprong in het oog: een serie interviews met alle lijsttrekkers waarbij vrolijke partijpromotiepraatjes eenvoudig van tafel werden geveegd. Zo werd Thierry Baudet geconfronteerd met het feit dat zijn partij Forum voor Democratie klimaatkritisch is, maar er in de Brabantse gemeenteraad wel voor heeft gezorgd dat er een windmolenpark komt. “Daar was u toch op tegen? U zegt iets, maar vervolgens doet u iets anders. Hoe zit dat?”

Iets inzichtelijk maken

Zo’n uitzending vergt inderdaad gedegen onderzoek en voorbereiding, zegt Tweebeeke. “We hebben bij de verkiezingsinterviews gezocht naar onderwerpen die voor de eigen achterban belangrijk zijn. Zoals bij Forum over die windmolens. We wilden laten zien wat de lijsttrekkers beloven en wat daar vervolgens in de praktijk van terecht komt.”

Alle lijsttrekkers werden in het programma geconfronteerd met onderdelen uit het partijprogramma die als kleingeld werden ingewisseld als het erop aankwam. En toen Geert Wilders tegen het einde van de reeks aan de beurt was, zei hij kort voor de uitzending af. “Ja, daar baal ik natuurlijk gigantisch van, maar ook dat zegt iets over iemand.”

Het is heerlijk als je iets inzichtelijk kunt maken, zegt Tweebeeke. “Zeker bij de verkiezingen had ik het gevoel dat er echt iets op het spel stond. Een programma als Nieuwsuur helpt je dan om een oordeel te vormen. Natuurlijk brengt dat ook een verantwoordelijkheid met zich mee. Je moet wel zorgen dat de informatie klopt.”

Al bijna elf jaar werkt Tweebeeke bij Nieuwsuur. Sinds het voorval uit haar beginperiode met de toenmalige premier Jan Peter Balkenende weten haar gesprekspartners dat ze niet met een kluitje het riet is in te sturen. Destijds probeerde Balkenende een ongemakkelijke vraag af te doen met de opmerking ‘U kijkt zo lief’. “Dat mensen dat nu nog weten bewijst dat het toen ook al merkwaardig was. Ik stelde hem gewoon vier keer dezelfde vraag, dat zou ik nu niet anders doen.”

Kersen op de taart

Zenuwachtig is Tweebeeke vrijwel nooit, juist de spannende gesprekken zijn voor haar de kersen op de taart. Bijvoorbeeld het spraakmakende interview met Mark Rutte dat ze enkele weken na de verkiezingen had naar aanleiding van de gefotografeerde formatie-aantekeningen van Kajsa Ollongren. Rutte kwam, nog voor hij naar de Tweede Kamer ging, zijn ‘revolutionaire plannen’ voor een nieuwe bestuurscultuur vertellen in Nieuwsuur.

“Voor Rutte stond er meer op het spel dan voor mij. Maar hij zat maar te praten en te praten, en ik dacht: ‘Wanneer komen nou je plannen?’ Het is mijn taak iemand bij de les te houden, ook omdat je in een live-uitzending maar weinig tijd hebt. Daarom bedenk ik van tevoren altijd precies wat ik wil weten. In het geval van Rutte dacht ik: zou hij ook bij mij aan tafel hebben gezeten als Ollongren niet ziek was geworden? Dat bracht me bij de hoofdvraag: hoe geloofwaardig is het dat hij het écht anders wil?”

null Beeld Maartje Geels
Beeld Maartje Geels

Tijdens het interview bleek dat de demissionair premier maar weinig concrete ideeën had over het vernieuwen van de bestuurscultuur. Ze ontlokte hem zelfs de uitspraak ‘Ik ga het echt niet opeens allemaal anders doen’. “Dat hij zo weinig wilde zeggen over zijn ‘revolutionaire ideeën’ verbaasde me oprecht.”

Durven vragen én durven luisteren

Een goed interview is vooral lef, zegt Tweebeeke. “Je moet durven vragen én durven luisteren om weer door te kunnen vragen. Ik werk ook liever geen lijstje met vragen af, ik wil gewoon met iemand praten. Het begint met echt in iemands verhaal geïnteresseerd zijn. Soms ga ik zo op in een gesprek dat ik vergeet dat ik op televisie ben. Ik word op straat wel eens aangesproken over een interview en dan denk ik: ‘Oh, dat heb jij natuurlijk ook gezien’.”

Durven is een sleutelwoord in het leven van Tweebeeke. Zo durfde ze op haar dertigste te stoppen met haar zelf opgebouwde werving- en selectiebureau. Het was een keerpunt in haar leven. “Het was een succesvol bedrijf, maar ik miste maatschappelijke relevantie. Ik wilde weten hoe je een samenleving organiseert, wat zijn de dilemma’s? Hoe zit het bijvoorbeeld met politiek en journalistiek?”

Tijdens een reis naar Thailand bedacht Tweebeeke dat ze eigenlijk het liefste bij de Amsterdamse stadszender AT5 wilde werken. Daar keek ze als student graag naar en het leek haar geweldig dynamisch werk. Bij thuiskomst belde ze de zender, maar zonder journalistieke opleiding of achtergrond kon de omroep haar alleen een stageplek voor 300 gulden per maand bieden.

Een uitgelezen kans, vond Tweebeeke en ze pakte hem met twee handen beet. “Het was best spannend om die stap te zetten, maar ik ben elke dag nog zo ongelooflijk blij dat ik dat toen durfde. Het heeft mijn leven enorm verrijkt. De baan was zo anders dan ik gewend was, ik kwam uit een wereld met vrienden bij banken en in de consultancy. Maar die achtergrond helpt me nu ook in mijn leven als journalist. Daardoor kijk ik vaak anders naar dingen.”

Valkuil

Tweebeeke groeide op in West-Friesland in het kleine dorpje Midwoud, in een gezin van ondernemers. Haar vader werkte zich op tot de directeur van een groot bedrijf en was maar zelden thuis. Haar moeder ging weer werken toen Tweebeeke naar de middelbare school ging en runde dertig jaar lang een schoenenzaak in de P.C. Hooftstraat. Van haar ouders leerde ze dat een mooie baan en hard werken ook kunnen bijdragen aan levensgeluk. “Dat is ook een valkuil. Misschien was ik net als mijn vader geworden als ik mijn man niet had ontmoet. Door hem kreeg ik kinderen en daardoor kan ik niet alleen maar met werk bezig zijn.”

Haar twee kinderen van dertien en elf helpen Tweebeeke om met beide benen op de grond te blijven staan. Ze is graag betrokken bij hun leven en maakt daar ook echt tijd voor vrij, zeker op belangrijke momenten als bij een schooladvies of voorstelling. “Ik vind het heel leuk en interessant om te zien hoe ze ouder worden en zich ontwikkelen. En natuurlijk stel ik ze vragen als ze thuiskomen uit school. Maar ik denk niet dat ik heel anders ben dan andere ouders.”

Toch krijgen haar kinderen zeker iets mee van hun moeders werk. De gesprekken thuis gaan er regelmatig over en ze is er trots op dat haar kinderen vragen stellen over actuele kwesties. “Zo hoorden we laatst in de auto op de radio dat Wopke Hoekstra had gezegd dat de scholen weer open konden. Dan zegt mijn dochter: ‘Maar mam, daar gaat Hoekstra toch helemaal niet over?’ Ik vind heel knap dat ze weet dat hij niet de minister van Onderwijs is, maar ook dat ze zich afvraagt waarom hij dat zegt. Ik leg dan uit dat hij misschien wel een politieke agenda heeft. Ik probeer ze mee te geven dat er vaak ook een andere kant aan een verhaal zit. Eigenlijk net als wat ik met onze kijkers ook doe.”

Als Tweebeeke een uitzending voorbereidt, vraagt ze zich altijd af wat de kijkers willen weten. Daarvoor kijkt ze bijvoorbeeld het liefst met weinig voorkennis naar een reportage. De vragen die dan door haar hoofd schieten zijn vaak de vragen die de mensen thuis op de bank ook hebben. Soms bespreekt ze met de redactie de antwoorden die een gast zou kunnen geven. “Zo was er in het geval van Rutte duidelijk een probleem met zijn geheugen. Voor de kijker heb ik daarvan een aantal voorbeelden genoemd, maar ik wist van tevoren al dat hij die allemaal zou langslopen om ze veel te lang te bespreken. Dan moet je wel even streng zijn en de regie strak in handen houden. Dat is balanceren, want iemand moet ook de gelegenheid krijgen om iets te vertellen.”

Altijd met respect

Ook over de toon van een gesprek denkt Tweebeeke vooraf na. “Kritisch zijn is zeker geen doel op zich. Bovendien is kritisch iets heel anders dan onaardig. Ik behandel mijn gasten altijd met respect. Maar ik wil wel markeren waar iets wringt. Politici kunnen wel tegen een stootje en hebben ook vaak een eigen agenda. Die zal ik niet snel van tevoren op hun gemak stellen, die wil je soms juist uit hun comfortzone halen. Maar als je wil dat een hoogleraar de kijker gewoon iets uitlegt, is dat een heel ander gesprek.”

Binnenkort wordt Tweebeeke vijftig en dat viert ze het liefst met een intiem diner met vrienden. “Dan is er ruimte voor een goed gesprek. Ja, misschien zijn er wel vrienden die zullen zeggen dat ik vaak degene ben die de vragen stelt.” Tegen ouder worden ziet ze niet op zolang ze gezond en actief is. Pilates, roeien en ‘een beetje’ hardlopen helpen daarbij.

“Natuurlijk sta ik nu anders in het leven dan twintig jaar terug, maar dat kun je ook positief benaderen: ik wil hier zolang mogelijk zijn en er iets van maken. En ik heb geweldig interessant werk, ik ben een bevoorrecht mens. Ik denk dat ik niet veel kansen heb gemist. Bovendien krijg je meer spijt van de dingen die je niet doet, dan van de dingen die je wel doet.

“Wat de toekomst brengt? Geen idee, ik leef erg in het nu en ben niet zo bezig met gisteren of morgen. Ik zit vrij opgeruimd in elkaar. Een nadeel van ouder worden is wel dat het steeds sneller gaat. Dat beangstigt me af en toe. Dan ga ik foto’s kijken en bedenk ik wat een prachtig leven ik heb. Dat helpt me om te reflecteren. Ik vraag me altijd af of ik nog doe wat ik wil en mijn tijd besteed aan de dingen die ik belangrijk vind. Als dat niet meer zo is en ik me niet meer druk kan maken over dingen of geen vragen meer heb, dan vind ik dat ik iets anders moet gaan doen. Iets in de politiek zou kunnen, of weer een eigen bedrijf. Ook dan geldt: durf te leven, durf te doen, durf te vragen, durf de stap te zetten.”

Mariëlle Tweebeeke

Mariëlle Tweebeeke werd geboren in Koog aan de Zaan op 17 juli 1971 en groeide op in het dorp Midwoud. Ze studeerde Arbeid & Organisatie Sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en had een eigen bedrijf in werving en selectie. In 2001 begon ze bij de Amsterdamse stadszender AT5. Van 2007 tot 2010 presenteerde ze het RTL Nieuws en verschillende liveprogramma’s zoals het RTL Verkiezingsdebat in Carré. Daarna begon ze bij NOS Nieuwsuur. Tweebeeke woont met haar man en twee kinderen in Amsterdam.

Zilveren Nipkowschijf 2021

Naast Nieuwsuur zijn de andere twee genomineerden voor de Zilveren Nipkowschijf 2021 de satirische show Even Tot Hier van BNNVara en de documentaire reeks Srebrenica – De Machteloze missie van Dutchbat, ook van BNNVara.

Een speciale vermelding gaat dit jaar naar de vijfdelige documentaireserie De Wasstraat van Human over mensen met ‘een afstand tot de arbeidsmarkt’. De Ere Zilveren Nipkowschijf gaat naar Het Sinterklaasjournaal van de NTR.

Donderdag maakt de de Nipkowjury, bestaande uit tv-critici en mediajournalisten, onder voorzitterschap van Trouw-recensente Renate van der Bas, bekend wie de winnaar is.

Lees ook:

Sonja Barend-award voor beste tv-interview voor Mariëlle Tweebeeke

Presentatrice Mariëlle Tweebeeke van Nieuwsuur is de winnaar van de Sonja Barend Award voor het beste televisie-interview van 2012.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden