NaschriftMargriet Pullens -Ziegler

Margriet Pullens (1936-2021) straalde tussen haar kleurrijke poppen

Margriet Pullens met de poppen van haar poppentheater Marag. Beeld Privéfoto
Margriet Pullens met de poppen van haar poppentheater Marag.Beeld Privéfoto

Poppenspeelster Margriet Pullens creëerde graag haar eigen wereld, het liefst een sprookjeswereld vol kleur, muziek en vrolijkheid. In Oss werd ze een beroemdheid; ze genoot er intens van.

Margriets leven kenmerkt zich door een en al spontaniteit. Als ze iets niet weet of kan, verzint ze er zelf iets op. Levenslustig en met een ­positieve en creatieve blik pakt ze alles aan. Ze heeft veel prikkels en veel aandacht nodig: zodra ze muziek hoort, staat ze op en begint te dansen. Al is het midden op het terras.

Met poppentheater Marag, dat ze met Agnes Huygen opricht, wordt ze beroemd in Oss en omstreken. Veertig jaar spelen ze voor jong en oud, met de frêle Agnes achter de poppenkast en de rijzige Margriet in de schijnwerpers. Die theatrale inslag heeft ze van haar vader gekregen, de gerenommeerde kunst­fotograaf Franz Ziegler. In hem herkent ze veel, al heeft ze hem amper gekend.

Margrietje groeit op in een imposant pand in Den Haag en speelt graag in haar ­vaders atelier aan de Alexanderstraat. Als hoffotograaf maakte hij begin vorige eeuw foto’s van meerdere generaties Oranjes: van koningin Emma tot de kleine prinses Beatrix. Daarnaast experimenteerde hij als een van de eerste met kleurenfoto’s.

Ziegler viel als een blok voor Margriets moeder, de twintig jaar jongere Greet Cooijmans, die van de Bossche destilleerdersfamilie afstamt – bekend om haar advocaat. De gegoede familie was echter niet gecharmeerd van de oudere, flamboyante Franz en stuurde hun dochter vlug voor studie naar Groot-Brittannië. Franz stapte kordaat op dezelfde boot als Greet, waarna het stel in 1911 toch in het huwelijk trad. Ze kregen drie kinderen: Maro, Margriet en Franz Willem.

Altijd een gezellige boel

Verdrietig genoeg overlijdt haar vader in het jaar 1939 aan een hersenbloeding, Margriet is dan nog maar drie jaar oud. Aanvankelijk verandert haar leven nauwelijks, tot haar moeder in 1942 wordt opgepakt vanwege haar betrokkenheid bij het verzet en twee jaar gevangen wordt gezet in het Oranjehotel. Margriet had geen benul dat op de zolder waar ze zo graag met haar poppen speelde, ook wapenkisten verstopt stonden.

De kinderen worden liefdevol opgevangen door hun kindermeisje en later door tante Wil. In haar herinnering is het altijd een gezellige boel. Omdat beide families goed in de slappe was zitten, is Margriet gewend in weelde te leven. Omringd met boeken en klassieke muziek wordt haar creatieve vermogen geprikkeld en ze gaat na de oorlog vaak naar theatervoorstellingen en concerten.

Inmiddels is haar moeder hertrouwd met haar stiefvader, een woninginrichter met een zoon uit een eerder huwelijk. Margriet helpt moeder waar ze kan. Na de mms volgt ze de opleiding kinderverzorging en opvoeding. Op een avond vergezelt ze haar broer naar een verjaarsfeest in Delft, waar ze de introverte bouwkundestudent Hans Pullens ontmoet. In hem ziet ze de ideale vader voor haar toekomstige kinderen: veilig, betrouwbaar en stabiel. Hans is ingetogen, maar altijd humorvol en vol warme aandacht. Ze vullen elkaar mooi aan. Beide zijn creatief, houden van muziek maken en spelen graag met taal.

Margriet met haar vader, de hoffotograaf Frans Ziegler. Beeld Privéfoto
Margriet met haar vader, de hoffotograaf Frans Ziegler.Beeld Privéfoto

Het stel trouwt in 1962 en betrekt een zolderetage in Den Haag. Daar worden Evelien en Wouter geboren. Dan krijgt Hans eind jaren zestig een betrekking bij de dienst publieke werken van de gemeente Oss. Margriet vermaakt zich in die plaats uitstekend met het oprichten van peuterspeelzalen en andere kinderactiviteiten. Dan ontmoet ze Agnes Huygen, de twee hebben gelijk een klik.

Een theater in een leegstaand stadhuis

Ze ontdekken dat ze beide als kind dolgraag naar het poppentheater gingen en besluiten voor een kindervakantieweek zelf een poppenvoorstelling te maken. Van het een komt het ander en na wat voorstellingen op scholen en speelzalen, starten ze begin jaren zeventig poppentheater Marag in de kelder van het leegstaande stadhuis. Ze spelen veel sprookjes, waarbij De zwarte watervrouw met een goede en een slechte fee Margriets favoriet is.

Marag is geen uit de hand gelopen hobby, maar een volwaardig poppentheater met een warm welkom voor jong en oud. Met haar enthousiaste uitstraling maakt Margriet meteen contact met het publiek. Wie door haar wordt aangesproken, voelt zich bijzonder. Buiten de voorstellingen om werken de vrouwen aan het maken van poppen: Agnes naait de kleintjes en Margriet de grote poppen. Hiervoor verzamelt ze alles wat los en vast zit. Na de weekmarkt struint ze graag het marktplein af op zoek naar lege verpakkingen en frutsels die ze kan gebruiken voor haar poppen of decors.

Gaandeweg betrekken ze er professionele regisseurs bij. Ook maken ze poppenspelen voor volwassenen en rijden in hun eigen theaterauto naar bedrijven en feesten. Als ze eens druk pratend onderweg op een auto voor hen botsen, springt Margriet gelijk uit de auto, plukt in de berm wat bloemen en biedt zo haar verontschuldigingen aan. Altijd even ontwapenend.

Margriet met haar man Hans Pullens. Beeld Privéfoto
Margriet met haar man Hans Pullens.Beeld Privéfoto

Aan een neef van Agnes, die in de televisiewereld werkt, geven ze hun visitekaartje, waarna er in 1979 ineens een volwassen gezelschap achterin de zaal zit. Ze zijn op zoek naar nieuw talent voor het programma Schooltv. Nerveus beginnen de vrouwen aan de voorstelling en als hun show enthousiast wordt ontvangen, dansen ze juichend het theater door. Zes jaar lang is hun educatieve poppenspel op tv te zien. De kleine kijkers zien onder meer Troeteltje, het lieve, maar ook kattige poppenmeisje vol avonturen. In 1999 ontvangen de speelsters een koninklijke onderscheiding voor hun inspanningen.

Liefst een vrije vogel

Margriets omgeving verbaast zich geregeld over haar peilloze energie. Als ze niet buitenshuis drukdoende is, dan organiseert ze thuis allerhande feesten – altijd met een thema en bijpassende versiering. Hans draagt zijn vrouw op handen en vangt veelal de kinderen op, hij is vroeg thuis en heeft eindeloos geduld. Zijn zelfverzonnen verhalen bij het slapengaan zijn magisch.

Soms missen haar kinderen wel de individuele aandacht van hun moeder. Natuurlijk is het geweldig dat ze op een dag dat het plenst van de regen een groots onderwaterfeest bouwt, maar simpelweg op het hockeyveld van haar zoon verschijn, doet ze niet. Pathetisch roept ze eens: “Iedereen vindt mij leuk, behalve mijn eigen ­gezin”.

Haar huwelijk loopt averij op. De almaar onrustige Margriet voelt zich als vrije vogel te veel beknot. Rond haar vijftigste, vlak voordat ze baarmoederhalskanker krijgt, verlaat ze Hans. Toch keert ze na enkele jaren terug, waarna ze afspraken maken over de vrijere rol die zij wil innemen in hun huwelijk. In hun omgeving worden haar niet-conventionele keuzes niet altijd begrepen. Hans accepteert de situatie en ze leven verder met respect voor elkaar en alles wat daarbij hoort.

Haar leven valt stil

Twee jaar voor Hans’ overlijden in 2012 wordt Margriet vergeetachtig, maar niemand merkt er iets van. Tot ze tijdens een voorstelling plots om haar bril vraagt en uit haar rol valt. Agnes weet dat er iets niet in de haak is en enige tijd later wordt bij Margriet dementie vastgesteld. Spelen kan niet meer, dat is pijnlijk voor haar. Haar dochter neemt nog even haar plek in, wat het afscheid iets verzacht. De magie is verdwenen. In het najaar van 2013 is er een groot feest ter gelegenheid van veertig jaar Marag. Daarna sluit het poppentheater voorgoed de deuren.

Het dynamische leven van Margriet valt stil. Gelukkig woont zoon Wouter met zijn gezin vlakbij. Ze valt er vaak binnen. Of ze neemt plaats op een terrasje in de binnenstad van Oss, waar horecaondernemers haar warmhartig bedienen. Ook vrienden houden een oogje in het zeil, zoals haar goede vriend Hari en zijn vrouw, die jarenlang trouw het poppentheater bezochten. Ze verzorgen haar een tijdje thuis als Margriet niet meer alleen kan zijn. Hari denkt terug aan alle reizen die ze samen maakten en de vele gesprekken die ze voerden: met haar kon hij overal over praten.

In het dementieproces merkt Evelien dat ze juist inniger contact kan maken met haar moeder. Alsof door het wegvallen van alle schillen haar puurheid boven drijft. Ze schrijft het boek De vierde dementie over dat proces, waarin ze intuïtief contact met haar moeder maakt. Zelf zegt Margriet: “Ik begin aan een nieuw hoofdstuk, want mijn hoofd is stuk”. En ze zegt kittig: “Ik leef in Nu-Land”, met de klemtoon op ‘nu’, en dat klopt ook, want de laatste vier jaar wordt ze liefdevol verzorgd in Sint Jozefoord in Nuland.

In al die jaren raakt ze geen pop meer aan. Af en toe neemt Agnes weleens Troeteltje mee bij een bezoekje. Dat vindt ze leuk, maar inmiddels heeft ze een nieuw project: ze breit kaboutertjes. Eerst grote, daarna honderden kleintjes. “Die kun je dan mooi uitdelen op mijn begrafenis”, oppert Margriet. En zo geschiedde.

Margriet Pullens-Ziegler werd geboren op 26 juni 1936 in Den Haag en overleed op 7 mei 2021 in Nuland.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden