InterviewLaurine van Riessen en Matthijs Büchli

Laurine van Riessen en Matthijs Büchli gaan als liefdeskoppel én Japankenners op jacht naar goud

Matthijs Büchli en Laurine van Riessen mogen elke zomer mogen meedoen aan een prestigieus evenement waar honderdduizenden Japanners miljoenen yens op inzetten. Beeld Patrickt Post
Matthijs Büchli en Laurine van Riessen mogen elke zomer mogen meedoen aan een prestigieus evenement waar honderdduizenden Japanners miljoenen yens op inzetten.Beeld Patrickt Post

Laurine van Riessen en Matthijs Büchli wonen samen in Apeldoorn. Elke zomer rijden ze in Japan mee in een typisch Japanse sport: de keirin. Nu zijn ze beide medaillekandidaat op de Spelen.

Na drie kwartier tijdens het online interview draait Matthijs Büchli de laptop naar links. Hij wil laten zien wat er allemaal Japans is in de Apeldoornse woonkamer van hemzelf en van Laurine van Riessen. In de hoek van de kamer staat een sakura, de bekende Japanse kersenboom. Matthijs: “Die is niet echt, hoor. Hij staat bij ons altijd in bloei.” Laurine: “Toen wij hier kwamen wonen, was dit het eerste wat jij kocht.” Matthijs: “Ik vond hem mooi. En kijk, op die plank staat ook nog een klein bonsaiboompje. Naast een waaier en een pop.” Laurine: “Ik hoorde dat die pop eigenlijk maar een week buiten de kast mag staan. Maar hij staat hier het hele jaar.”

Je zou het niet verwachten, maar de twee Nederlandse baanwielrenners die nu over Japanse prullaria praten zijn in Japan zelf belangrijke en invloedrijke mensen. Matthijs Büchli, 28 jaar uit Santpoort, en Laurine van Riessen, 33 jaar uit Leiden, zijn twee van de weinige buitenlanders die elke zomer mogen meedoen aan een prestigieus evenement waar honderdduizenden Japanners miljoenen yens op inzetten: de keirincompetitie, een onderdeel van het baanwielrennen waarnaar ook op de Spelen met belangstelling wordt uitgekeken.

Een sport waarop geld kan worden ingezet

Het is een race waarin (meestal) zes renners op gang worden gebracht door een derny, en het in de laatste drie rondes tegen elkaar moeten uitvechten. De sport is populair in Japan, vooral omdat keirin (samen met paardenrennen) een sport is waarop geld kan worden ingezet. Matthijs: “In grote wedstrijden wordt er omgerekend weleens een miljoen euro per rit op mij ingezet. Dat is echt wel bizar eigenlijk.”

Het interview is symptomatisch voor deze coronatijd. Matthijs heeft de laptop op een onstabiele ondergrond gezet, waardoor het beeld af en toe wat wiebelt. Samen zitten ze op de bank in hun appartement in Apeldoorn. Als koppel zijn ze al vier jaar samen.

Baanwielrenster Laurine van Riessen. Beeld Patrick Post
Baanwielrenster Laurine van Riessen.Beeld Patrick Post

In Japan zijn ze ook vrijwel altijd samen. Maar tijdens wedstrijddagen mogen ze geen contact hebben. Laurine: “Maar het is twee keer voorgekomen dat we op dezelfde plek een wedstrijd hadden. Dan mogen we niks zeggen. Alleen een keertje ‘hallo’. Dat is wel gek.”

Belangrijke informatie voor gokkers

Laurine: “Als wij aankomen in Japan, moeten we eerst een persconferentie geven. Dan willen alle blaadjes en televisiestations iets van ons weten. Hoe het met ons is, en welke tactiek we gaan toepassen.”

Vooral dat laatste is van belang, het is belangrijke informatie voor gokkers. Verder zijn er talloze andere regels. Iedereen moet in felle kleuren rijden: geel, groen, rood, omdat goed zichtbaar te zijn voor het publiek. Laurine: “Je wordt vier dagen helemaal afgesloten van de buitenwereld. Alle elektronica moet je inleveren, omdat je anders seinen kan geven naar gokkers. Het wordt helemaal gereguleerd.”

Matthijs: “Met honderd renners ben je vier dagen bij elkaar. Wij noemen keirin sport, maar voor Japanners is het ook een beroep. Je hebt er speciale opleidingen voor. Bij wedstrijden zijn er mensen van vijftig jaar die gewoon meedoen. Zij zitten dan ’s avonds alcohol te drinken, alsof ze klaar zijn na een dag werk.”

Laurine: “Toch is het wel een lange tijd hoor, om zonder iets maar te wachten. Je kan dus ook niet op je telefoon kijken. Als ik daar ben, lees ik dus heel veel.” Matthijs: “Alles moet je dan heel langzaam doen. Langzaam opstaan, heel uitgebreid ontbijten, uren in de sauna zitten…”

Lees ook onze andere verhalen in de aanloop naar Tokio 2021

Ranomi Kromowidjojo heeft ‘bijna alles’ aan haar moeder te danken.

Degenschermer Bas Verwijlen kent de magie van de vijf ringen, voetbalster Jackie Groenen hoopt die te ontdekken.

De olympische roem van de een, is de droom van de ander. Oud-atlete Ellen van Langen, winnares van goud in Barcelona, gaat in gesprek met atlete Lieke Klaver

Boogschieten en de paradox van het Robin Hood-imago. Medaillekandidaat Steve Wijler in gesprek met bondsdirecteur Arnoud Strijbis

Roze gordijnen voor de ingang

Laurine: “Mannen mogen elf uur van de warme baden gebruik maken, vrouwen maar één. Dan hangen er roze gordijnen voor de ingang. Zoals daar alles in blauw en roze wordt afgetapet, als we eens gelijktijdig met de mannen een wedstrijd hebben. Dat staat heel raar, maar het is nu eenmaal hoe het daar werkt.”

Opeens gaat Matthijs rechtop zitten. Hij is duidelijk enthousiast. “Weet je wat echt een life hack is? In Nederland hebben we toch weleens een onhandig moment waarbij je naar elkaar toe loopt en bijna tegen elkaar op botst omdat je naar dezelfde kant uitwijkt? Dat is in Japan niet zo. Daar houden ze hun hand voor zich uit als een soort wegwijzer. Het ziet er daar heel chaotisch uit, maar niemand loopt tegen elkaar aan. Geweldig, echt.”

Laurine: “Echt waar? Ik heb dat nooit gezien. Misschien omdat ik alleen maar achter onze regelaar aan hoef te lopen, haha.”

Matthijs: “Het is de bedoeling dat je de sport aanzien geeft. Dus moet je je netjes gedragen, ook in het openbare leven. Dan ga je in pak door de stad. En je moet je aan de regels houden. Ik heb één keer fout geparkeerd. Toen kwam de keirin-bond aan met cadeautjes voor de bewoners van de huizen waar ik voor stond. En voor de politie waren er ook presentjes.”

Er zijn regels in Japan, maar als je ze volgt is het er heel goed leven

Laurine: “Ik ben een keer linksaf geslagen waar dat niet mocht. Dat kwam een agent wel meteen melden. Op dat moment was ik wel bang dat hij me zou herkennen als keirin-renster, en dat mij dat niet goed zou uitkomen voor mijn seizoen. Maar uiteindelijk kon ik geen Japans, en hij niet veel Engels, dus liet hij me maar gaan.”

Ja, er zijn regels in Japan, maar als je ze volgt is het er heel goed leven, wil het duo maar zeggen. Het is er ook goed reizen. Laurine: “Je komt in een keirinseizoen door het hele land. Normaal zit je ergens op een wedstrijd en zie je baan en hotel. Ik reis vaak via Tokio. dus daar kan je ook wel een of twee dagen blijven.”

Matthijs: “We hebben een huurauto en een scooter. Dus als het eens uitkomt, rijden we wel ergens heen. We zijn naar Mount Fuji geweest…” Laurine: “Ik niet hoor..” Matthijs: “Niet? O, haha. Dan ben ik daar alleen geweest. Maar samen het normale leven leiden, dat is wel het mooist in Japan.”

Maar ‘eventjes winnen’ zit er niet in

Tijdens de Spelen is de kans klein dat ze veel buiten zullen komen. De regels voor Tokio zijn zo strak dat ze waarschijnlijk alleen hun hotel en de baan zullen zien. Ze hebben het er wel voor over. Op de Spelen is de keirin eveneens een belangrijk onderdeel. Matthijs: “Wat wij op de Spelen doen, is voor Japan een soort namaak. Zij doen het echte spelletje daar, maar toch is het alsnog een grote Japanse sport. Niet zo groot als judo, maar echt heel groot.”

Matthijs is als wereldkampioen van 2019 een van de favorieten. Maar ‘eventjes winnen’ zit er niet in. Daarvoor is de sport te ingewikkeld en te onvoorspelbaar. Veel is ook afhankelijk van de loting. Vlak voor de start krijgen de renners een nummer, corresponderend met een startpositie. Nummer één start vlak achter de derny, nummer zes achteraan.

Baanwielrenner Matthijs Büchli: ‘Verlies je op het moment dat je twee azen hebt, dan heb je het slecht gedaan’. Beeld Patrick Post
Baanwielrenner Matthijs Büchli: ‘Verlies je op het moment dat je twee azen hebt, dan heb je het slecht gedaan’.Beeld Patrick Post

Matthijs: “Je moet spelen met de kaarten die je hebt. Verlies je op het moment dat je twee azen hebt, dan heb je het slecht gedaan. Maar win je brons als je bij wijze van spreken een twee en een drie in handen hebt, dan heb je heel goed gereden.” Laurine, lachend op de bank. “Hij verzint ook altijd van die gekke beeldspraken. Maar het is wel een beetje zo. De wedstrijd is altijd anders. Elke race heeft een andere tactiek.”

De burgemeester kwam langs om te vragen wat er te eten moet zijn

Het voordeel is dat Laurine en Matthijs de olympische baan en de omgeving goed kennen. Laurine, die de laatste internationaal gereden wereldbekerwedstrijd keirin (in januari 2020) won, bleef in 2019 langer in Japan om nog op de olympische baan te trainen. Matthijs werd als een van de weinige buitenlandse keirinspecialisten om zijn mening gevraagd over het olympisch toernooi. Matthijs: “De burgemeester kwam langs om te vragen wat bijvoorbeeld de ideale reistijden zijn, of wat er te eten moet zijn. Ze zijn er echt mee bezig geweest.”

Laurine kan de plaagstoot niet laten liggen: “Als er iets niet goed is in het dorp waar wij verblijven, kun je in ieder geval zeggen dat dat de schuld van Matthijs is.”

Het gastland geeft een vertekend beeld

Ja, Japan heeft dierbare herinneringen aan de vorige Zomerspelen die het organiseerde. Maar dat zegt niets over het heden. Het is een van de vele misvattingen die er over het land bestaan, legt Katarzyna Cwiertka uit. Zij is professor moderne Japanse studies aan de Universiteit Leiden. “De Spelen van 1964 betekenden de terugkeer van Japan op het wereldtoneel, na de Tweede Wereldoorlog. Afgezien van corona hebben deze nieuwe Spelen nooit sterke gevoelens losgemaakt.”

Evenmin klopt het beeld van de volgzame Japanner. In deze pandemische tijd wordt er gewezen op hoe snel en massaal er mondkapjes werden gedragen. “Maar die waren al ingeburgerd. Al jaren worden ze aanbevolen voor mensen met hooikoorts. Men draagt ze uit zelfbescherming, niet omdat het moet. Wat voor ons een paracetamolletje is, is voor de Japanner een mondkapje.”

De rest van de wereld heeft volgens Cwiertka de neiging Japan weg te zetten als een traditioneel land. Als hét voorbeeld geldt de huwelijksvoltrekking in een tempel. “Maar 150 jaar geleden bestond dat nog niet. Huwelijken werden thuis gesloten, daar was geen God bij betrokken. Het raakte pas in de mode toen de zoon van de keizer in 1900 voor een Shinto-ceremonie koos. In navolging van de westerse koningshuizen wilde het gezag zich met een religie verbinden.”

Een beetje hebben de Japanners het aan zichzelf te danken, al die misvattingen. Cwiertka: “Ze geven een vertekend beeld van zichzelf. Vraag iemand op straat wat Japan bijzonder maakt en er wordt met eeuwenoude tradities geschermd.”

Esther Scholten

Lees ook: Nederlandse baanwielrenners voelen zich beter dan ooit

Of de Nederlandse baansprinters op de Spelen in Tokio goud gaan winnen? Het moet wel heel raar lopen als dat misgaat, vinden de wielrenners ook zelf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden